26 april 2010

Strijkend licht – Lilian Blom

Recensie door: Marjolein Paalvast

Recensie door Marjolein Paalvast

Als recensent is het je taak met enige afstand naar een boek te kijken. Je observeert, registreert, noteert wat de moeite waard is. Je potlood zweeft voortdurend boven de bladzijden, om toe te slaan wanneer nodig. Als een reiger langs de slootkant op jacht naar vis, loert mijn potlood naar opvallende passages om aan te strepen. Deze keer is dat in Strijkend licht, de tweede roman van Lilian Blom.

Strijkend licht is de literaire neerslag van de rouwverwerking van Blom, weduwe van schrijver Louis Ferron. De roman beschrijft hoe zij zich het verdriet om het verlies van haar man als nieuwe identiteit heeft aangemeten. Ze raakt zozeer uit haar evenwicht, dat ze besluit professionele hulp te zoeken: ‘Mijn omgeving heeft gelijk. Ik heb dringend hulp nodig. Als ik mijn eigen therapeut was, zou ik mijzelf meteen doorverwijzen naar een gesloten psychiatrische instelling.’ Kort na haar eerste bezoek aan psychotherapeut Charles Voorduin, komt Bloms overleden echtgenoot haar in een droom opzoeken. Hij geeft haar de opdracht het scenario te schrijven voor een film die hij wil maken over het oppervlakkige leventje van haar therapeut. Aarzelend besluit ze hieraan gehoor te geven.

De eerste paar keer dat mijn potlood naar beneden duikt, betreft het rake beschrijvingen van het grote verlies dat Blom ervaart: ‘Ik zag ertegenop om naar huis te gaan. Een huis waar de ziel uit was. […] Waar de rollen wc-papier en een tube tandpasta al dagen op de eerste trede van de trap lagen, omdat wij een stilzwijgende afspraak hadden, dat als je naar boven ging, je wat op de trap lag mee naar boven zou nemen. Mijn lief was met lege handen naar boven gegaan en nooit meer teruggekomen.’ De roman schetst trefzeker een allesoverheersend gevoel van verdriet en leegte, maar wordt door Bloms relativeringsvermogen ? ‘Als je nu meeleest over mijn schouder, dan moet je even een seintje geven of je deze synopsis kunt gebruiken voor je film, door bijvoorbeeld de rode pen die hier voor mij ligt te laten rollen…’- niet overdreven somber.

Niet alleen het gevoel van verdriet, maar ook het proces van rouwverwerking is heel herkenbaar. Soms wat té herkenbaar. De eerste keer weer de kroeg in, naar een dineetje met vrienden, een nieuw kapsel en een nieuwe jurk – het herkenbare grenst aan het cliché. Ook het oppervlakkige glamourleven van haar therapeut, dat Blom voor haar ‘filmscenario’ vastlegt in vier synopsissen, voldoet volledig aan het clichébeeld. Affaires met de vrouwelijke cliëntèle, een sportbolide en een liefdeloos huwelijk: het is allemaal weinig verrassend. Daar komt bij dat Blom dan misschien wel treffend schrijft, maar dat haar formulering verder weinig origineel is. Ik moet zóeken naar zinnen die opvallend genoeg zijn om aan te strepen.

Wat wel verrassend is, is het spel dat Blom speelt met de lezer: wat is ontleend aan de werkelijkheid, wat is louter literaire werkelijkheid en wat is gebaseerd op de interpretatie van de emotioneel verwarde hoofdpersoon? Je kunt de observaties van Blom over haar therapeut niet lezen zonder je voortdurend af te vragen wat er in de literaire werkelijkheid echt gebeurt en welke voorvallen slechts in de gedachten van de hoofdpersoon plaatsvinden.

Als recensent is het je taak met afstand naar een boek te kijken. Je observeert, registreert, noteert wat de moeite waard is. Of juist niet. In Strijkend licht is het aantal keren dat ik mijn potlood laat zakken om opvallende passages te markeren te beperkt. De zaken die Blom neerzet zijn erg herkenbaar, wat zeker zijn waarde heeft, maar buiten die herkenbaarheid voegt zij te weinig toe. Ik raak daardoor, in tegenstelling tot Bloms al dan niet imaginaire therapeut, mijn professionele afstand nergens echt kwijt. Jammer.

Strijkend licht

Auteur: Lilian Blom
Verschenen bij: uitgeverij Contact (2010)
Prijs: € 18,95

Strijkend licht
Lilian Blom
ISBN: 9789025434274

Meer van Marjolein Paalvast:

25 oktober 2010

Recensie door: Marjolein Paalvast

Over 'Recensie: Zacht als Staal ' van Richard de Nooy
9 augustus 2010

Recensie door: Marjolein Paalvast

Over 'Recensie: Een hemel zonder vogels ' van Esther Göbel
4 februari 2010

Reizen is ontdekken ?

Over 'Beste reiziger' van Philibert Schogt

Recent

11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

Over 'Herinneringen in aluminiumfolie' van Jamal Ouariachi
9 augustus 2017

Wachten op Godot aan de Moldau

Over 'Een afgedane zaak' van Patrik Ouredník
7 augustus 2017

Een kanjer

Over 'De tandeloze tijd 6 : Kwaadschiks' van A.F.Th. van der Heijden
4 augustus 2017

Wondranden

Over 'Een tuin in de winter' van Anna Enquist
2 augustus 2017

Jannie Regnerus gebruikt geen woord te veel

Over 'Nachtschrijver' van Jannie Regnerus

Verwant

26 april 2010

Een doemdenker over het morgenland

Over 'Recensie: De ondergang van de islamitische wereld ' van Lilian Blom
26 april 2010

Ook in een verhaal komt de oorlog en het ouder worden een keer terug

Over 'Plattegrond van een jeugd' van Lilian Blom
26 april 2010

Openhartig portret van een Amsterdamse familie

Over 'Nooit ziek geweest' van Lilian Blom