Tim Parks – In extremis

Moeder gaat dood

Recensie door Vic Veldheer

De 57-jarige linguïst Thomas Sanders is op een congres van fysiotherapeuten in Amersfoort over het bestrijden van chronische bekkenpijn, wanneer zijn zus hem een berichtje stuurt dat zijn zieke moeder binnenkort zal overlijden. Zijn moeder verblijft in een hospice in Londen. Thomas verlaat hals over kop het congres en vliegt naar Londen. Hij wil zijn moeder nog iets vertellen voor ze sterft. Maar de communicatie met zijn moeder is al zijn hele leven problematisch; hij is er nooit in geslaagd met haar een echt gesprek te voeren. Haar sterk beleden geloof stond een werkelijk gesprek met de atheïstische Thomas in de weg. Hij werd daar heel onzeker van. Wanneer hij zijn moeder ging bezoeken, wist hij nooit of hij dat nu wel echt wilde. ‘Mijn moeder bezoeken betekende een moment van maximale verwarring over wie ik ben.’ Hij kreeg van zijn moeder nooit de erkenning en waardering die hij als zoon zocht.

Besluiteloosheid
De naderende dood van zijn moeder doet hem zijn leven overdenken. Over de verhouding met zijn vader (die is jong gestorven) en moeder, met zijn broer en zusje. Die zelfreflectie leidt hem af van de dingen die hij moet doen, hij gaat over alles twijfelen, wat leidt tot grote besluiteloosheid. Iedere afleiding is voor hem voldoende om geen besluit te nemen dan wel het uit te stellen tot morgen. Moet hij zijn plasproblemen oplossen met anale therapie zoals dr. Sharp hem in Amersfoort had geadviseerd? Hij is gescheiden, heeft een 30 jaar jongere, knappe vriendin in Madrid, maar moet hij niet terug naar zijn ex in Edinburgh? Moet hij een crisis in de familie van zijn beste vriend oplossen terwijl zijn moeder aan het sterven is? Moet hij een goed betaalde openingsspeech op een taalcongres in Berlijn afzeggen omdat zijn moeder net gestorven is? Hij weet het niet en laat zich leiden door zowel de omstandigheden als de besluiten van anderen.
Die besluiteloosheid is typerend voor Thomas. Hij realiseert zich dat ook, wat het leven er niet eenvoudiger op maakt: ‘En toen moest ik bedenken dat ik bijna elke beslissing die ik neem snel betreur, met als gevolg dat ik niet alleen altijd het gevoel heb dat ik de verkeerde beslissing heb genomen, maar dat ik eigenlijk helemaal geen beslissing heb genomen. Of geen hele.’ Dat leidt ook tot vele zelfverwijten: ‘Waarom doe ik nooit eens iets goed?’

Titel
De titel van het boek verwijst naar veel gedrag van de personages, dat als extreem is te betitelen. Zijn moeder is extreem in het belijden van haar geloof; zijn broer is naar het andere einde van de wereld geëmigreerd en vindt het eigenlijk niet nodig om voor de begrafenis naar Engeland te komen; Thomas zelf is extreem in zijn besluiteloosheid; de vrouw van zijn beste vriend bestookt hem met berichtjes om met haar zoon te praten omdat hij zijn vader bedreigt, terwijl ze weet dat Thomas’ moeder op sterven ligt. Zo heeft ieder zijn eigen obsessie.

Over de schrijver
Tim Parks (1954), opgegroeid in Engeland, woont al sinds 1981 in Italië; eerst in een klein dorp bij Verona en nu in Milaan waar hij als linguïst verbonden is aan de universiteit. Zijn ervaringen van het leven in Italië hebben geleid tot een aantal hilarische boeken over het functioneren van de Italiaanse samenleving, zoals Italiaanse buren. Ook zijn verbazing over het kopen van een treinkaartje heeft geleid tot een hilarisch boek over de werking van Trenitalia. Daarnaast heeft hij boeken van onder andere Moravia en Calvino vertaald uit het Italiaans in het Engels. Hij levert ook regelmatig bijdragen aan the New York Review of Books en the London Review of Books.

Waardering
In deze prachtig geschreven roman weet Tim Parks van begin tot eind te boeien. Zijn schrijfstijl is mooi, scherpzinnig, droevig maar ook humorvol. Zo zijn zijn beschrijvingen van het nut van anale therapie ter ontspanning van de bekkenbodem hilarisch. Maar vooral in de beschrijving van zijn gevoelsleven en van zijn houding tegenover de mensen om hem heen blinkt Parks uit.

In extremis is grotendeels autobiografisch en stoelt op de ervaringen van Parks zelf tijdens het overlijden van zijn moeder. In een interview met The Guardian vertelt hij dat zijn verhouding met zijn zus en broer anders is dan vroeger. Zijn vroeg overleden vader was dominee, zijn moeder erg actief binnen de kerk. Waar de broers al vroeg atheïstisch zijn geworden, bleef zijn zus gelovig. Waar de broers het ouderlijk nest vroeg hebben verlaten en allebei naar het buitenland vertrokken, bleef de zus in de buurt van haar ouders wonen. Dat is in het boek ook zo. Parks laat zien dat de broers en zus dichter bij elkaar komen en meer begrip voor elkaar krijgen. De dood van een ouder kan de relatie van de kinderen soms radicaal veranderen.
Het is een prachtig en krachtig psychologisch portret van een man op middelbare leeftijd.

 

 

 

 

Omslag In extremis - Tim Parks
In extremis
Tim Parks
Vertaling door: Corine Kisling
Verschenen bij: De Arbeiderspers
ISBN: 9789029514262
400 pagina's
Prijs: € 21,99

Meer van Vic Veldheer:

Recent

13 juli 2018

Een oer-Vlaams bestaan, maar dan anders

Over 'Kroniek van een verzonnen leven' van Charles Ducal
11 juli 2018

Een ongrijpbare Kretenzische vrijheidsstrijder

Over 'Kapitein Michalis' van Nikos Kazantzakis
10 juli 2018

Het Koplandsiaans minuscule is de kracht in deze bundel

Over 'Houdingen' van Sylvie Marie
9 juli 2018

Nederland komt uit het buitenland

Over 'Rivierenland' van Sunny Jansen (auteur), Martin van Lokven (fotograaf)
6 juli 2018

Kaf maar gelukkig ook koren

Over 'De geur van miljoenen' van Merijn de Boer

Verwant