Christophe Vekeman – Cruise

Niemand is wie hij denkt te zijn

Recensie door Kris Mattheeuws

Twintig jaar geleden debuteerde de Vlaamse schrijver Christophe Vekeman met Alle mussen zullen sterven. Sindsdien maakt hij deel uit van de literaire wereld. Met Cruise is hij aan zijn tiende roman toe en haalt hij alle registers boven van het groteske. Want dat is het geworden. Anders dan zijn twee vorige romans, Hotel Rozenstok (2015) en Mensen als ik (2018) heeft dit keer het autobiografische geen aandeel in zijn boek, maar voert hij veertien dolgedraaide figuren op die samen op een boot verzeild raken. Niet autobiografisch, maar misschien toch: Vekeman ontpopte zich op vele literaire podia tot een fantastische performer, en dat is wat hier precies gebeurt, maar dan op papier.

Kalme chaos

De veertien personages die het cruiseschip Calm Sea bevolken, hebben zich ingeschreven voor een bezinningscruise. Want dat is het nieuwe concept van kapitein Verdussen: een bezinningscruise zonder de overdaad aan entertainment, zonder overvloedige culinaire uitspattingen, maar vooral met rust. Het idee slaat echter niet aan en meer dan de helft van de kajuiten staat leeg. Toch wordt het wel een verhaal van overdaad, maar dan wel een aan de kant van de losbandige, over-the-top karakters die allemaal aan eenzelfde kwaal lijken te lijden: ze worstelen met hun ware aard of hun identiteit. Op deze cruise verkennen ze de grenzen van hun eigen bestaan en komen ze tot nieuwe inzichten. Zo is er onder meer een hamburgerverkoper die niet tegen de geur van uien kan, een detective-in-spe die telkens de bal misslaat, een homoseksuele psychiater die hetero is en een priester die alleen maar aan seks denkt. Gedurende de reis komt hun ware aard boven en transformeren ze in nieuwe persoonlijkheden die vaak slechter af zijn dan hun vorige ik. De auteur wil duidelijk maken dat  heel wat mensen op zekere ogenblikken in hun leven geconfronteerd worden met een of andere identiteitscrisis. Hoe men ermee omgaat kan zeer verschillen. Dat bewijzen de van de pot gerukte karakters en scènes in Cruise.

Stilistisch en schokkend pareltje

De manier waarop Vekeman dit gegeven brengt is hilarisch, losgeslagen, ongeremd, maar ook aangenaam om lezen. Ondanks de soms lange zinnen is het uiterst leesbaar en blijft het amusant. Neem de beschrijving van een figuur als Barteke Courtois, een notoir onderzoeksjournalist die tot het inzicht komt dat hij eigenlijk in hart en nieren een racist pur sang is. Vekeman houdt zich niet bezig met politieke correctheid. Hij gaat er zo over dat de lezer niet anders kan dan inzien dat het hier gaat om parodie, ironie en sarcasme. Naast scènes die de grenzen verkennen van racisme, seksueel misbruik en geweld besteedt Vekeman veel aandacht aan opvallende en beestachtige seksscènes waarbij hij grof taalgebruik niet schuwt. De lezer valt van de ene verbazing in de andere en vraagt zich vaak af in welke wondere wereld hij is beland. De bezinningscruise is een broedplaats voor aberrant gedrag waarbij alle remmen zijn losgeslagen. Soms waant de lezer zich in een scène uit een  film van Tarantino waarbij de overdrijvingen zo grotesk zijn dat je alleen maar kunt bulderen van het lachen en niets au sérieux neemt.

Toch schuilt er meer achter de humor dan je zou denken. Impliciet bekritiseert Vekeman alles wat met bezinning en meditatie te maken heeft en zwaait hij de lof voor plezier en genot, twee vermaledijde gevoelens waarin het in deze tijd soms ontbreekt. Hij tast alle grenzen af en waakt erover dat de lezer meegaat in het afwijkende gedrag van de personages. Vekeman maakt vaak gebruik van de innerlijke monoloog waarbij de lezer een inzicht krijgt in het bizarre denkpatroon van het personage. De lezer kan zijn eigen conclusies trekken en de grenzen aftasten van het aanvaardbare.

Maatschappijkritisch

Het is niet makkelijk een antwoord te geven op de vraag waarover het boek nu eigenlijk gaat. Is het een aaneenschakeling van humoristische karakters en scènes of schuilt er meer achter? De lezer kan zich niet van de gedachte ontdoen dat Vekeman op zijn geheel eigen manier en in zijn geheel eigen stijl de draak wil steken met mensen die zich anders (lees: beter) voordoen dan ze eigenlijk zijn. ‘Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.’ De mens hoeft zich niet anders voor te doen dan hij is. Alleen gebruikt hij het perfecte medium van de satire om dat heel overdreven uit de doeken te doen, zonder zelf met het vingertje te wijzen. Iets wat hij verschillende van zijn personages ongetwijfeld verwijt. Hij doet er bovendien nog een schepje bovenop en toont dat er best gelachen en genoten mag worden in het leven. Vekeman bewijst eens te meer dat hij een literair buitenbeentje is, net zoals zijn generatiegenoot Dimitri Verhulst. Beiden hebben een eigengereide manier van schrijven, maar dat is ook hun handelsmerk. Beiden lijken ze de lezer te zeggen: take it or leave it.

 

Omslag Cruise - Christophe Vekeman
Cruise
Christophe Vekeman
Verschenen bij: De Arbeiderspers (2019)
ISBN: 9789029537032
224 pagina's
Prijs: € 18,99

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *





 

Meer van Kris Mattheeuws:

Recent

4 december 2019

De donkerte onder het genot

Over 'Zwarte schuur' van Oek de Jong
3 december 2019

Spannende portretten van gewone mensen

Over 'Nederzettingen' van Sanneke van Hassel
2 december 2019

Taal moet swingen

Over 'Alle verhalen' van Jean Rhys
26 november 2019

Biografie aan de hand van schaarse bronnen

Over 'De jonge Rembrandt' van Onno Blom
25 november 2019

Sofia’s zoeken naar zichzelf

Over 'Sofia draagt altijd zwart' van Paolo Cognetti

Verwant