Spiegelpaleis Europa – Joep Leerssen

Vorige week publiceerde NRCLux onder de kop; ‘De tien geschiedenisboeken die je volgens historici beter kunt lezen’, ook het in mei van dit jaar uitgekomen boek van Joep Leerssen, Spiegelpaleis Europa. Joep Leerssen wordt wel de prettigste ouwehoer van historisch Nederland genoemd.

 

Europa. Voor de een slaat de naam op een staatkundig samenwerkings- en eenwordingsproject, voor de ander op ‘Brusselse’ instanties en regels waarmee Nederlanders te maken krijgen. Soms wordt gedoeld op een soort gemeenschap die probeert haar gezamenlijke economische en politieke belangen staande te houden op het wereldtoneel tegenover Rusland, het Midden-Oosten, China en, ook wel, Amerika.

Achter deze tegenstrijdige en stuk voor stuk omstreden betekenissen schuilt een vaag geheel van associaties en connotaties: de beeldvorming. In Spiegelpaleis Europa analyseert Joep Leerssen de zwerm van associaties, echo’s, tradities en thema’s die Europa omgeeft. Met talrijke literaire en cultuurhistorische voorbeelden illustreert hij welke mentale gemeenplaatsen een rol spelen als mensen zich een voorstelling maken van het karakter van Europa. Wat opdoemt is een zelfbeeld vol Griekse mythen, kruisvaarders, kathedralen, brandstapels, filosofen, bibliotheken, operagebouwen en concentratiekampen.
Het imago van Europa is een doolhof vol culturele reflecties. In een even erudiet als speels essay voert Joep Leerssen de lezer mee op zijn verkenning van een spiegelpaleis vol intrigerende dwaalwegen, glanzende vergezichten en onverwachte dwarsverbanden.

 

Maarten Prak (1955), hoogleraar Economische en Sociale Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht:
“Joep Leerssen is de prettigste ouwehoer van historisch Nederland: erudiet, onderhoudend en vaak geestig. Je hoort hem in dit boek haast tegen je aan praten. Spiegelpaleis Europa is een reis langs de literatuur, beeldende kunst en films die ontstonden in Tallinn, Krakow, Gent, Avignon, maar ook in Maastricht, Aken en Dublin, kortom de middelgrote broedplaatsen van een kosmopolitische levensstijl die Leerssen als typisch Europees beschouwt en die naadloos aansluit bij zijn eigen levensloop. Zijn methodologische bespreking van de ‘imagologie’ kan ongestraft overgeslagen worden, maar de rest  is een smakelijke deconstructie van het ‘idee Europa’ en een onweerstaanbare lofzang op de Europese cultuur. In deze tijd, waarin Europa tot haar ‘geplaagde munt’ gereduceerd lijkt te worden, is het een gemiste kans dat de jury dit boek niet heeft geselecteerd.” (NRCLux)

Van Spiegelpaleis Europa is inmiddels een tweede druk verschenen.

Spiegelpaleis Europa
Europese cultuur als mythe en beeldvorming

Joep Leerssen
Blz.: 208
€ 19,95
Uitgeverij: Vantilt

 

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

18 juli 2008

Leven na een moord

Door Pauline van der Lans

Zoals de in het begin van de serie Desperate Housewives overleden Mary Alice Young met een alziende blik de gebeurtenissen in Wisteria Lane weergeeft, zo vertelt in Alice Sebolds roman De wijde Hemel de vermoorde tiener Susie Salmon hoe het haar achterblijvers vergaat.

Lees meer