Oscar Spaans – Vacuüm

Een staalkaart van mensen en individuele leegte

Recensie door Vic Veldheer

Begin dit jaar debuteerde Oscar Spaans met een bundel korte verhalen, Vacuüm. Veel inspiratie voor zijn verhalen heeft hij opgedaan als verhuizer. Maar hij is toch vooral schrijver en columnist.
Het aardige is dat hij als verhuizer veel verschillende mensen heeft ontmoet die hij heeft kunnen gebruiken om tot personages in zijn verhalen te komen.
De titel van zijn bundel slaat op het feit dat iemand die verhuist enigszins onthecht is en nog niet geworteld in de nieuwe situatie: hij bevindt zich in een vacuüm. Spaans heeft vervolgens zijn fantasie losgelaten op die situatie en enkele hilarische verhalen geschreven; zijn stijl is sober, soms somber, maar scherp en bevat voldoende humor om te boeien. Bovendien passeren wel heel verschillende typen ‘verhuizende’ de revue.

Zo gaat de ik-figuur in het titelverhaal op de kat passen in het huis van een vriend die op vakantie is. Hij is de enige van zijn vriendengroep die nog bij zijn ouders woont. Tijdens de periode dat hij in het huis van zijn vriend zit, denkt hij na over zijn leven en over zijn verbroken relatie met Esther. Dat leidt tot mooie passages als: ‘Een paar weken nadat Esther me had verteld dat ze tijd en ruimte nodig had was ik in een vliegtuig gestapt en richting Melbourne vertrokken, 22 uur later lag er 16.000 kilometer tussen ons in. Veel meer ruimte kon ik haar niet geven.’ Dat is mooi geschreven maar hij krijgt Esther daarmee niet terug. Wanneer hij na terugkomst naar een feestje van vrienden gaat, is Esther er ook: ‘Tijd niet gezien, zei Esther.’ Hij kan niet goed tegen haar aanwezigheid: ‘het leek alsof er langzaam een soort vacuüm in mijn hoofd ontstond. Een gapende leegte die mijn gedachten opslokte en zich net zolang zou uitbreiden totdat ik er niet meer was.’

In zekere zin is dit verhaal illustratief voor de verhalen in deze bundel. De personages lijken op het eerste gezicht doorsnee-mensen maar hebben bij nadere kennismaking allen iets eigenaardigs. Klaas Hutter die erg op zichzelf leeft en volgens de buurt dus een engerd is; Debbie Schutters die telkens wanneer zij naar het huis van haar buren gaat om de kat eten te geven daar steeds langer blijft; Merel die door haar vrienden Duif wordt genoemd en met hen naar een xtc-feestje gaat, waar vreemde dingen gebeuren. Ieder verhaal kent een eigenaardige twist en dat maakt het spannend om te lezen.

In de taal die Spaans gebruikt zitten mooie passages zoals hierboven geciteerd. Ook mooi: ‘Je had net de havo afgerond. Op school was er niets geweest waarin je had uitgeblonken, zelfs niet in middelmatigheid, wat tenminste iets zou zijn geweest.’
Helaas gebruikt hij af en toe ook beeldspraak die wat gezocht overkomt, zoals ‘In de glazen schuifdeur bij de uitgang splijt mijn spiegelbeeld in de lengte doormidden’, of ‘Henny (…) keek uit zijn ogen als door een beslagen raam.’

Deze bundel verhalen bevat een mooie staalkaart van mensen die ieder op hun eigen manier houvast in het leven zoeken; boeiend om deze verschillende mensen te leren kennen.

 

Vacuüm
Oscar Spaans
Verschenen bij: Nijgh & Van Ditmar
ISBN: 9789038805252
207 pagina's
Prijs: € 20,00

steun-ons

Jaarlijks publiceert Literair Nederland ruim vierhonderd boekrecensies en literaire berichten mede dankzij donaties van lezers. Uw hulp om boekrecensies, interviews, columns en essays in de toekomst te laten verschijnen is nodig. Klik voor een bijdrage. Onze dank is groot!

Meer van Vic Veldheer:

Recent

14 november 2019

Hoe te reageren op de belediging die seksueel misbruik is

Over 'Vallen is als vliegen' van Manon Uphoff
13 november 2019

Indrukwekkend interview met een groot schrijver

Over 'Wat is een appel?' van Amos Oz, co-auteur Shira Hadad
11 november 2019

Psychologische steekspel over schuld en boete

Over 'De geboorte van schuld' van Bart Smout
7 november 2019

Een origineel en gedurfd debuut

Over 'Hier is alles nog mogelijk' van Gianna Molinari
6 november 2019

Een Amerikaanse vliegtuigkaper verdween in de bossen van Oregon

Over 'Oregon' van Jori Stam

Verwant