Er heerst een mazelenepidemie in New York. Burgemeester Bill de Blasio kondigde de noodtoestand af. De ziekte concentreert zich in de orthodox-joodse gemeenschap in de wijk Williamsburg. Het is waar de  joods-Amerikaanse schrijfster Deborah Feldman vandaan komt. Door haar boek Onorthodox heb ik de wijk op mijn persoonlijke kaart kunnen bijtekenen. Feldman werd geboren in het jaar 1986, vijf jaar na de geboorte van mijn oudste zoon en vijf jaar vóór de geboorte van mijn tweede dochter. Dit haal ik erbij om de realiteitszin van haar levensverhaal enigszins in perspectief te brengen.

Feldman groeit als enig kind op bij haar grootmoeder (Bobie) en grootvader (Zeidy). Haar vader is verstandelijk beperkt. Haar moeder wordt uit Londen overgevlogen om met haar vader te trouwen en is onwetend over de verstandelijke vermogens van haar aanstaande. Het huwelijk houdt geen stand. Na haar geboorte verlaat haar moeder de gemeenschap. Haar vader zwerft over straat, debiele lach om de mond. Op een nacht wordt er door leden uit de gemeenschap een klopjacht ingezet op een inbreker. Haar vader wil laten zien dat hij er ook bij hoort. Nadat de inbreker is ingerekend, waar hij geen enkel aandeel in had, klopt hij bij zijn ouders aan.
“’Ik ben ze achterna gegaan!” verkondigt hij. Bobie zucht. “Waarom heb je geen schoenen aangetrokken toen je ging rennen, Shia?” Er sijpelt bloed van zijn tenen op de deurmat, maar mijn vader merkt er niets van; de idiote uitbundigheid straalt van zijn gezicht. “Ga naar huis, Shia,” zegt Zeidy op trieste toon. “Ga naar huis toe, slapen.” Hij duwt de deur dicht in mijn vaders gezicht, zachtjes, bijna eerbiedig, en zijn hand blijft op de knop rusten terwijl mijn vaders voetstappen zich verwijderen in de gang.’

De schrijfster groeit op in een wereldstad maar heeft geen idee. Als op 11 september 2001 even na acht uur in de ochtend twee gekaapte passagierstoestellen zich in de Twin Towers van het World Trade Center boren, is het feit dat de ramen op school gesloten zijn (terwijl ze in de zomer altijd open staan) aanvankelijk het enige dat de dag anders maakt. Rond het middaguur worden de kinderen naar huis gestuurd. In de loop van de middag dringt de impact van de ramp door. Volgens haar grootvader zullen de joden, zoals altijd, de schuld krijgen. Haar grootmoeder gelooft dat de joden niet genoeg boete hebben gedaan en er  weer een holocaust komt.

Op haar zeventiende wordt de schrijfster uitgehuwelijkt, daar is niets romantisch aan. Op tweeëntwintigjarige leeftijd verlaat ze  de gemeenschap. Ze volgt literatuurlessen, leert Engels en begint met schrijven. Als haar levensverhaal Onorthodox is verschenen, wordt ze door de gemeenschap verketterd. Ze vinden haar erger dan Goebbels en ze zou met haar daad een volgende holocaust veroorzaken. Tegenwoordig woont de schrijfster in Berlijn en schreef inmiddels drie boeken.
Ik ben er nog niet over uit wat de betekenis van een orthodoxe gemeenschap voor de joodse mensheid is. Onorthodox is een boek over ultra-orthodoxe joden, niet te verwarren met zionisten. Over een gemeenschap die jaarlijks de Israëlische vlag verbranden. Ik had geen idee.

 

Orthodox van Deborah Feldman verscheen bij De Geus.


Inge Meijer is een pseudoniem. Zij schrijft over boeken als steunpilaren en over ontdekkingen in de marges van de literatuur.

 

Meer van Inge Meijer: