Sanne Huysmans – Iemand moest het doen

Enorme liefde voor de natuur in al haar verscheidenheid

Recensie door Helena van Dijk

Maria gaat haar hele leven met grote regelmaat naar de kapel in de de Kapelstraat, waar ze ook woont, om een kaarsje te branden bij het beeld van haar naamgenote. In de loop van de tijd maakt ze het zichzelf op twee manieren gemakkelijk: ze leert zichzelf fietsen in een tijd dat het voor vrouwen zeer ongebruikelijk is om dat te doen en ze schaft kaarsen aan die een langere brandduur hebben. Deze innovaties zijn klein bier vergeleken bij de veranderingen die plaatsvinden in het fictieve Vlaamse dorp aan het riviertje de Nete, waar Iemand moest het doen, de tweede roman van Sanne Huysmans, zich afspeelt. De huizen worden aangesloten op elektriciteit, water en gas. Er worden nieuwe huizen gebouwd, het verkeer neemt toe, er woedt een oorlog en uiteindelijk wordt Maria gevraagd of ze haar huis van een aansluitpunt voor internet wil laten voorzien. Daar moet ze niets van hebben, er liggen volgens haar al genoeg kabels.

Sanne Huysmans (1988) is al net zo veelzijdig als haar roman. Ze studeerde politieke wetenschappen en filosofie, is bestuurder van een intiem filosofiehuis, medeoprichter van een platenlabel, gediplomeerd bakker en boswachter. Haar debuut Rafelen werd bekroond met de publieksprijs van de Confituur Boekhandels. Ook haar tweede roman Iemand moest het doen valt op door de bijzondere en liefdevolle manier waarop verteld wordt over een doodgewoon straatje in een klein dorpje. Dat alles in een prachtige stijl geschreven.

Als een zieke struisvogel

Het boek is als een Grieks drama opgebouwd uit vijf delen waarin de stemmen van de bewoners van de Kapelstraat te horen zijn. Maria is een personage dat regelmatig terugkomt en bij naam genoemd wordt. Dat geldt ook voor Pol, een zachtaardige gepensioneerde vuilnisman, die op zijn oude dag heel verlegen op zoek gaat naar wat gezelschap. Hij is dol op planten en vindt dat er niets op de wereld zo levenslustig is als een plant. ‘Ze wilden altijd iets van de dag maken. Zonder gezeur of gezaag, recht omhoog als het even kon. Als het echt moest, stierven ze staande.’ De andere personages hebben vaak geen naam. Ze worden opgevoerd aan de hand van hun huisnummer, waardoor je soms even moet terugbladeren om te weten met wie je te doen hebt.

Niet dat dat erg is, de zinnen in dit boek zijn vaak de moeite van het herlezen waard. Zelfs iets heel alledaags als een langdurig opengebroken straat wordt fraai en beeldend beschreven: ‘De straat lag open. Hij kon haar darmen zien, waarin het vieze water en de stront passeerden. De geul begon aan nummer 28 en liep tot voorbij zijn oprit. De kraan die het buizenwerk op de juiste plaats moest leggen, stond al zeven dagen stil op het rechterbaanvak. Als een zieke struisvogel met de bek op de grond. ‘

Af en toe is er zelfs ook een boom aan het woord, een oude notelaar. Hij houdt van kinderen en geniet ervan wanneer ze schommelen aan zijn dwarse tak. Als oudste boom in de omgeving maakt hij zich echter ook zorgen over zijn toekomst. Hij is ‘gemaakt om vijf eeuwen te blijven staan’, maar: ‘Mensen rekenen niet in eeuwen. Dat ging blijkbaar niet. Ze rekenden in dagen en maanden, een enkele keer in jaren. Maar nog meer waren ze bezig met nu, nu, nu.’ Die waarneming is een schot in de roos. De mensen leven inderdaad in het nu en ze passen zich min of meer geruisloos aan aan de veranderingen die in hun levens plaatsvinden, zoals het krijgen van kinderen of het feit dat jonge mannen hun militaire dienstplicht moeten gaan vervullen, ook al waren ‘de bottines […] zwaarder geworden, door de schrik die aankoekte.’

Liefde voor de natuur

Uit het boek spreekt een enorme liefde voor de natuur in al haar verscheidenheid. De manier waarop verteld wordt dat Pol zijn eigen groente zaait, doet je verlangen naar een moestuin. De variëteit aan vogelsoorten die voorbijkomt en gebruikt wordt in beeldspraak, zorgt ervoor dat je onbekende soorten direct wilt opzoeken. Boswachter Sanne Huysmans is duidelijk aanwezig in de roman. Als lezer ben je geneigd om de bewoners van de Kapelstraat te vertrouwen in hun waarnemingen. Je begrijpt waarom Maria geen internet wil en waarom Pol zijn huis en tuin laat overwoekeren met planten. De bewoners doen geen van allen bijzondere of wereld veranderende dingen en hebben geen van allen een opmerkelijk talent, maar ze worden in hun eenvoud allemaal bijna liefdevol en in ieder geval zonder enig dedain geportretteerd. 

De kracht van Iemand moest het doen is onder meer dat het boek gaat over heel alledaagse dingen die gebeuren in een doodgewoon dorpsstraatje in een Vlaams dorpje, waar onder de oppervlakte soms ook het een en ander smeult. Het boek is doorspekt met Vlaamse woorden, met zinnen die je wilt herlezen omdat ze zo mooi zijn. En door haar originele beeldspraak is het boek een feest om te lezen. Zelfs al zijn het plot en de personages duidelijk ondergeschikt aan de tijd die net als de rivier de Nete niet te stoppen is.

 

 

Omslag Iemand moest het doen - Sanne Huysmans
Iemand moest het doen
Sanne Huysmans
Verschenen bij: uitgeverij Koppernik
ISBN: 9789083381923
224 pagina's
Prijs: € 22,50

Om Literair Nederland draaiende te houden, zijn wij afhankelijk van vrijwillige bijdragen. U kunt ons steunen via de rode knop. Waarvoor onze hartelijke dank!

Geef een reactie





 

Meer van Helena van Dijk:

Recent

Ontroerende familiegeschiedenis
13 juni 2024

Ontroerende familiegeschiedenis

Over 'Autobiografie van een flat' van Otto de Kat
Het wegdenken van woorden
12 juni 2024

Het wegdenken van woorden

Over 'Bijna 90 Hopla’s' van Judith Herzberg
En weer daarheen gaan waar hij vandaan kwam
11 juni 2024

En weer daarheen gaan waar hij vandaan kwam

Over 'Ochtend en avond ' van Jon Fosse
Wijsbegeerte of reisbegeerte
10 juni 2024

Wijsbegeerte of reisbegeerte

Over 'Onder een andere hemel ' van Joke Hermsen
Moederkloek
8 juni 2024

Moederkloek

Over 'Roversjong' van Jef Aerts

Verwant