Harmen van Liemt – Lentekind

Liefdevolle lessen van een stervende zus

Recensie door Adri Altink

Wie zonder enige voorkennis begint in Lentekind, kan lang de indruk hebben dat dit debuut van Harmen van Liemt enkel een coming of age-roman is van protagonist Woody Cohen. De proloog beschrijft de moeilijke bevalling waaruit hij wordt geboren. We volgen hem tot hij een jaar of zeventien is, maar dan zwenkt halverwege de roman het verhaal vooral naar de liefdevolle relatie met zijn zus Lara. Nog altijd is Woody’s persoonlijke groei het hoofdthema, maar die staat nu in directe relatie tot de omgang met de kanker van zijn twintigjarige zus.

Het gezin Cohen wordt ondanks de nodige strubbelingen sowieso als een warm thuis beschreven met de ouders Simon en Lydia en, naast zus Lara, Woody’s oudere broer Ben. Door die wending halverwege kan de roman ook gelezen worden als een eerbetoon aan de zus. Zij is het lentekind uit de titel. Ze is in het voorjaar geboren en de lente is haar geliefde seizoen.

Dan blijkt ook dat de indeling van de roman in vier delen, Lente, Zomer, Herfst en Winter alles te maken heeft met de ernstige ziekte van Lara die vier jaar duurt. Bij haar wordt longkanker geconstateerd als ze twintig is. Tot drie keer toe lijkt ze te herstellen, maar uiteindelijk sterft ze toch op haar vierentwintigste met het gezin om haar heen. Dat ziekteproces wordt in het deel Herfst beschreven in vier subdelen of cycli, die steeds uit één hoofdstuk bestaan.

Autobiografische roman

In dit deel wordt tevens duidelijk dat Lentekind in hoge mate autobiografisch is. Auteur Harmen van Liemt is de jongste broer van Floor van Liemt, die op haar twintigste longkanker kreeg en vier jaar later stierf. Zij publiceerde zelf in 2018 over haar ziekte Witte raaf – Je bent twintig en krijgt longkanker (begonnen als blog voor NRC) en stierf, net als Lara in Lentekind, op Oudjaarsdag 2021. Haar boek werd hier besproken.
Beide boeken kregen hetzelfde motto mee van Hiëronymus van Alphen: ‘Ik ben een kind / door iedereen bemind / en voor het geluk geboren’. Lentekind werd bovendien opgedragen aan Floor. De seizoenen zijn op meer plekken een verbindende factor tussen Woody en Lara. Bij de geboorte van Woody beeldt zijn moeder zich in dat ze De Vier Jaargetijden dirigeert en als Lara en haar jongste broer in Florence zijn, bezoeken ze het Uffizi en vertelt zij, staande voor La Primavera
van Botticelli, over de Metamorfosen van Ovidius.

Lentekind is een eerlijk verslag van de geestelijke strijd van een opgroeiende jongen die aarzelend zijn homoseksualiteit ontdekt en van zijn zus leert echt te gaan leven. Eén van de mooiere verbindingen tussen de twee is dat zij beiden niet willen samenvallen met het etiket dat de omgeving hen opplakt. Woody is homoseksueel, maar wordt boos als iemand doet alsof dat zijn identiteit uitmaakt, net zoals Lara niet haar ziekte wil zijn, maar de vrouw Lara. Tegen het einde van haar leven gaat ze nog een liefdesrelatie aan met een man omdat daten met onbekenden voor haar voelt als beginnen met ‘een schone lei’.

Chronologische opbouw

Het kent een strikt chronologische opbouw. Dat doet de roman niet altijd goed. Door die werkwijze worden veel voorvallen uit het dagelijkse leven van Woody in opeenvolgende jaren verteld, zonder dat duidelijk wordt hoezeer die ervaringen hem in zijn latere leven vormen (uitzonderingen zijn gesprekken met theaterman Thibaud en met Valentijn, een vriend van zijn vader met wie Woody een tijd een seksuele relatie had) of welke repercussies deze hebben voor hem of andere personages. Een voorbeeld daarvan is de rol van het Joodse geloof. Vader is Joods, maar niet belijdend. Als een (vrouwelijke) rabbijn na een gesprek met Lara aan hem vraagt met zijn dochter over leven en dood volgens de Thora te spreken, wil hij dat niet. Daarop zegt ze hem dat dat niet haar wens is, maar die van Lara. Vervolgens wordt de lezer echter onthouden waartoe deze verwikkeling leidt.
De auteur ontkomt er af en toe niet aan minder fraaie formuleringen te gebruiken als, ‘Toen de deur openging, voelde hij dat het zijn moeder was, en dat klopte ook’. Of: ‘Tranen stroomden over haar wangen, ontlading van zoveel emoties door elkaar’. Lentekind had iets meer ‘show, don’t tell’ kunnen gebruiken.

 

 

Omslag Lentekind - Harmen van Liemt
Lentekind
Harmen van Liemt
Verschenen bij: Uitgeverij Arbeiderspers
ISBN: 9789029089173
320 pagina's
Prijs: € 22,99

Om Literair Nederland draaiende te houden, zijn wij afhankelijk van vrijwillige bijdragen. U kunt ons steunen via de rode knop. Waarvoor onze hartelijke dank!

Meer van Adri Altink:

Recent

Geen kinderachtige gedichten voor kinderen
20 juli 2024

Geen kinderachtige gedichten voor kinderen

Over 'Dichter - de tuin' van verschillende auteurs; redactie Mia Goes
De kunst van rake zinnen   
19 juli 2024

De kunst van rake zinnen  

Over 'Lotgenoten' van Sabrine Ingabire
Een duivelspact
18 juli 2024

Een duivelspact

Over 'Een hart van prikkeldraad' van Lisette Lewin
Een schitterende lawine van woorden
16 juli 2024

Een schitterende lawine van woorden

Over 'Londen' van Louis-Ferdinand Céline
Wat staat mij als dichter te doen
15 juli 2024

Wat staat mij als dichter te doen

Over 'De verliefde engel' van Bart Koubaa

Verwant