Wat te doen bij sleur in een dertien-in-een-dozijn-stadje?

Recensie door: Bjorn Lichtenberg

Het zijn zware tijden voor de familie Flynn. In hun Amerikaanse dertien-in-een-dozijn-stadje heeft de sleur Bud en Catherine zwaar te pakken. Voor Catherine ligt de oplossing voor de hand, zij stelt een open huwelijk voor. Catherines idee overvalt Bud een beetje, maar voordat hij de shock goed en wel te boven is, heeft zij het al aangelegd met de buurman, op wie zij al een tijdje geleden haar oog had laten vallen. De lezer begrijpt meteen dat een non-monogame relatie hun huwelijkse problemen niet zal oplossen. En inderdaad raakt door Catherines buitenechtelijke vrijages, en door Buds ongenoegen daarover, de toestand in het gezin van de regen in de drup. 

In het humoristische Verloren schaapjes van Madeline Cash (vert. Nadia Ramer) hebben Bud en Catherine het contact met hun waarlijke gevoel en verlangens al jaren geleden verloren. Zich kwetsbaar opstellen is hen vreemd; gêne neemt de overhand en sluit hen op in een leven dat hen in toenemende mate beklemt, in een gezinsleven dat ze opslokt en dat geen ruimte laat voor de passies waarvan de relieken – Buds gitaar en Catherines fototoestel – liggen te verstoffen in een alleskast. Los van elkaar denken Bud en Catherine meewarig terug aan de tijd dat zij nog werden gedreven door jeugdige ambitie en passievolle liefde. Ongemerkt en onbedoeld zijn zij elkaars grootste vijand geworden. 

Een ontspoord gezin

Bud en Catherine zwelgen in ontevredenheid en zelfmedelijden en verwaarlozen hun kinderen, die dientengevolge ten prooi vallen aan de schaduwzijden van ons bestaan: de jongste, Harper, raakt in de ban van een complottheorie volgens welke er een duistere samenzwering plaatsvindt in de haven, Louise is als het middelste kind zo wanhopig op zoek naar een eigen identiteit dat zij zich vastklampt aan een geloofsfundamentalist in een chatroom, en Abigail, de oudste van het stel, experimenteert met drugs en drank en papt op schimmige feestjes aan met foute vriendjes en rijke zakenmannen. Omdat hun ouders te druk bezig zijn met zichzelf is er niemand om de kinderen voor deze gevaren te behoeden; zij zijn volkomen op zichzelf aangewezen. De personages zijn aldus haast eenzamer in hun leed dan de Buendía’s in Honderd jaar eenzaamheid.

Bud en Catherine die ten onder gaan aan de sleur van het gezinsleven, Harper die haar intelligentie op de verkeerde dingen richt, Louise die radicaliseert, Abigail die zich in de losbandigheid stort: het zijn de welbekende valkuilen en dreigingen van de contemporaine Westerse samenleving, die de wereldwijze burger weinig zullen verrassen. Op het moment dat Louise zich ontvankelijk opstelt tegenover ene yourstruly, die van haar verlangt dat ze Arabisch gaat leren, ontvouwt zich voor het geestesoog van de lezer al direct een maar weinig rooskleurig scenario. Op het moment dat Bud bij zijn leidinggevende melding maakt van een verdachte lading in de overzichten van de in de haven binnenkomende vracht en vervolgens wordt ontboden in de werkkamer van de steenrijke CEO Paul Alabaster, weet de lezer dat Bud daar niet voor zijn oplettendheid en integriteit zal worden geprezen. Op het moment dat Abigail hoogstpersoonlijk een omineuze uitnodiging krijgt van diezelfde vastgoedmagnaat om een van zijn exclusieve feestjes bij te wonen, voelt de lezer aan dat Abigail uit pure verveling op de uitnodiging zal ingaan en dat dat waarschijnlijk anders zal uitpakken dan ze verwacht.

