Joubert Pignon – Mooie lieve schat

Klasseflitsen

Recensie door Daan Pieters

Wie heeft eigenlijk ooit bedacht dat de roman het hoogste literaire genre is? Waarom moet het hele prijzencircus daarrond draaien en worden poëzie, essays en verhalen stiefmoederlijk behandeld? Aan Joubert Pignon, die met zijn ultrakorte verhalen van soms maar enkele regels of hooguit een paar bladzijden zeker een uitzonderingspositie bekleedt in de Nederlandstalige literatuur, zal het alleszins niet liggen. Er zit wel enige samenhang in zijn jongste worp Mooie lieve schat, waarin tientallen stukjes zijn opgenomen, al schieten die onstuimig alle richtingen uit: absurde verhalen en (schijnbaar) autobiografische dagboeknotities wisselen elkaar af. De rode draad is de aandoenlijke hulpeloosheid van de ik-figuur die zijn worsteling met het bestaan onverbloemd laat zien.

Op zijn best is Pignon als hij zijn fantasie de vrije loop laat. Een hilarisch verhaal als Toekomstvoorspellende dieren, over een koala die tot de diepe teleurstelling van de directeur van de dierentuin in tegenstelling tot Paul de octopus (kent u hem nog?) niet in staat blijkt te zijn om uitslagen van sportwedstrijden te voorspellen, tilt het niveau van dit boek naar boven. Verder is Pignon in zijn element als hij de schrijvende ik-figuur in zijn hemd kan zetten. Dit levert pijnlijk grappige scènes op die je als lezer leest zoals je kijkt naar de Britse komiek Ricky Gervais, bekend van The Office: twijfelend of je lachend over de grond moet rollen of door de vloer moet zakken van plaatsvervangende schaamte (tip: laat uw laptop niet repareren door uw schoonvader als de harde schijf vol porno staat). Er circuleert een filmpje waarin Pignon zegt dat zijn lichaam voor 60% uit water en 30% uit schaamte bestaat. Misschien gelooft hij dat die 30% nog wat omlaag kan door zijn schaamte met zijn lezerspubliek te delen?

Minder geslaagd zijn de verhalen waarin Pignon een wat ernstigere toon aanneemt en bijvoorbeeld over zijn drankverslaving schrijft. Of beter gezegd, het drankprobleem van de schrijvende ik-figuur, die we uiteraard nooit mogen verwarren met de schrijver. Net daarvoor lijken Pignons ietwat onbeholpen, korte zinnetjes minder geschikt en gaat zijn stijl vervelen: ‘Ze houdt een gaasje tegen mijn wond. Ik moet het gaasje aandrukken. De vrouw plakt het gaasje met een pleister vast. Ze doet het gordijn open.’ Nog zo’n geeuwmoment: ‘Ik zeg dat het steeds beter gaat. Ik zeg dat ik minder moe ben en dat ik steeds beter en dieper kan nadenken. Ik zeg dat mijn geheugen ook met sprongen vooruit is gegaan.’ Toch slaagt hij er in Zwijgend dan weer in om met eenvoudige taal de tragiek van een doodbloedende relatie te vatten: ‘Wanneer mijn vriendin en ik samen in een ruimte zijn zwijgen we en wachten tot de ander begint met praten, maar omdat geen van ons tweeën dat doet zwijgen we.’

Wijlen Wim Brands loofde Pignon terecht om zijn openingsregels. Die zijn dan ook vaak memorabel, zoals in Moskee: ‘Staand voor het café met iets te veel drank op besluiten we om moslim te worden.’ Helaas stranden zijn verhalen vaak zo snel dat je onvermijdelijk de indruk krijgt dat er méér in zat. Het zijn argumenten die vaak terugkomen in besprekingen van Pignons werk, en in Recensie uit hij daarover klaarblijkelijk zijn frustratie: ‘De musicalrecensent schrijft dat het jazzconcert beter was geweest als het jazzconcert bijvoorbeeld een musical was.’ Point taken, en Pignon hoeft uiteraard helemaal geen roman te schrijven, maar waarom de losse flodders niet laten voor wat ze zijn en iets meer focussen op de echt goede ideeën? Neem nou De zwijgshow, over een programma waarin iedereen zijn mond houdt in plaats van meningen te spuien, of De toekomst, waarin de hoofdpersoon in een boekhandel moet gaan werken en tevergeefs zijn eigen werk aan de man probeert te brengen (‘Er is één keer een boek van mij verkocht, maar de klant die het kocht kwam het na een paar dagen weer ruilen’). Pignon laat af en toe met zulke klasseflitsen zien dat hij nog meer in zijn mars heeft. Plus est en vous.

 

 

 

Omslag Mooie lieve schat - Joubert Pignon
Mooie lieve schat
Joubert Pignon
verhalen
Verschenen bij: Atlas Contact
ISBN: 9789025449988
192 pagina's
Prijs: € 19,99

steun-ons

Jaarlijks publiceert Literair Nederland ruim vierhonderd boekrecensies en literaire berichten mede dankzij donaties van lezers. Uw hulp om boekrecensies, interviews, columns en essays in de toekomst te laten verschijnen is nodig. Klik voor een bijdrage. Onze dank is groot!

Meer van Daan Pieters:

OK boomer

Over 'In de wacht' van Alfred Birney

Recent

4 maart 2021

Verdieping op het werk van Ingeborg Bachmann

Over 'Oorlogsdagboek' van Ingeborg Bachmann
2 maart 2021

Personages zo weggelopen uit een schilderij van Bruegel 

Over 'Wildevrouw' van Jeroen Olyslaegers
1 maart 2021

Verwarrende poging om Picasso 150 jaar later terug te vinden in Schoorl

Over 'Furore' van Christiaan Weijts
26 februari 2021

In de donkere krochten van de kroeg

Over 'Tekens van leven' van Frederik Willem Daem
25 februari 2021

Over rattenvangers en dwangwilligen

Over 'De reparatie van de wereld' van Slobodan Šnajder

Verwant