Peter Verhelst – Geschiedenis van een berg

Niet alles is te begrijpen maar mooi is het wel

Recensie door Niels Nijborg

Peter Verhelst wordt in het algemeen beschouwd als een ‘moeilijke’ schrijver. Hij heeft een aantal prijzen voor zijn werk ontvangen en er wordt wel eens gegrapt dat hij meer prijzen heeft dan lezers. Boeken als Tongkat en Zwerm zijn enerzijds bekend vanwege hun ondoordringbaarheid en anderzijds vanwege hun prachtige beelden en gedurfde opzet. Laten we zeggen dat Verhelst voor een hermetische auteur veel gelezen wordt (niet alleen in België). In zijn nieuwste boek Geschiedenis van een berg bevestigt Verhelst zijn reputatie; je hoeft niet alles te begrijpen om het mooi te vinden.

Dichter, romanschrijver en theatermaker Peter Verhelst is pas sinds 1999 gestopt met zijn werk als leraar in Brugge om zich fulltime op zijn schrijverschap te richten. Hij heeft in een relatief korte tijd een enorme hoeveelheid werk afgeleverd. In het geval van Geschiedenis van een berg heeft hij zich beperkt tot een novelle. We lezen over het paradijselijke leven van de verteller voordat hij wordt ontvoerd door mensen. En over de helse tocht door de woestijn en per schip over zee, naar een ander land. De verteller blijkt een aap, het gaat om dieren, maar de hele tocht doet denken aan het vervoer van menselijke slaven van eeuwen geleden. De dieren die de tocht overleven worden gedwongen gecultiveerd, ze worden omgevormd tot mensen. Ze leren lezen en praten (converseren) en zich menselijk te gedragen. Wanneer ze voor het eerst sinds hun civilisatie weer buiten komen blijken ze terecht te zijn gekomen in een soort pretpark, Droomland. De verteller werkt zich met succes omhoog in de sterk hiërarchische samenleving binnen het park. Maar hoe hoger hij komt, hoe duidelijker het wordt dat er iets mis is achter de schermen. Ondertussen hebben we ettelijke prachtige beelden en scènes gelezen en lijken we verzeild in een science-fictionroman. We lezen ademloos door omdat het verhaal steeds spannender wordt.

Na een gewelddadige climax volgt een nasleep waarin verschillende hedendaagse sociale problemen voorbij komen. Het verhaal wordt een allegorie waarin vluchtelingen, illegalen, mensenhandel en bijkomende problemen als armoede, criminaliteit en ziekte ter sprake worden gebracht. De tegenstelling natuur en cultuur is een thema in het boek. Een aantal mensen heeft in de loop van het verhaal beestachtige trekjes gekregen terwijl een aantal dieren juist meer mens (beschaafder) is geworden. De ruïnes van Droomland raken overwoekerd door bloemen en planten en worden op deze manier weer natuur. De botsing tussen natuur en cultuur kent uiteindelijk meer verliezers dan winnaars lijkt de conclusie van Verhelst. De geleerde les neigt naar cultuurrelativisme; laat anderen met rust en in hun waarde.

Verhelst heeft een gewelddadig sprookje geschreven met prachtige beelden en een toverachtige sfeer die overgaat in een ruw, hard thrillerachtig verhaal. Zijn boek doet denken aan Het leven van Pi en Beatrice en Vergilius van Yann Martel. Niet alleen door de dubbelrol van de dieren, maar ook door de wrede werkelijkheid die min of meer indirect ter sprake komt. Beiden proberen hedendaagse problemen in een fabelachtig verhaal te verzinken. Uiteindelijk is bij Verhelst de bedoeling minder duidelijk dan bij Martel. Het lijkt bij Verhelst meer te gaan om de mooie beelden, de spanning en de sfeer dan om een duidelijk statement over de samenleving of het vertellen van verhalen. Lezers met een sterke behoefte aan duiding kunnen Geschiedenis van een berg beter links laten liggen. Voor lezers die houden van boeken met prachtige, droomachtige scènes die af en toe overgaan in een nachtmerrie is deze nieuwe Verhelst een aanrader.

 

Omslag Geschiedenis van een berg - Peter Verhelst
Geschiedenis van een berg
Peter Verhelst
Verschenen bij: Prometheus
ISBN: 9789044622867
104 pagina's
Prijs: € 12,50

Om Literair Nederland draaiende te houden, zijn wij afhankelijk van vrijwillige bijdragen. U kunt ons steunen via de rode knop. Waarvoor onze hartelijke dank!

Meer van Niels Nijborg:

Sympathiek boek 

Sympathiek boek 

Over 'Een dag om aan de balk te spijkeren ' van Rinus Spruit

Recent

Een schitterende lawine van woorden
16 juli 2024

Een schitterende lawine van woorden

Over 'Londen' van Louis-Ferdinand Céline
Wat staat mij als dichter te doen
15 juli 2024

Wat staat mij als dichter te doen

Over 'De verliefde engel' van Bart Koubaa
Een vogel per maand
13 juli 2024

Een vogel per maand

Over 'Dit gaat nooit voorbij   ' van Octavie Wolters
Liefde, cultuur en macht
11 juli 2024

Liefde, cultuur en macht

Over 'Het monster van Sint Helena' van Albert Sánchez Piñol
Gynaecologisch verzet op de plantage
10 juli 2024

Gynaecologisch verzet op de plantage

Over 'Waar we gaan is nacht' van Tracey Rose Peyton

Verwant