Walter van den Broeck – Niets voor de familie

Raadselachtige fascinatie voor een oom

Recensie door Martenjan Poortinga

De Vlaamse schrijver Walter van den Broeck schreef een indrukwekkend oeuvre bij elkaar. Denk aan zijn grote romans uit de jaren tachtig en negentig, Brief aan Boudewijn of Groenten uit Balen. Enkele jaren geleden schreef hij de pracht roman De vreemdelingeIn een aantal van zijn romans put hij uit of wordt geïnspireerd door de geschiedenis van zijn familie. Zo ook in de roman Niets voor de familie, waarover je zou kunnen discussiëren of dit wel een roman is; het is meer een geromantiseerde beschrijving van het leven van zijn tante Leen en zijn aangetrouwde oom, architect en antiquair Jaak Jacobs.

Van den Broeck krijgt bezoek van drie architecten die een monografie over de architect Jaak Jacobs willen samenstellen. Zijn interesse is gewekt, te meer omdat hij zich deze oom – die eigenlijk een stiefoom is – uit zijn verleden nog kan herinneren: hij vond het altijd een buitengewoon intrigerende persoon. Jaak blijkt een nogal ondergewaardeerde architect te zijn geweest. Hij heeft een aantal huizen en gebouwen ontworpen en gerealiseerd. Pas veel later bleken ze een zekere kwaliteit te hebben.

Herinneringen aan een architect

Samen met zijn herinneringen, een verslag van zijn tante Leen en het materiaal dat de architecten hebben gevonden, schetst hij het leven van zijn tante en dat van zijn oom Jaak. Zijn tante heette eigenlijk Grace en was eerder getrouwd  met ene Charles Wouters met wie ze een zoon heeft, de later als dichter bekend geworden Hugues C. PernathHaar eerste huwelijk ontaardde in scheldpartijen en tante Leen zocht steeds vaker haar rust in het antiquariaat van Jaak, met wie ze uiteindelijk trouwt. Jaak is op dat moment een mislukt kunstschilder, verdient redelijk als architect en heeft een antiquariaat dat meer dient als toevluchtsoord, dan als bron van inkomsten. Hij wordt daar regelmatig opgelicht, o.a. door de eerste man van tante Leen.
Als Jaak, en later tante Leen overlijdt, staat in haar testament dat niemand van de familie iets zal krijgen.

Van den Broeck maakt dankbaar gebruik van alle gegevens die voorhanden zijn en schetst een nogal ontluisterend beeld van vooral zijn tante, die een laag opgeleid, volks mens was, ruw in de mond, de schijn ophoudend naar anderen doordat ze met een heuse architect is getrouwd, maar zo vals blijkt als het maar kan. Jaak wordt als een soort slachtoffer geportretteerd; niet zozeer van tante Leen, maar vooral van de omstandigheden in  oorlogstijd, waarin zijn broer heulde met de bezetter, en Jaak lang geen zaken heeft kunnen doen. De twee zorgden op hun manier wel goed voor elkaar; ze leefden samen als zus en broer en consumeerden hun huwelijk niet.

Vaardig beschreven

Van den Broeck is een vaardig schrijver, het boek leest gemakkelijk, beelden zijn helder. De lezer kan snel en goed invoelen wat er gebeurt en meeleven met de twee hoofdpersonen. Toch is dit geen roman die lang zal beklijven. De schrijver maakt zich er in een aantal gevallen erg makkelijk vanaf. De karakters van een aantal familieleden blijven nogal ongenuanceerd en zwart-witEr worden  veel zijpaden bewandeld van neven en nichten, verhoudingen in de familie, die geen verdere uitwerking krijgen en niet ter ondersteuning van het verhaal dienen. De relaties tussen vaders, moeders, opa’s en oma’s: het lijkt soms wel een telefoonboek.

Dan nu, wat is de portee van dit verhaal? Wat is er boeiend aan een tante van een schrijver niets voor de familie overheeft, wat is vermeldingswaardig aan het mislukte leven van een architect. Dit wordt niet duidelijk in deze familieroman. Hij refereert wel aan zijn fascinatie voor zijn stiefoom Jaak, maar ook hier wordt niet duidelijk waar die vandaan komt. En de monografie van de drie architecten, naar aanleiding waarvan deze roman is ontstaan? Die komt er uiteindelijk niet.

 

Omslag Niets voor de familie - Walter van den Broeck
Niets voor de familie
Walter van den Broeck
Verschenen bij: Pelckmans uitgevers NV NL1
ISBN: 9789463104869
256 pagina's
Prijs: € 20,00

Meer van Martenjan Poortinga:

Recent

19 februari 2020

Op weg naar huis met het lichaam van de Dokter

Over 'Vanuit het duister stralend licht' van Petina Gappah
18 februari 2020

Een spoor trekkend door de geheimtaal van kreupelhout

Over 'Kreupelhout' van Esther Kinsky
17 februari 2020

Hommeles in de Zweedse Academie

Over 'Het bolwerk' van Matilda Gustavsson
12 februari 2020

Ongrijpbare samenhang in de gedichten van Glissant

Over 'Veld van eilanden' van Édouard Glissant
11 februari 2020

Het titelverhaal getuigt van een groot talent

Over 'Hoe Matt een dode vis werd' van Jeroen van Kan

Verwant