2 januari 2020

Sneeuw in het werk van Philippe Claudel

Winterrubriek door Els van Swol

Wat is de mooiste winterscene uit de literatuur. De mooiste? Ik zou het niet durven zeggen, want ik ken de literatuur niet uitentreuren. Neem bijvoorbeeld de Russische, daar komen heel wat mooie winterbeelden in voor, maar de scènes die ik op het oog heb, komen uit de boeken van de Franse schrijver Philippe Claudel. In een interview uit 2018 op de site karakters.nu gaf hij te kennen zelf ook graag over sneeuw te lezen: ‘Momenteel lees ik een schrijver uit IJsland, Jón Kalman Stefánsson. Het is een verhaal dat zich afspeelt in IJsland tijdens de winter. Er is de sneeuw, een visser, het is erg donker en grijs, maar het is perfect voor mij.’
Voor mij geldt dat niet, ik heb eigenlijk een bloedhekel aan sneeuw. Vooral als ik de deur uit moet, maar de sneeuw is bij Claudel altijd ‘ietsje meer’, net zoals die visser bij Jón Kalman Stefánsson, zoals donker en grijs, want ze staan ergens voor, het zijn metaforen. 

In elk van de tien romans van Claudel komen sneeuwscènes voor. Zijn verhalenbundels nog niet eens meegerekend. Ik koos voor een passage uit Rivier van vergetelheid, zijn debuutroman uit 2005 waarmee hij verschillende prijzen won: 

‘In de winter gingen we altijd kijken hoe de eerste sneeuw op de torens van de Sint Bavo viel. De hemel die dan vol schisten zat verlengde de kathedraal met een grauwe spiraal. De sneeuwvlokken kwamen zo langzaam op de grond terecht dat door hun gratie alles plotseling gestold en beweeglijk tegelijk leek. Wij traden binnen in de paradox van een vertraagde bol. Paules lippen waren gebarsten, vuurrood en daarna bloedeloos. Ik sloeg mijn armen om haar schouders.
Lang bleef ik staan kijken naar de sneeuw die op het kleine plein van Feil viel en smolt zodra hij de grond raakte en die ook in mij smolt, als ontelbaar veel dode engeltjes die tijdens hun duizend jaar durende val door de bliksem waren getroffen, en daarna begon ik – op deze eerste avond buiten de aarde van Paule, buiten de plaats waar de herinneringen aan Paules licht en haar bewegingen zijn – een paar woorden te schrijven in de eerste Conquérant, de blauwe’. 

Het wemelt In deze twee alinea’s van de voor Claudel typerende beelden. De een vindt alles van Claudel kitsch, de ander vindt Claudels boek als Het kleine meisje van meneer Linh, ‘hartverscheurend mooi’. De schrijver en filmer Philippe Claudel heeft voor mij van allebei wat, kunst én kitsch, net als de hemel vol schisten (van het Griekse woord schistos, gespleten), net als gestolde en beweeglijke sneeuwvlokken, net als de vuurrode en bloedeloze lippen van Paule. Als het leven zelf.

 

Rivier van vergetelheid
Philippe Claudel
Vertaling door: Manik Sarkar
Verschenen bij: De Bezige Bij
ISBN: 9789023454052
142 pagina's
Prijs: € 10,00

Recent

12 augustus 2020

Vreemdeling in het land van anderen

Over 'Mathilde' van Leïla Slimani
10 augustus 2020

Een spannend en goed geschreven verhaal

Over 'Een week of vier' van Laura van der Haar
6 augustus 2020

Hoe lang mag rouw duren en wie bepaalt dat

Over 'Berichten van het front' van Anna Enquist
4 augustus 2020

In het schaduwland

Over 'Het glazen hotel' van Emily St. John Mandel