Roanne van Voorst – Lief van je

Wat de dood van een broertje met je doet

Recensie door Vic Veldheer

Roanne van Voorst heeft een donker verhaal geschreven; de hoofdpersoon Rêve in Lief van je, ervaart in haar nog korte leven twee trauma’s: het overlijden van haar twee jaar jongere broer en de dood van een kameraad als ze op militaire missie is in Syrië. Over beider dood voelt ze zich schuldig.

‘Mijn broertje had de wereld uit moeten groeien, zoals dat hoort in mensenlevens. Hij had er niet uit mogen vallen, met de doffe klap die het lichaam maakt wanneer het te water raakt’. Ze zouden samen uitgaan, maar haar broertje wordt vanwege zijn leeftijd de toegang tot het feestgebouw geweigerd. Rêve gaat wel naar binnen en laat haar broertje aan zijn lot over; hij is – voor het eerst – onder invloed van een pilletje, ‘vliegt’ onderweg van een brug en valt te pletter op het wateroppervlak.
Rêve kan steeds minder goed met haar schuldgevoelens leven, vindt steeds minder bevrediging in haar studie. Ze heeft iets nodig om haar te bevrijden uit haar lamlendigheid en een betere versie van zichzelf te maken.

Tot verrassing van haar ouders en haar vrienden geeft ze zich op voor het leger en wordt ze op missie gestuurd naar Syrië. Ze vindt het de beste tijd van haar leven, omdat ze daar leert wat kameraadschap inhoudt; iets wat ze in haar leven daarvóór heeft gemist. Ze komt na twee maanden evenwel getraumatiseerd terug: haar maatje stapte op een bermbom en komt om. Zij kon hem daartegen niet beschermen – zij was mijnenruimer –  omdat ze wegens een lichte verwonding tegen haar zin niet mee mocht op deze missie. Terug in Nederland slaan bij haar de stoppen door.
In de proloog lees je al dat er iets vreselijks is gebeurd, maar niet wat: Rêve staat voor de rechter voor iets wat ze gedaan heeft na terugkeer van haar missie. Dat iets moet ernstig zijn; de officier van justitie eist twaalf jaar gevangenis. Wat het precies is, wordt niet helemaal duidelijk, maar laat zich in de vertelling raden.

De gebeurtenissen volgen elkaar in hoog tempo op, dit houdt de spanning erin.
Het eerste deel van het boek gaat over de relatie van Rêve met haar broertje Justin, over de relatie met haar ouders en over de relatie met haar beste vriendin en haar vriend. Door de dood van haar broertje kan Rêve het ‘normale’ leven niet meer leven. Ze kijkt met heel andere ogen naar haar ouders en vrienden. Haar ouders proberen – in haar ogen veel te snel – de draad weer op te pakken, iets waartoe Rêve niet in staat is. Haar besluit om het leger in te gaan, neemt ze ‘om iets zinvols te doen’.

Die stap komt uit de lucht vallen. Maar achter in het boek lees je in de Verantwoording dat jonge mensen een aantal redenen kunnen hebben om het leger in te gaan en die zijn niet allemaal even rationeel. Min of meer toevallige gebeurtenissen liggen vaak ten grondslag aan besluiten die mensen nemen en ook vaak aan het gegeven dat de ene soldaat wel en de andere niet sterft op missie, schrijft Van Voorst. Bij Rêve vloeit de keuze voor het leger voort uit haar wens haar leven meer betekenis te geven.

De schrijfster
De antropologe Roanne van Voorst schrijft fictie en non-fictie. Dit is haar tweede roman, die vooral gaat over gevoelens van (on)veiligheid en angst. De schrijfster heeft het boek onderdeel gemaakt van een project over (on)veiligheid: ‘een rondreizende foto-expositie waarin vluchtelingen en veteranen in hun eigen beelden en woorden laten zien wat zij nodig hebben om zich ergens thuis te voelen’. (www.veiligonveilig.nl)

Voor dit project heeft Van Voorst uitgebreid onderzoek gedaan, heeft ze zich verdiept in de klachten van veteranen na terugkeer van een missie (zoals PTSS) en heeft ze een aantal van hen geïnterviewd. Dat geeft het tweede deel van het boek wel een hoog realiteitsgehalte.

Waardering
Het verhaal is goed en vlot geschreven, krachtig, met mooie zinnen, bijvoorbeeld: ‘De belangrijkste momenten van het leven dienen zich vermomd aan, schijnbaar onschuldig door hun verpakking van complete alledaagsheid. De dood van mijn broertje werd ingeluid door een van de vele kleine ruzietjes die ik met mijn vader maakte in een periode waarin ik allang op mezelf had moeten wonen, maar nog in mijn ouderlijk huis rondhing uit luiigheid en angst voor het onbekende en nog een paar redenen die ik zelf niet goed begreep.’

De roman bestaat uit twee delen die relatief los van elkaar staan.
Het zijn twee beschrijvingen van traumatische gebeurtenissen die elk tot een stoornis leiden. Het enige verband is het hoofdpersonage Rêve. Maar twee trauma-ervaringen in zo’n kort leven is veel en maakt Van Voorst niet geloofwaardig. Het doet het verhaal ook geen goed; het doet gekunsteld aan. Het lijkt er meer op dat Van Voorst een boodschap heeft: de maatschappij heeft te weinig oog voor het lijden van mensen die een trauma hebben opgelopen. In haar verantwoording schrijft ze dat ‘dit boek vertelt over een soldaat die, na haar uitzending, last krijgt van een angststoornis.’
Ze wil daar meer aandacht voor, vandaar ook de begeleidende tentoonstelling. Maar meer dan de helft van het boek gaat over de schuldgevoelens van Rêve na de dood van haar broertje. Die gevoelens spelen weliswaar een grote rol in haar beslissing om het leger in te gaan, maar veel meer verband is er niet. In die zin hinkt dit boek op twee gedachten: een roman over wat schuldgevoel met iemand doet en een roep om meer sociale aandacht voor wat een angststoornis met iemand doet.

 

Omslag Lief van je - Roanne van Voorst
Lief van je
Roanne van Voorst
Verschenen bij: Uitgeverij Brandt
ISBN: 9789492037763
256 pagina's
Prijs: € 18,50

Meer van Vic Veldheer:

Recent

15 november 2018

Het zoeken naar de juiste context

Over 'De verzuimcoördinator' van Nicole Montagne
13 november 2018

Schuld en geluk na val van de trap

Over 'Afgelegen' van James Wood
12 november 2018

Zwanger van dood

Over 'De lange droogte' van Cynan Jones
9 november 2018

Deze roman is een fantastische reflectie op het schrijverschap

Over 'Als de schaduw die verdwijnt' van Antonio Muñoz Molina
7 november 2018

Alzheimer en andere teloorgangen

Over 'Kleine helden zijn wij' van Stijn van der Loo