Wilhelm Genazino – Een paraplu voor het leven

Zelfgekozen isolement

Bij uitgeverij Atlas verscheen onlangs na Liefdeskolder (2008) een tweede roman van de Duitse schrijver Wilhelm Genazino (1943), fraai uitgegeven in klein formaat. Genazino heeft al vele romans op zijn naam staan en schrijft daarnaast ook hoorspelen en toneelteksten. Zijn personages zijn vaak mannen van middelbare leeftijd met een onduidelijk beroep, die een weinig doelgericht leven leiden en daarin moeizame betrekkingen onderhouden met de mensen om hem heen, vrouwen in het bijzonder.

Zo ook in Een paraplu voor het leven. We maken kennis met een veertiger die zijn geld verdient door dure schoenen te testen. Hij loopt een poosje op de schoenen rond en schrijft vervolgens een verslag voor de fabrikant met zijn bevindingen. Het schamele beetje dat hij hiermee verdient is niet voldoende om van te leven en omdat zijn vriendin Lisa twee maanden eerder is vertrokken, dreigt hij in geldnood te komen.

De schoenentester brengt wandelend door de stad zijn dagen door en ziet zichzelf soms als simpele scharrelaar, dan weer als actieve fantast. Op zijn tochten vermijdt hij het contact met anderen zoveel mogelijk. Hij vindt het moeilijk om zich in gezelschap een houding te geven. Desalniettemin wemelt het op straat van de ex-vriendinnen, die de schoenentester steeds probeert te ontlopen want hij is nog te veel met het vertrek van Lisa, zijn laatste vriendin, bezig.

Op straat ziet hij ook Himmelsbach, een oude bekende met wie hij vanwege een akkefietje liever geen contact meer wil hebben. Deze Himmelsbach, een mislukte fotograaf, is voor hem de verpersoonlijking van het falen in het leven. Tijdens een etentje bij een vriendin, Susanne, waarbij Himmelsbach ook aanwezig is, laat hij zich toch overhalen om een goed woordje voor de fotograaf te doen bij een vage kennis bij een krant, die hij uit een grijs verleden kent. Deze Messerschmidt wil echter niets met Himmelsbach te maken hebben, maar biedt wel de schoenentester werk aan. Omdat diens inkomsten uit het schoenentesten tot een kwart zijn teruggebracht, besluit hij hierop in te gaan.

Zijn eerste opdracht is het maken van een ‘luchtig’ verslag van een feestavond. Hier gaat hij naartoe met Susanne en die avond ziet hij hoe een jongen op een balkon met dekens een hut maakt van waaruit hij door een spleet ‘met een wantrouwende, geredde blik, die ook de mijne zou kunnen zijn’ op de feesttent en de mensen beneden neerkijkt. Die jongen is net als hij iemand die vanuit een door hemzelf gebouwd veilig thuis de wereld om zich heen aanschouwt.

De observaties van de schoenentester lopen als rode draad door Een paraplu voor het leven: een vrouw in de rolstoel die een braadworst eet, een man zonder armen met handen aan de schouder, een Japanse die een appel eet, een man die met een schepgang loopt ? het is een parade van gewone en ongewone mensen. Ondertussen beklemt hem de angst voor gekte en verbaast hij zich erover ‘dat zo weinig mensen toegeven dat hun normaliteit slechts gespeeld is.’ Hij loopt rond met ongenoegen over het feit dat hij ‘zonder innerlijke toestemming’ leeft, want wil hij wel op de wereld zijn? Die vraag legitimeert voor hem zijn vreemde beroep: ‘Wie zoals ik moet leven zonder voor dat leven toestemming te hebben gegeven, is om escapistische redenen veel op pad en hecht daarom grote waarde aan schoenen.’

Hij vindt houvast bij de herinnering aan het weldadige gevoel bij het lopen door een berg ritselende bladeren en dat brengt hem op het idee om een instituut voor mnemoniek, geheugenkunst, op te richten. De kamer van Lisa heeft hij ingericht als zijn privébladerenkamer, de vloer bedekt onder een laag bladeren. Maar gaandeweg komt hij tot de conclusie dat hij niet langer zijn eigen leven wil begluren en niet wil wachten tot de uiterlijke wereld eindelijk bij zijn innerlijke teksten past: ‘ik vertik het nog langer de blinde passagier van mijn eigen leven te zijn!’ De bladerenkamer kan opgeruimd worden.

Een paraplu voor het leven is het verhaal van een man die zich heeft afgesloten voor het leven en voor anderen. Het is een man die het volhardingsvermogen van kreupelhout wil hebben: ‘Het is er elke dag, het verzet zich door niet te verdwijnen, het klaagt niet, het praat niet, het heeft niets nodig, het is bijna onoverwinnelijk.’ Het zelfgekozen isolement heeft iets Voskuilachtigs, met het verschil dat Maarten Koning zich bleef verzetten tegen een wereld die hem niet aanstond. De schoenentester is passiever en komt tot de conclusie dat hij wel toestemming moet geven aan het leven, want alleen observeren is geen leven.

 

 

Omslag Een paraplu voor het leven - Wilhelm Genazino
Een paraplu voor het leven
Wilhelm Genazino
Vertaling door: Gerrit Bussink
Verschenen bij: Atlas Contact, Uitgeverij
ISBN: 9789045001074
194 pagina's
Prijs: € 0,00

Recent

19 februari 2018

Spiegels van de tijd

Over 'Klok zonder wijzers' van Carson McCullers
16 februari 2018

Een moeder die van voetbal houdt

Over 'Geen kunst' van Péter Esterházy
14 februari 2018

Gedenkteken in woorden

Over 'Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken' van Arjen Van Veelen
13 februari 2018

Rauwe en niets verhullende gedichten

Over 'Mammie' van Ronelda Kamfer
12 februari 2018

Failliet van het Nederlandse asielbeleid

Over 'Wat we weten' van Arthur Umbgrove