Stephen Fry – Het nijlpaard

De ideeën het porselein, de uitwerking de olifant

Recensie door Anika Redhed

Er zijn weinig nijlpaarden in Engeland en nog minder in dit boek. Toch heeft Stephen Fry gekozen voor de titel, Het nijlpaard. Het maakt nieuwsgierig, zeker in combinatie met het strakke landhuis op de omslag. Waar gaat dit verhaal, wat ooit het tweede boek van deze auteur was, naartoe?  Naar de vorige eeuw, blijkt als snel, toen faxen nog een gebruikelijke manier van communiceren was. Hoofdpersoon Edward Wallace is zojuist ontslagen bij de krant waar hij journalist was en gezien zijn houding en gedrag is het verwonderlijk dat hij al niet eerder ontslagen is. Als zijn peetdochter hem vertelt dat ze leukemie heeft en spoedig zal sterven, vindt hij haar vooral een stom wijf. Edward wil alleen maar zuipen, roken en neuken, in die bewoordingen.

Grof taalgebruik

De eerste pagina’s zijn een worsteling, zowel voor de hoofdpersoon als de lezer. Sommige zinnen zijn erg lang en een zin, in een zin, in een zin is moeilijk leesbaar. Stephen Fry is bekend van zijn werk als acteur in documentaires, films en comedyseries. Als je je voorstelt hoe de zinnen in het Engels klinken en je het accent van de acteur erbij denkt, dan is er met wat fantasie een melodie en misschien wat onderkoelde humor in te ontdekken. In het Nederlands klinken dingen soms toch anders dan in het Engelstalige: ‘Haar plan was, net als haar gezicht, opgemaakt.’ Het vertalen moeten een zware klus zijn geweest.

Na pagina’s vol konten, pis en schijt vertrekt de hoofdpersoon naar een landhuis. Zijn peetdochter heeft hem een aanzienlijk geldbedrag geboden om een geheim te ontrafelen. Waar het om gaat, vertelt ze er niet bij. Het grove taalgebruik neemt af en de sfeer van een statig landhuis op het Engelse platteland komt goed over. Jachtpartijen, schone schijn en ontbijten met niertjes en lever. Er komen meerdere mensen logeren en in de salons, achter geheime deuren, in de stallen en in de bosjes van de grote tuin gebeurt van alles; zoals genezingen, geroddel en diefstal. Het verhaal ontvouwt zich als een combinatie van een klucht en een detective die wordt opgelost zoals Agatha Christie’s Poirot dat zou doen; tergend langzaam.

Het gaat alle kanten op

Het verhaal gaat ondertussen alle kanten op; van aardbeien tot de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog, van poëzie tot aambeien en van suikerbieten tot de ontdekking van de tekstverwerker. Er wordt geschreven in briefvorm, maar ook in faxen en dagboekfragmenten. Zo zit je in het perverse hoofd van Edward, zo lees je over de geschiedenis van een van de families. De hij-vorm heeft soms ineens een alwetend perspectief en er is een aantal onwaarschijnlijkheden. ‘Daar was de geur van sigaren zo sterk dat de haren op zijn achterbenen begonnen te kriebelen.’

De auteur staat vooral bekend om zijn non-fictie werken, waaronder over de Griekse mythologie, en wordt daarvoor alom geprezen. Dit boek lijkt vooral behoefte te hebben gehad aan een strenge redacteur. De rommelige opbouw en uitweidingen die niets toevoegen doen vermoeden dat de auteur weinig schrijfervaring had. Het nijlpaard is in 2021 door Thomas Rap op de Nederlandse markt gebracht als vertaling van een uitgave van 2004, maar de eerste uitgave stamt al uit 1994.

Na expliciete, ongebruikelijke seksscènes en slapstick humor wordt de clue bekend. Daarna gaat het boek nog even door, maar van het nijlpaard ontbreekt nog steeds elk spoor. Dit staat alleen in de gequote regels van T.S. Eliot aan het begin van het boek. Het dier lijkt hier vooral synoniem voor een ander beest; de ideeën en intenties zijn het porselein, de uitwerking daarvan, de olifant.

 

Omslag Het nijlpaard - Stephen Fry
Het nijlpaard
Stephen Fry
Vertaling door: H.L. Robroch
Verschenen bij: Thomas Rap (2021)
ISBN: 9789400408715
302 pagina's

Meer van Anika Redhed:

Recent

27 juni 2022

Uit het script geschrapt

Over 'Bijrollen' van Ninni Holmqvist
24 juni 2022

Ode aan een daadkrachtige vrouw

Over 'Annette, een heldinnenepos' van Anne Weber
23 juni 2022

Nostalgie als inspirator voor nationalisme

Over 'Schuilplaats voor andere tijden' van Georgi Gospodinov
21 juni 2022

Nog even geduld

Over '42 vensters op Warten auf den Fluss' van Barbara Köhler
18 juni 2022

Techniek tot kunst verheffen

Over 'De visionair' van Anja Sicking

Verwant