1 december 2015

De beste boeken komen niet alleen

Decembertips van Adri Altink

De term duo-lezen wordt in het onderwijs gebruikt voor een methode waarbij kinderen in tweetallen hetzelfde boek lezen. Ik vroeg me af of er een vergelijkbare term is voor het tegelijkertijd lezen door één persoon van twee boeken die een band hebben met elkaar. Ik ken de term niet, maar het afgelopen jaar maakte ik wel twee heerlijke ervaringen van dat soort mee.

Voor LN recenseerde ik Moussa of de dood van een Arabier van Prix Goncourtwinnaar Kamel Daoud. Het boek vormt op diverse niveaus een spiegel van De vreemdeling van Albert Camus. Om Daoud ten volle te genieten en binnen te laten kan ik iedereen aanbevelen om Moussa te lezen met De vreemdeling vers in het achterhoofd. Daoud laat zien hoe staatsrechtelijke verbanden in voormalige kolonies zijn veranderd, maar ons denken en onze houding veel minder.

(Toevallig verscheen eerder dit jaar nog een roman die teruggrijpt naar De vreemdeling van Camus. Dat is De De vreemdelingevreemdelinge van Walter van den Broeck. Daarin blijkt de jonge vrouw Tess geen seksuele relatie te kunnen aangaan, geïnspireerd als zij is door de levensvisie van Meursault, de protagonist in Camus’ boek. Een interessante koppeling maar niet met de meerlagigheid van Daoud).

De consequentiesDe ver doorgevoerde intertekstualiteit van Daoud, maakte ook een groot deel van mijn leesplezier uit bij De consequenties van Niña Weijers. Deze roman wordt er ook nog eens licht en grappig door. Weijers verhaalt over een kunstenares die haar eigen leven onvoorwaardelijk onderwerp van een nieuw project wil maken. De roman wemelt van de verwijzingen naar Rituelen van Cees Nooteboom en Happy Days van Samuel Beckett. De verwijzing in de beginzin is al een overduidelijke parafrase van de opening van Rituelen, maar er zijn ook nog eens de klankverwantschappen van Minnie, Innie en Winnie, de hoofdpersonen in respectievelijk De consequenties, Rituelen en Happy Days. De verwantschappen tussen de drie gaan echter veel verder dan enkel de namen. Ronduit humoristisch wordt het als je leest dat een kat en een hond bij Weijers naar architecten zijn genoemd. Zoals Inni bij Nooteboom eigenlijk Inigo heet, naar de architect Inigo Jones. Daarnaast zijn er cross-overs met de performances van Marina Abramovic en Bas Jan Ader, die het experiment van Minnie zo weids maken. Lees daarom naast De consequenties zeker nog eens Rituelen en zo mogelijk Happy Days. En kijk op YouTube naar Abramovic en Ader.

Uit de non-fictie las ik dit jaar twee boeken over literatuur waarnaar ik vast nog eens teruggrijp, vooral omdat ze zo’n verhelderend licht laten schijnen. Bovendien zijn ze van auteurs die een verhaal weten over te brengen.

Goethe, kunstwerk van het leven

Allereerst Rüdiger Safranski met Goethe. Kunstwerk van het leven, een biografie die klinkt als een klok en Goethe neerzet als iemand die (ook wel eens op een arrogante manier) zijn leven tot kunst verhief. Het boek biedt naast een levensloop een verhelderende reis door het werk van Goethe. (Voor LN gerecenseerd door Els van Swol).

Het tweede boek is Steltlopen door de tijd van Manet van Montfrans, dat eind vorig jaar overigens al uitkwam. Steltlopen door de tijdOver geheugen en geschiedenis in de moderne Franse literatuur, luidt de ondertitel. Er valt in de Franse literatuur heel wat meer over
herinneringsbelevingen te vertellen dan door de madeleine van Proust wordt opgeroepen, zo blijkt wel. Steltlopen door de tijd is zeer genietbaar, ook als je er af en toe een hoofdstuk uit leest. Zeer genietbaar zelfs als je lang niet alle opgevoerde boeken goed kent; op zijn minst word je geprikkeld om er alsnog aan te beginnen.

 

Zo nodigen ook deze non-fictieboeken uit om weer andere op te pakken. En misschien is het ook wel zo dat echte goede boeken niet alleen komen.

 

Wat hebben de recensenten van Literair Nederland het afgelopen jaar gelezen, en wat raden ze aan?

Meer van Adri Altink:

11 oktober 2017

De stijl tekent de man

Over 'Mijn grote appartement' van Christian Oster
27 september 2017

De mens moet geen god willen zijn

Over 'Aan een onbekende god' van John Steinbeck
9 augustus 2017

Wachten op Godot aan de Moldau

Over 'Een afgedane zaak' van Patrik Ouredník

Recent

23 november 2017

Weidse landschappen, bekraste zielen

Over 'Idaho' van Emily Ruskovich
21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard
17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef

Verwant