Wat stelt sport eigenlijk voor? Als de snelste mens een seconde harder loopt dan zijn eigen wereldrecord wordt hij nog altijd met gemak ingehaald door een jachtluipaard: ‘De meeste sportmannen verleggen alleen de grenzen van hun eigen werkelijkheid’. Op die regel is maar één uitzondering: de polsstokhoogspringer Tjepke Klysma, de Vliegende Fries die in 1929 spoorloos verdween. 
Over deze Tjepke gaat het laatste en tevens langste ‘kortverhaal’ van Tom Wouters in zijn bundel In mijn hoofd zwemmen vissen. De uitdagingen van Tjepke kenden geen grenzen, maar sponsors haakten steeds vaker af. ‘Vanaf hier stopt de werkelijkheid en neemt de verbeelding het over’, staat er dan, waarna Wouters verslag doet van wat hij nog heeft kunnen traceren. 

Nobelprijs

‘De Vliegende Fries’ is een mooi voorbeeld van wat de auteur in deze bundel doet. Tjepke Klysma is door hem vanaf regel één verzonnen en toch schrijft hij halverwege dat nu de verbeelding het moet overnemen. In alle zestig vertellingen laat hij de wildste fantasieën los op de lezer. Hij laat zien hoever je in je verbeelding kunt gaan. Dat doet Wouters pretentieloos. In het verhaal ‘Audit’ stelt hij zich voor dat hij een controleur op bezoek krijgt die zijn schrijverschap moet beoordelen. Waarom eigenlijk? ‘Ik heb nochtans geen subsidies of schrijfresidenties aangevraagd. Ik ben toch maar gewoon iemand die verhaaltjes deelt op sociale media en stiekem droomt van de Nobelprijs?’.

Inderdaad plaatst Tom Wouters uit het Belgische Grobbendonk regelmatig kortverhaaltjes op internet als afwisseling van zijn baan als communicatiemedewerker. Op zijn website www.hetongerijmde.eu zijn ze te vinden in zijn blog. Daar staan ook titels van eerdere boekuitgaven waaruit onder andere blijkt dat hij belijdend lid is van de Nederlandse Academie voor ‘Patafysica, de club die zich toelegt op het ‘verspreiden en verzamelen van denkbeeldige oplossingen’. 

Borges

Geen wonder daarom dat Wouters in zijn stukken laat merken een groot bewonderaar te zijn van schrijvers als Kafka, Vonnegut, Nabokov, Biesheuvel en OuLiPo-auteurs als Perec en Calvino. In het verhaal over de audit legt Wouters uit wat zij allemaal veel beter kunnen dan hij. 

Die invloed is ook aan andere verhalen af te lezen. Hij verzint bronnen, zoals een boek over insecten die zijn aangetroffen op bureaus van schrijvers door ene Maurice Escarbot, een eenmalig muziekstuk van de componist August Magberg en een dagboek van Hella Mansdammer. Het zijn voorbeelden die meteen doen denken aan Borges. 
Hij belandt bij een voorvader die eigen windrichtingen bedacht en daardoor een jaar te laat de ontdekkingen deed die Alexander van Humboldt roem zouden bezorgen. Tom Wouters zelf ontdekt twee graven van Christus in het dorpje Marcovaldo (Marcovaldo is een verhalenbundel van Calvino). En er is ‘Dit heeft u al eerder gelezen’ dat onmiddellijk doet denken aan het verhaal Le Voyage d’Hiver van Perec.

Oorverdovend

Verder zijn er de woordgrappen. Er is een Estse auteur die Timo Wöjtoö heet – wel erg lijkend op Tom Wouters – een onderzoeksteam dat stiltes indexeert in het dorpje Assordante (het Italiaanse woord voor oorverdovend) en er is een verhaspeld gedicht uit 1803 met als slotregel ‘De gevoligen fniggelen als neegander’. 
Opperlandse invloeden zijn er al evenzeer in de zoektocht naar de zevenentwintigste letter van het alfabet of in de vermelding van de wens om een verhaal te schrijven waarin elk woord één letter langer is dan het voorgaande.

In mijn hoofd zwemmen vissen is een kolderieke verzameling absurditeiten die je laat zien tot welke inzichten ongebreidelde fantasie kan leiden. De Nobelprijs zal Wouters er inderdaad niet voor krijgen, maar met een plekje in het koffertje van een hengelaar is de auteur ongetwijfeld ook al blij. Als de vis niet wilde bijten kan de snoeker dan toch met de wildste verhalen thuiskomen.