14 juli 2009

Recensie 'Van kort verhaal naar roman' – Inge Schouten

‘Een mens houdt van definities.’

‘Een mens houdt van definities.’

De proloog belooft wat: de cursusleidster, tevens de schrijfster van dit boek, rijdt op een winderige avond naar de Verlengde Hooggravenseweg.
‘Als ik mijn auto uit stap, valt mijn map op de grond, en ik zie mijn lesopzet, voorbeeldtekst en dialoogoefening door de straat dansen. De papieren worden door de wind omhooggedreven de eindeloze herfstlucht in.’
Veelbelovend is niet de stijl waarin deze mededelingen werden gedaan, maar wel het idee dat Inge Schouten iets anders gaat vertellen dan ze heeft voorbereid.
‘Het lokaal zit vol wanneer ik met mijn koffie en map met natte vellen naar binnen loop; twaalf cursisten kijken mij verwachtingsvol aan. Ik haal diep adem en glimlach.’
Helaas komen de cursisten, net als de lezer van dit boekje, bedrogen uit. In plaats van een flitsende voordracht begint ze aan een stukje theorie, dat al honderd keer eerder in allerlei handboeken voor de beginnende schrijver ter sprake is gekomen. Ik denk aan De kunst van het schrijven van John Gardner dat ook in deze serie is uitgegeven en die, ondanks alle verdere theoretische haarkloverijen, tenminste ermee begint te zeggen dat alles kan, dat er geen beperkingen zijn, maar alleen vrijheid. Of, over de korte baan, aan Joost Zwagerman die in zijn inleiding van De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen afdoende is geweest over de autonomie van het korte verhaal.
Het antwoord op de vraag of een kort verhaal kan uitgroeien tot een roman geeft Inge Schouten pas op het eind. De lezer is dan al helemaal doodgegooid met voorspelbare onderwerpen als ? daar gaan we weer ? personages, structuur, ruimte, tijd, spanning en plot, die alle steeds opnieuw voorafgegaan met een definitie. De meeste lesstof is slaapverwekkend en soms ook ongenuanceerd, zoals de uitspraak dat het in een roman vaak geen probleem is om in het begin duizelingwekkende hoeveelheden personages op te voeren. Ergerlijk vond ik het dat Inge Schouten haar eigen werk gebruikt om zaken aan te kaarten. Het deed me denken aan Het prozaboek waarin Pim Wiersinga vaak zijn eigen roman tot voorbeeld stelde om dilemma’s te verduidelijken. Aan stijl wordt geen aandacht besteed. Het is allemaal techniek, techniek, techniek, met aan het eind van ieder hoofdstuk opdrachten die de lezer juist de lust zouden ontnemen om ooit zelf de pen op te pakken. Schools is het, voor leerlingen die niet weten wat een flashback is of een epiloog. De argeloze beginner wordt doodgegooid met aanwijzingen, die meer faalangst veroorzaken dan plezier.
Over de laatste zin van het boekje heb ik moeten nadenken. ‘En mogen de handreikingen in dit boek je op weg helpen naar een verdomd goede roman.’ Het woordje verdomd vond ik helemaal niet passen in dit afstandelijke boekje. Ik vraag me af of Inge het gebruikte omdat ze zelf ook twijfelde of het haar gelukt was haar bedoelingen over te brengen. Dat zou tenminste nog iets zijn, een vleugje gevoel, want zonder dat is het helemaal een project van steen.

Door Rein Swart

Inge Schouten, Van kort verhaal naar roman. Augustus, paperback, 128 p., € 12,50

Recensie 'Van kort verhaal naar roman'
Inge Schouten
ISBN: 9789045702643

Meer van :

20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard
17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef

Recent

14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman
8 november 2017

Biografie Herman de Coninck gedicteerd door De Coninck zelf

Over 'Toen met een lijst van nu errond' van Thomas Eyskens
7 november 2017

De dreiging van het duister

Over 'Wol' van Aart Taminiau

Verwant