Een karikaturaal verslag van onze tijd

De lezer is de personages steeds een paar stappen voor, maar die voorspelbaarheid is, interessant genoeg, niet storend. Cash heeft in Verloren schaapjes alle invloeden waaraan de moderne mens is blootgesteld bij elkaar verzameld en hun brandpunt midden in de familie Flynn geplaatst. Die familie wordt eerst en vooral opgevoerd als embleem van de moderne Westerse samenleving: het is dit gezin waar al die krachten samenkomen en zonder enige realistische nuance op de spits worden gedreven. En het is precies dat karikaturale, die eliminatie van alle nuance, waar de kracht van dit boek in schuilt en die het verhaal zo vermakelijk maakt. 

Uiteindelijk neemt Cash een loopje met de lezer die tot dusver met lede ogen heeft toegezien hoe de kinderen zich in het verderf stortten en hen meewarig heeft bestempeld als onbezonnen en naïef: Abigail blijkt met haar schijnbaar foute vriendje nog best een gezonde, zij het prille, relatie te kunnen opbouwen, en Harpers complottheorie brengt haar wel degelijk op het spoor van serieuze misstanden, waar bijna alle personages op enigerlei wijze bij betrokken zijn. De verhaallijnen, ook die van Catherine en Bud, nemen onverwachte wendingen. Toch zijn de ontknopingen veelal zo grotesk – de overdreven gemoedelijke eindscène is het belachelijke hoogtepunt – dat ze maar weinig serieus te nemen zijn en vooral lijken te dienen als een narratief trucje om te verrassen en de betweterige lezer te kijk te zetten. Al met al lijkt Cash in te zetten op de waarde van het boek als satirische ’tijdscapsule’ van de moderne Westerse maatschappij.

Droge humor

Bepaald tijdloos is dit boek niet; humoristisch zeker wel. Neem bijvoorbeeld onderstaand gesprek, tussen pastoor Andrew en Louise, die zich inschrijft voor een ‘missverkiezing voor innerlijke schoonheid’:

‘”Dus ik mag me inschrijven?”
“Tja, iedereen moet de kans krijgen om zijn innerlijke schoonheid te laten zien, vind ik.” Hij knipoogde naar het Flynn-meisje. En had daar meteen spijt van. Knipogen naar kinderen stond zeker in het boekwerk van verboden gedragingen waaraan de kerk zich nu hield. Hij had alleen willen laten zien dat hij Louise begreep. Onopgemerkt blijven was verschrikkelijk.
“Dank u, eerwaarde!”
“Naam?”
“Louise Flynn.”
“Leeftijd?”
“Vijftien.”
“Lengte?”
“Een meter achtenvijftig.”
“Godsdienst?”
“Ik verdiep me de laatste tijd in het moslimfundamentalisme.”
“Ik houd het op ‘overige’.”
“Goed.”‘

Verloren schaapjes is een vermakelijk, luchtig en losbandig verslag van de huidige tijd. Cash introduceert deze contemporaine en herkenbare setting niet om er spannende culturele analyses op los te laten. Daardoor ontbeert het boek enige diepgang, en dat zou betreurenswaardig zijn als de humoristische benadering van het onderwerp niet zo trefzeker en effectief was. Het is die comic relief in een tijd waarin de Westerse burger aan veel, en veelal conflicterende, krachten blootstaat, die Verloren schaapjes de moeite waard maakt.

Verloren schaapjes

Verloren schaapjes

Madeline Cash

Vertaling door: Nadia Ramer

Oorspronkelijke titel: Lost lambs

Verschenen: 2026

Uitgever: Uitgeverij Pluim

ISBN 9789493420977

320 pagina's

Prijs: € 26,99

Kopen bij Libris

De medewerkers van Literair Nederland doen hun uiterste best om u van goede recensies te voorzien. Dit doen wij onbevooroordeeld, zonder deadlines en bovenal gratis.

Maar wij maken ook kosten. Helpt u ons met een donatie?


Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer van deze recensent

Verwant