Zoet en zout

Waddenblog door Hans Muiderman

 


Inversiewegen. Prielen. Die woorden hoor ik voor het eerst. De campingeigenaar is kunstenaar, inclusief alpinopet. Hij is in het westen geboren maar al zijn hele leven, zo zegt hij dat, Noord-Groninger. Hij vertelt me in hoog tempo over kleideeltjes, slikken, krekenstelsels en beddingen. ‘Zo ontstonden hier die prachtige kronkelweggetjes…’
Ik ben geen geoloog, weet niet of ik hem goed begrijp en vergelijk zijn uitleg – dat geeft me wat houvast – met het ontstaan van mijn geboortestad Den Haag. Lange wegen die de stad van noord naar zuid doorsnijden ontstonden op duinranden. Daar bouwde je een hut, zo hield je droge voeten. De natuur bepaalde de structuur van de stad.

Een uur later sta ik aan de Dollard op de Punt van Reide, als ik het land inkijk zie ik dijk na dijk na dijk. Eeuwenlang was het hier de mens tegen het water. De scheiding tussen land en water verschoof steeds meer naar het noorden, het mensenwerk was letterlijk grensverleggend. Als je er doorheen fietst lees je de jaarringen van Noord-Nederland, hoe dichter bij de kust hoe jonger. Met als sluitstuk de zeedijk, sinds 1991 op Deltahoogte.
Maar toch, ik kijk nu vanaf de zeedijk uit op de Breebaartpolder. En wat ik zie is: water. Je zou toch maar de boer zijn of zijn kind die het hier in 1979 heeft drooggelegd met hulp van slecht betaalde slikwerkers. Je bent nog maar net klaar of iemand graaft achter je rug een gat in de dijk. Ineens sta je tot de knieën in het water. Terwijl ‘ze’ beloofd hadden dat juist buitendijks weer land gewonnen zou worden. Op de Punt van Reide zag je nog lange tijd de gaten in het landschap waar sluizen zouden komen. Maar dat plan voor landaanwinning werd afgeblazen.
Voor de boer voelt water in de Breebaartpolder als verraad. Voor de bioloog een kans en met steun van Rijkswaterstaat stak die een gat in de dijk. In werkelijkheid een vlotter die er voor zorgt dat ook binnendijks de getijden terugkeerden.
Ik kijk vanuit de hoge zeedijk nogmaals naar de polder. Water langs kronkelende beddingen met riet, vogels op eilandjes.

In het informatiecentrum vertelt een man me over de gevaren van ‘die absolute grens tussen land en water.’ Hij wijst naar de dijk. ‘Een te sterke scheiding tussen zoet en zout betekende hier bijna het einde van de paling.’ De man komt dichtbij mij staan, als ik praat kijkt hij naar mijn mond. Zijn stem is luid, ik vermoed dat hij wat dovig is.
‘Die paling is eerst een aaltje dat vanuit de Sargossazee in de Golf van Mexico, met een duwtje in de rug van de Warme Golfstroom, hier naar toe komt.’ Hij wijst weer in de richting van de dijk. ‘Daar bij de Dallingweersterdijk is nu een vispassage. Het zijn twee buizen en een pomp, het zoete water stroomt naar buiten en lokt de aal naar binnen. Die wordt hier een volwassen vis. Zonder dat gat in de dijk, was er hier geen broodje paling meer te koop.’
Hij praat zachter, alsof hij me in vertrouwen wil nemen. ‘Ik ben voor openheid meneer, openheid in de natuur. Ze komen van zesduizend kilometer ver, stelt u zich dat eens voor, dat komt hier aangezwommen. Je kan toch ons hele land niet dichtgooien met dijken alleen maar omdat je denkt dat het land wat je ooit zelf hebt gemaakt voor altijd van jou kan blijven?’


Hans Muiderman reist graag langs de Wadden. Hij bezoekt niet alleen de eilanden maar ook de kustgebieden tot waar de zeeklei ophoudt en het hogere land begint. Zijn reizen gaan van de Kop van Noord-Holland tot het midden van Jutland in Denemarken. Hij reist niet in die volgorde maar ‘springt heen en weer’.

 

foto’s: Anneke van Kroonenburg

 

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

24 december 2007

Verhalenwedstrijd levert fraai uitgeven bundel op
Recensie door Karel Wasch

Uitgeverij De Vleermuis uit Roermond organiseert jaarlijks een tweetal wedstrijden (poëzie en verhalen). De wedstrijd voor verhalen leverde dit jaar het fraai uitgegeven boek Zenit op. Daarin 44 verhaaltjes (aantal woorden was beperkt) van uiteenlopende snit en kwaliteit. Aan de wedstrijd deden in totaal 187 mensen met een verhaalinzending mee.

Lees meer