23 juli 2013

Vakantierubriek 2013 – Sunny Jansen

Lezen in Egypte: een moordaanslag, een schrijvende tandarts en seksuele frustraties

Op dit moment is Egypte vooral in het nieuws vanwege de nieuwe revolutie. Nadat in 2011 dictator Hosni Mubarak in een fluwele revolutie verdreven werd, is eerder deze maand ook de eerste gekozen president afgezet. Deze terugkerende onrust doet Egypte als vakantieland niet veel goeds. Toch blijf ik er terug komen. Iedere uithoek van het land heb ik verkend op zoek naar vergeten tempels en graftombes. Recent heb ik ook de Rode Zee ontdekt: een prachtige plek om te duiken, te snorkelen en te zwemmen met dolfijnen. Bijna een dozijn keer ben ik er nu geweest en omdat ik tijdens elke reis lokale schrijvers lees, heb ik inmiddels een flinke plank Egyptische literatuur verzameld.

Naguib Mahfouz
Op mijn eerste cultureel georiënteerde reizen las natuurlijk Naguib Mahfouz (1911-2006). In 1988 ontving hij als eerste en tot nu toe enige Arabische auteur de Nobelprijs voor de Literatuur. Een paar jaar later overleefde Mahfouz een moordaanslag. Hij zou de islam hebben beledigd in zijn werk. Mahfouz raakt zwaar gewond en hield de rest van zijn leven moeite met lezen en schrijven. Desondanks is zijn oeuvre indrukwekkend.

Aanvankelijk schreef hij voornamelijk historische romans, later portretteerde hij Cairo, hetgeen uitmondde in zijn befaamde trilogie over de koopmansfamilie Abd al-Gawwaad. In het eerste deel Tussen twee paleizen staan historie en politiek centraal. Alles draait om het verzet tegen de Britse aanwezigheid in Egypte. In Paleis van verlangen worstelt zoon Kamaal met de strenge regels van zijn geloof. Mahfouz laat op een indringende wijze zien hoe het geloof verweven is in alle aspecten van de Egyptische samenleving. In het derde deel De suikersteeg is Kamaal onderwijzer en filosoof geworden. Vol verbazing ziet hij de wereld om zich heen in een rap tempo veranderen. Zijn drie kleinzoons verdelen de familie met hun tegengestelde politieke voorkeuren. Een prachtig epos om reizend door Egypte te lezen!

Schrijvende tandarts
Op mijn laatste reizen las ik vooral moderne auteurs. De schrijvende tandarts Al Al-Aswani en de omstreden Ahmed Alaidi bijvoorbeeld.

Al-Aswani werd bekend met een boek dat past in Mahfouz’ traditie. Hij portretteerde het leven in Cairo, maar niet zoals Mahfouz vanuit een historisch perspectief. Al-Aswani nam het heden als uitgangspunt. Hij luisterde naar de verhalen van zijn klanten en zwierf door de straten van Cairo om de sfeer van de stad te vangen. Dit resulteerde in het boek Het Jacoubian, een intrigerende roman over de bewoners van een oud gebouw in Cairo. Af en toe lijkt het boek erg over de top qua zedeloosheid, maar wie wie Cairo goed kent weet dat de corruptie en religieuze hypocrisie uit het dagelijks leven zijn gegrepen.

Voor een deel van de Arabische bevolking was de zedeloosheid in Het Jacoubian schokkend. Maar zei Al-Aswani, hij provoceert niet om het provoceren, maar om taboes te doorbreken. Hij wil begrip creëren tussen de vele verschillende politieke en religieuze groepen in het land. Hij is daarom ook politiek actief. Al-Aswani is één van de oprichters van Kefaya, de Egyptische beweging voor verandering, die een rol speelde bij de fluwele revolutie van 2011.

Ahmed Alaidi’s boek Ik ben Abbaas el Abd deed veel stof opwaaien in de Arabische wereld. Abbaas lijdt aan talloze fobiën, maar verandert onder invloed van roze pillen in iemand die blaakt van zelfvertrouwen. Zijn seksuele frustraties staan centraal en die worden expliciet beschreven, hetgeen een grote schok veroorzaakte. Toch vindt Alaidi dat zijn hoofdpersoon Abbaas model kan staan voor een hele Egyptische generatie. Misschien heeft hij wel een punt: na de revolutie van 2011 riepen jongeren massaal: ‘Wij gaan werken, wij gaan trouwen’. Door gebrek aan werk dreigde een hele generatie niet te kunnen trouwen. Maar na de revolutie ging het economisch alleen maar slechter en deze zelfde eisen waren mede-aanleiding voor de nieuwe revolutie. Ik ben Abbaas el Abd is een boek waar je van moet houden. Het is minimalistisch geschreven (en dat is niet vreemd,  Alaidi volgde een opleiding minimalistisch schrijven bij de Amerikaanse auteur Chuck Palahniuk) en alles gaat even snel. De gebeurtenissen tuimelen over elkaar heen, maar ook dat past bij het leven in een stad als Cairo.

door: Sunny Jansen

 

In de Vakantierubriek 2013 stellen recensenten een aantal boeken aan u voor, uit de landen die zij op hun vakantie zullen bezoeken, of inmiddels hebben bezocht.
Wilt u ook een bijdrage leveren aan de Vakantierubriek 2013? Klik dan hier.

Wilt u alle bijdragen van alle recensenten lezen, klik dan hier.

 

 

Recent

11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

7 augustus 2017

Een kanjer

4 augustus 2017

Wondranden

Literair Nederland - 10 jaar geleden

27 augustus 2007

Iemand gaat op reis naar een prachtig land, Peru in dit geval, en schrijft een boek over deze reis. Op de flap staat: "Het neusje van Peru voert de lezer mee naar de Peruviaanse woestijn, het Triticameer, over de Andes naar het hart van het Incarijk, tot in de jungle nabij Iquitos."

Iemand gaat op reis naar een prachtig land, Peru in dit geval, en schrijft een boek over deze reis. Op de flap staat: "Het neusje van Peru voert de lezer mee naar de Peruviaanse woestijn, het Triticameer, over de Andes naar het hart van het Incarijk, tot in de jungle nabij Iquitos."

Dat klinkt toch goed nietwaar? Helaas, we worden wel meegenomen maar niet naar het bovengenoemde. Natuurlijk komen deze gebieden wel voor in het boek maar het frappante is dat ik heel veel over het reizen zelf heb gelezen maar weinig over het land.

Lees meer