Waheeda Shadood – Leven in termijnen

Vol zielskracht

Recensie door Els van Swol

De titel van dit boek geeft al veel prijs: Leven in termijnen, van scan naar chemo, van bloedprikken naar bestraling. En letterlijk: ondertussen het leven verlengen, tijd kopen. Een verkeerde uitspraak van het laatste deel van de achternaam van de auteur (dood in plaats van doed) is in dit verband schrijnend. Dit verband is het leven na de diagnose uitgezaaide kanker, ongeneeslijk ziek zijn, en ook van een leven na een traumatische jeugd. Beide verhalen worden soms alleen in aanduidende zin verteld en door elkaar geweven.

Shadood is in 1967 in Paramaribo uit Guyanese geboren, haar ouders waren Hindoestanen. Tot voor kort werkte ze in Baarn als coach persoonlijke ontwikkeling. Waheeda is de vrouwelijke vorm van wahid, Arabisch voor zowel één als uniek. Ieder mens is uniek en ieder verhaal ook. Iedere schrijver verwerkt zijn/haar verhaal over kanker en trauma’s op een eigen manier. Lieke Marsman doet dat in dichtvorm (De volgende scan duurt vijf minuten), Herman Koch recent in het autobiografische Ga je erover schrijven?, een boek dat meteen de bestsellerlijsten binnen dendert. Er zijn overeenkomsten. Shadood schrijft vergelijkenderwijs bijvoorbeeld: ‘Na acht minuten sta ik weer buiten.’ Zó kort maar, terwijl het zo erg is, lijken zowel Marsman als zij te denken en ons mee te willen geven.

Ellendige ervaringen

Shadood voegt aan deze ziektegeschiedenis nog iets toe, namelijk dat wat in het voorwoord van haar echtgenoot Rik Bulten ‘weinig feestelijke herinneringen’ worden genoemd. Dat is een eufemisme voor de ellendige ervaringen die Waheeda als kind en jong meisje overkwamen. Zo werd ze op vijfjarige leeftijd samen met haar zusje en broertje door haar moeder achtergelaten in Guyana. Hun moeder keerde terug naar haar eigen ouders in Suriname. Haar vader huwt achtereenvolgens verschillende vrouwen die Waheeda’s stiefmoeders worden. Ze verdwijnen altijd weer snel. Huilen doet Waheeda dan niet, later wel. Op haar zeventiende vertrekt ze naar Nederland.
Op het eind van het boek vindt verzoening met haar moeder plaats. Eerst via belcontact en later tijdens een bezoek van haar moeder aan het ziekenhuis waar haar dochter ligt. Met ‘rechts een infuus met het levensverlengende én dodelijke elixer dat rechtstreeks mijn aderen in wordt gepompt, en (…) links de vrouw die mij het leven schonk’.

Meerdere lagen

Je kunt in het boek meer van dergelijke tegenover elkaar staande elementen ontwaren die de auteur hand-in-hand laat gaan. Of misschien moeten we zeggen: ontwarren, want het boek is, hoe indrukwekkend ook, helaas niet altijd even helder qua structuur en woordgebruik.
De eerste twee elementen zijn uiteraard leven en dood. Shadood geniet ondanks alles, en ondanks moeilijke momenten van twijfel en pijn, van het leven, van haar man en zoon Jaden, die ze omschrijft als ‘inspirator, voorbeeld en spiegel’ en laat zich door het aanschijn van de dood niet uit het lood slaan.
De volgende twee elementen zijn de twee culturen, in elk waarvan ze met een been staat: die van Guyana en die van Nederland. Daarmee verbonden zijn respectievelijk de alternatieve Chinese geneeskunde waarvan ze door een orthomoleculaire arts op het spoor is gezet en de klassieke geneeskunde in het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam. En tenslotte, als derde, haar traumatische jeugd en de ziektegeschiedenis die haar daar soms naar terugvoert. Bijvoorbeeld tijdens een inwendig onderzoek.

Net als deze lagen van Waheeda’s verhaal is het boek deels tweetalig: voor het overgrote deel Nederlands en waar haar niet-Nederlandse familie aan het woord is, of wanneer zij met ze spreekt, Engelstalig. Helemaal duidelijk wordt de bedoeling van deze tweetaligheid niet.

Protocollen en alternatieven

Het boek kraakt ook een kritische noot richting de Nederlandse zorg, net als basisartsen in opleiding of pas afgestuurde artsen dat zelf soms ook doen. Shadood loopt aan tegen de vele protocollen. Al spreekt ze aan de andere kant ook veel waardering uit voor individuele artsen in onder meer het Antoni van Leeuwenhoek. Hoewel zij in coronatijd achter plexiglas zitten en Shadood rustig een laborante knuffelt. En er zijn ook nog de protocollen van de verzekeringsmaatschappijen over onder meer wat wel en niet wordt vergoed. Bijvoorbeeld over aanvullende alternatieve geneeswijzen, zoals een suikervrij en koolhydratenarm dieet. Niet iedereen is ervan overtuigd dat dit werkt, maar Shadood wel.

Hoewel het haar soms aan helderheid ontbreekt, ze zichzelf een enkele keer wat lijkt tegen te spreken – bijvoorbeeld over hoe sterk of kwetsbaar ze nu eigenlijk vroeger was en nu is – en de bedoeling van de tweetaligheid niet duidelijk wordt, is Leven in termijnen zonder meer een indrukwekkend boek. Hoe het na het afronden hiervan nu met de auteur is gesteld, houdt ze bij op haar blog waheeda.nl.

 

 

Omslag Leven in termijnen - Waheeda Shadood
Leven in termijnen
Waheeda Shadood
Verschenen bij: Uitgeverij Jurgen Maas (2023)
ISBN: 9789083296715
160 pagina's
Prijs: € 21,99

Om Literair Nederland draaiende te houden, zijn wij afhankelijk van vrijwillige bijdragen. U kunt ons steunen via de rode knop. Waarvoor onze hartelijke dank!

Geef een reactie





 

Meer van Els van Swol:

Vol zielskracht

Vol zielskracht

Over 'Leven in termijnen' van Waheeda Shadood
Zoektocht naar Nataraja

Zoektocht naar Nataraja

Over 'Oog in oog met de goden - Een zoektocht naar Indiase bronzen en hun makers' van Alexander Reeuwijk

Recent

De uitgewiste Palestijnse wereld
1 februari 2024

De uitgewiste Palestijnse wereld

Over 'Een klein detail' van Adania Shibli
Radioman en schrijver
30 januari 2024

Radioman en schrijver

Over 'Wat bleef, uit het Avondlog' van Wim Noordhoek
Stripheld Guust Flater keert terug
29 januari 2024

Stripheld Guust Flater keert terug

Over 'Flater slaat weer toe!' van Delaf, naar Franquin
Een overdonderend debuut
27 januari 2024

Een overdonderend debuut

Over 'Niet geschikt voor publicatie' van Gabrielle la Rose

Verwant