Olga Majeau – Eenzaam, de dapperen

Een dunne lijn tussen feit en fictie

Recensie door Marjolijn van de Gender

Olga Majeu (1969) debuteerde in 2015 als non-fictieauteur met Een schitterend isolement, over de geschiedenis van haar voorouders. In 2020 verscheen Eenzaam, de dapperen, haar tweede non-fictieve werk, deze keer geïnspireerd op het verleden van haar echtgenoot die in het boek Didier heet. Hij verloor zijn moeder op jonge leeftijd, maar kreeg nooit de kans dit te verwerken, aangezien zijn familie niet meer over haar sprak. Het verhaal draait om de herinneringen die Didier aan zijn moeder heeft: ‘”Je herinnert je je moeder toch nog wel?” Toen het onderwerp eens ter sprake kwam, was het díé vraag die Gustave hem stelde. En Didier zei ja. Wat kon hij anders antwoorden dan ja?’

Gedurende het boek komt Didier erachter dat zijn herinneringen niet altijd even betrouwbaar zijn: ‘”Le Soler. Ze reed haar noodlot tegemoet bij Le Soler, en niet in Thuir,” zei Didier. “Hoe komt het dat ik altijd dacht dat het ongeluk in Thuir is gebeurd? Wie heeft me dat verteld?”
“Misschien heb je dat jezelf wijs gemaakt.”‘

De schrijver als hoofdpersoon

Het eerste en derde deel van het verhaal worden verteld door de ik-figuur Olga, de auteur zelf. Ze duikt in het leven van Didier, zijn broer Bernard en zijn vader Gustave. Na de dood van Didiers moeder Monique is Gustave hertrouwd met Claudette, een vrouw die altijd voelde dat ze op de tweede plaats kwam en daardoor niet altijd even aardig tegen haar stiefzoons was. Het overlijden van Claudette vormt de aanleiding voor Olga en Didier om in het verleden te gaan graven. 

Interessant is dat de ik-persoon het schrijven van dit verhaal expliciet verwerkt in het boek: ‘Didier vond dat ik het schrijven kon aanpakken hoe ik wilde, als ik de namen van zijn familieleden maar veranderde, en de naam van zijn dorp.’
De auteur kaart in het derde deel zelf de thematiek aan wanneer ze Gustave uitlegt dat ze een boek schrijft: ‘”Over herinneringen gaat het ook… dat ze voor iedereen anders zijn. Het fascineert me dat Didier…’ –
niets meer weet, wilde ik bijna zeggen, ‘… weinig meer weet van zijn moeder. Dat wil ik onderzoeken. We, eigenlijk. We willen dat onderzoeken.”‘

Didier als hoofdpersoon

De gesprekken leveren niet altijd iets op. Hoewel Olga bij Gustave af en toe iets los weet te krijgen, is Bernard geslotener. Zo haalt hij wel een fotoalbum als Didier over hun moeder begint, maar bladert hij er zo snel doorheen dat Didier en Olga nauwelijks zien of Monique op de foto’s staat en zo ja, wat ze dan doet. In het tweede gedeelte van het boek is Didier de verteller en wordt de basis van het zwijgen duidelijker, zijn jeugd is getekend door het verlies van zijn moeder. Zo liet zijn vader hem als tienjarige een hele avond alleen thuis, waar Didier doodsbang met een stanleymes onder zijn kussen wachtte tot hij terugkwam. De jonge Didier vat de situatie samen, ‘Mijn vader en ik leefden elk een soort leven, samen maar alleen, langs elkaar heen, elke avond weer een dag achter de rug.’ 

De komst van Claudette en haar twee kinderen doet Didier geen goed, vooral omdat Bernard niet met haar kan opschieten. Ook Didier heeft moeite met haar en zijn nieuwe stiefbroer Olivier en stiefzus Charlotte. Als hij uiteindelijk vertrekt, is dat duidelijk: ‘”Wie weet komen we je wel opzoeken,” zei Olivier lief. Ik zou hem nog bijna gaan missen. Nee, dacht ik. Jullie komen me niet opzoeken.’ Juist door haar afwezigheid is zijn moeder overal. 

Een reconstructie

De gesprekken die Olga voert en de herinneringen van Didier leveren een reconstructie op van zijn jeugd en over wie Monique, zijn moeder geweest was. Verschillende mensen hebben verschillende verhalen over haar en ook die herinneringen zijn niet even betrouwbaar. Je zou willen dat alles goedkwam, dat de familie leert om eindelijk met elkaar te gaan praten, maar dat gebeurt niet. Dit verhaal blijft dicht bij de feiten, voor zover die objectief kunnen worden bepaald: Gustave is achtergebleven in 1974, het jaar van het ongeluk, er is te veel gebeurd. Bernard blijft boos, Didier krijgt zijn moeder niet terug. 

Eenzaam, de dapperen is een mooi portret van een familie die uit elkaar is gevallen na een groot verlies. Het verhaal laat zien wat er gebeurt wanneer mensen niet meer met elkaar durven te praten. Toch wordt het nergens zwaarmoedig, Olga en Didier zijn samen gelukkig en hebben steun aan elkaar. Daarnaast stelt de auteur interessante vragen over feit en fictie door de herinneringen van Didier te deconstrueren, en wat is werkelijkheid?

 

 

Omslag Eenzaam, de dapperen - Olga Majeau
Eenzaam, de dapperen
Olga Majeau
Herinneringen aan een verzwegen moeder
Verschenen bij: Querido
ISBN: 9789021403670
288 pagina's
Prijs: € 20,99

Meer van Marjolijn van de Gender:

Recent

3 december 2020

Nieuwe uitgave van verhalenbundel die schuurt

Over 'Begeerte' van Manon Uphoff
1 december 2020

Literaire mijlpaal die het verdient meerdere keren herlezen te worden

Over 'Een jaar uit het leven van Gesine Cresspahl. Jahrestage' van Uwe Johnson
30 november 2020

Verhaal van alle tijden opnieuw verteld in prachtige bundel

Over 'Vissenschild' van Liesbeth Lagemaat
26 november 2020

Met woorden alles mogelijk maken

Over 'Honderd hoge dagen' van Tomas Lieske
25 november 2020

De wereld op zijn kop

Over 'Piranesi' van Susanna Clarke

Verwant