Samenstelling, vertaling en toelichting Boudewijn Walraven – Liefde, lust en verlangen in de Koreaanse shijo

Kernachtige en vrijmoedige gedichten

Recensie door Mathijs van den Berg

Terwijl ons beeld van Korea vooral bepaald wordt door een al decennia durende oorlog tussen Noord- en Zuid-Korea en een operettefiguur als Kim Jong-un, verschijnt er een boekje met vertalingen van Koreaanse shijo’s. Dit zijn drieregelige gedichten die voortkomen uit een gezongen traditie. De oudste dateren waarschijnlijk uit de dertiende eeuw.

Samensteller en vertaler Boudewijn Walraven, emeritus hoogleraar Koreastudies, beschrijft in een korte, zeer verhelderende inleiding de ontstaansgeschiedenis van de shijo. Hij concentreerde zich voor deze bundel op de shijo’s die tussen 1600 en 1900 geschreven werden. Deze hadden een vrijmoedig karakter. Terwijl de oudere gedichten vaak de trouw aan de vorst bezongen, gaan de latere shijo’s, zoals de titel van het boek ook al aangeeft, over alledaagse onderwerpen als liefde, drank en zelfs lust. Dat levert natuurlijk een aantrekkelijk boekje op.

Net als Frits Vos, die de shijo met de bundel Liefde rond, liefde vierkant in 1978 in Nederland introduceerde, heeft Walraven de drie lange regels in zes gelijke stukken verdeeld. De laatste twee regels heeft hij bovendien door een witregel gescheiden, omdat deze regels de wending in het gedicht bevatten. Er is hier bijvoorbeeld sprake van een verandering van standpunt of van het subjectieve standpunt na een objectieve bespreking, zoals in de volgende shijo van een anonieme dichter:

Twee dingen: koel rijstwater
na de roes van wijn
en bij dageraad, als je minnaar wil gaan,
opnieuw inslapen in zijn armen,

Weet iemand
hoe heerlijk dat is?

Walraven besteedt in zijn bundel veel aandacht aan de ‘breedsprakige shijo’, die na 1700 vaker voorkwam, en waarin het middenstuk verlengd wordt. Hierdoor zijn de shijo’s twee of zelfs drie keer zo lang. De pointe van het gedicht wordt hierdoor uitgesteld waardoor die een nog groter effect heeft:

In elkaar gedraaid en om elkaar gedraaid,
worden de vezels van het vlas gesponnen.
Breekt opeens de draad doormidden, dan
wordt er even verstolen
aan gesabbeld en gezogen
tussen rode lippen en blanke tanden
en fijne blanke handen wrijven
de eindjes tegen elkaar,
van die draad.

Als jouw liefde breekt, doe ik
als met die draad.

De gedichten zijn over zeven thema’s verdeeld: naast Liefde, Drank en Lust, zijn er afdelingen over Boeddhisme, Metamorfosen en Terug naar de natuur. Elke thema wordt kort ingeleid. Sommige shijo’s worden onderaan de bladzijde van commentaar voorzien, wat voor extra verdieping zorgt en het leesplezier nog verder vergroot.
Regelmatig wordt er door de shijo-dichter met verheven gevoelens de spot gedreven, die zelfs kan terugslaan op de dichter zelf:

Mijn lief is voor mij
als een das die de tijger uithangt
waar geen tijger zich vertoont.
Voor mijn lief ben ik niets meer
dan een vogeltje dat zit te broeden

onder een stakerige doornstruik
zonder blaadjes.

De gedichten hebben doorgaans een luchtig en speels karakter, ook als er sprake is van serieuze, diep doorvoelde emoties. De beelden zijn vaak enorm krachtig:

Bergpassen zo hoog dat zelfs de wind
ze niet zonder rusten kan overtrekken,
bergpassen zo hoog dat zelfs de wolken
ze niet zonder rusten kunnen overtrekken,
de Changsǒng-pas met zijn hoge pieken,
die de havik, de sperwer, de slechtvalk en de wouw
niet zonder rusten kunnen overtrekken,

zal ik overtrekken zonder éénmaal te rusten
als ik jou daar vinden kan.

Achterin het boek wordt in een apart hoofdstuk de onderlinge relatie tussen de shijo en de Koreaanse geschiedenis uiteengezet. De overgeleverde shijo’s blijken bij de oudere dichters vaak verband te houden met de belangrijke rol die de dichter in de geschiedenis heeft gespeeld. De shijo droeg dus bij aan zijn roem. Walraven geeft hiervan enkele mooie voorbeelden.
Het doet je fantaseren dat een hedendaagse shijo-dichter de onderhandelingen van Kim Jong-un zou bezingen van wiens delegatie hij deel uitmaakt en zo Koreaanse én eigen geschiedenis zou schrijven.

 

Omslag Liefde, lust en verlangen in de Koreaanse shijo - Samenstelling, vertaling en toelichting Boudewijn Walraven
Liefde, lust en verlangen in de Koreaanse shijo
Samenstelling, vertaling en toelichting Boudewijn Walraven
Verschenen bij: Uitgeverij West (2019)
ISBN: 9789082063554
108 pagina's
Prijs: € 12,95

1 reactie

  • Mari van Leur schreef:

    Fijn leesbare recensie, boeiend onderwerp. Mooi verbonden met de actualiteit.





 

Meer van Mathijs van den Berg:

Recent

18 september 2019

Een spannende avonturenroman

Over 'De Dolfijn' van Mark Haddon
17 september 2019

De natuur in verweer

Over 'De grote angst in de bergen' van Charles-Ferdinand Ramuz
16 september 2019

Tussen overtuiging en onverschilligheid

Over 'Ontweten' van Menno van der Veen
11 september 2019

In wankel evenwicht tussen twee talen en twee ideologieën

Over 'De engel van het vergeten' van Maja Haderlap
10 september 2019

Verontrustende gedichten als weerslag van het leven van een Portugees dichter

Over 'Een spoor van mezelf, een keuze uit de orthonieme gedichten' van Fernando Pessoa

Verwant