Caroline de Westenholz – Louis Couperus, een verwende vagebond. De geïllustreerde biografie

Prachtige biografie over Louis Couperus in zijn herdenkingsjaar

Recensie door Evert Woutersen

Uitgerekend in het jaar waarin de honderd jaar geleden overleden Louis Couperus (1863-1923) wordt geëerd, komt het Couperus Museum met het nieuws dat zonder een nieuwe mecenas het Haagse Louis Couperus Museum per 1 januari moet sluiten. In november vertelde oprichter en voorzitter van Stichting Louis Couperus Museum Caroline de Westenholz aan het NRC dat de gemeente Den Haag meerdere verzoeken om gemeentelijke subsidie heeft afgewezen. Zelf steekt ze €30.000 per jaar in het Museum, maar voor een gezonde exploitatie is bijna het dubbele bedrag nodig. Den Haag zonder Couperusmuseum, het is bijna niet voor te stellen. De Westenholz: ‘Maar wie weet gebeurt er nog een wonder. Daar hopen wij op!’

Caroline de Westenholz verzorgde voor het jubileumjaar een mooie geïllustreerde biografie, Louis Couperus, een verwende vagebond. Het is niet de eerste biografie over Couperus. Bekend zijn vooral de biografieën van Henri van Booven, Leven en werken van Louis Couperus (1933), van Albert Vogel, De man met de orchidee, die als tweede druk een herziene titel kreeg, Louis Couperus. Een schrijversleven (1973), Frédéric Bastet, De wereld van Louis Couperus (1991) en van Rémon van Gemeren, Couperus. Een leven (2016).

Groote eigenschappen, en eigenaardigheden

Van Booven schreef in zijn voorrede ondermeer: ‘Ik stelde mij op het standpunt, dat wie Couperus bewondert, dit volledig doet, en hem neemt zóó als hij is, met ál zijn groote eigenschappen, met ál zijn eigenaardigheden.’ Hij eerbiedigt daarmee de wens van de schrijver:  ‘Laten de menschen niet meer van mij willen weten, dan ik hen reeds van mij zelf heb verteld.’

Dat was in 1933. Bijna een eeuw later is er veel nieuw materiaal beschikbaar gekomen, zoals brieven en onbekende foto’s van Couperus en van tijdgenoten. Alle reden om in het jubileumjaar een nieuwe biografie het licht te doen zien. Van het fotoarchief van Frédéric Bastet dat het Couperus Museum heeft geërfd heeft De Westenholz dankbaar gebruik gemaakt.

Eerbetoon

De biografie van De Westenholz is prachtig geworden. Het boek bevat meer dan 450 foto’s en afbeeldingen. Zo is het een eerbetoon geworden aan de beroemde Haagse schrijver en het geeft ook een mooi tijdsbeeld van de periode 1863-1923. De biografie begint met de beschrijving van de familiegeschiedenis van Couperus, zijn jeugd en achtergrond. Een bijzonder detail: kindersterfte kwam in die jaren veel voor. Louis Marie Anne Couperus is vernoemd naar drie overleden zusjes. In het Haagse bevolkingsregister stond hij tot zijn achttiende abusievelijk ingeschreven als meisje.

Als bewonderaar van Petrarca begint Couperus als dichter, maar zijn roem dankt hij vooral aan zijn Haagse romans, Eline Vere, De boeken der kleine zielen, Van oude mensen, de dingen, die voorbijgaan. De ontstaansgeschiedenis van zijn werken wordt uit de doeken gedaan en ook de reacties van tijdgenoten daarop. Aan de vormgeving van zijn boeken werd in die tijd heel veel zorg besteed. Wenckebach, Berlage, Toorop, het zijn namen van ontwerpers die we nu ook nog kennen. Couperus deed zelf ook voorstellen voor de omslagen van zijn boeken. Voor Extaze. Een boek van geluk maakte Pieter Josselin de Jong het omslagontwerp naar een idee van Couperus. De biografie bevat afbeeldingen van de omslagen van zijn bundels en boeken.

Reiziger

Tijdens zijn vele reizen naar o.a. Florence, Nice, Venetië en Rome verbleef hij met zijn echtgenote Elisabeth Baud in pensions, villa’s en hotels. De Westenholz heeft veel van die plaatsen bezocht en gefotografeerd. Zij vult haar eigen beelden aan met oude prentbriefkaarten en afbeeldingen van schilderijen. Zo reis je als lezer met Couperus mee door de tijd. De biografie is prettig leesbaar en op iedere pagina staat wel een afbeelding. De titel van de biografie is ontleend aan wat Bastet schreef over de jaren waarin Couperus veel reisde en stukken schreef voor de krant. ‘Het zwervende leven van een verwende vagebond beviel hem nog altijd goed.’

Zwerfsteen

Aan het einde van zijn leven verhuisde Couperus naar een nieuw huis in De Steeg. Lang heeft hij daarvan niet kunnen genieten omdat hij toen al ziek was. Hij overleed kort na zijn zestigste verjaardag. Van Simon Carmiggelt is de volgende anekdote uit een van zijn Kronkels in Het Parool: Couperus wandelde dagelijks met zijn hond in de omgeving van het dorp. ‘Van elke wandeling nam hij een zwerfsteen mee naar huis. Met die stenen legde hij in zijn voortuin het woord ‘Vale’- vaarwel in het Latijn. Hij kwam tot en met de ‘l’.

De nieuwe biografie vormt een stimulans om de boeken van Couperus te (her)lezen. Het is te hopen dat er nog een oplossing voor het Couperusmuseum wordt gevonden. Een vaarwel in het Couperusjaar, dat kan toch niet. Aan Caroline de Westenholz ligt het niet. Zij zet zich al vele jaren met veel energie in voor het levend houden van het werk van Couperus. Met haar nieuwe geïllustreerde biografie heeft zij een nieuw monument voor hem opgericht.

 

 

Omslag Louis Couperus, een verwende vagebond. De geïllustreerde biografie - Caroline de Westenholz
Louis Couperus, een verwende vagebond. De geïllustreerde biografie
Caroline de Westenholz
Verschenen bij: Uitgeverij Lias (2023)
ISBN: 9789088031281
240 pagina's
Prijs: € 34,99

Om Literair Nederland draaiende te houden, zijn wij afhankelijk van vrijwillige bijdragen. U kunt ons steunen via de rode knop. Waarvoor onze hartelijke dank!

Geef een reactie





 

Meer van Evert Woutersen:

Recent

Den Ouden lees je kwispelstaartend
27 december 2023

Den Ouden lees je kwispelstaartend

Over 'Visioenen' van Martijn den Ouden
Beste boeken van 2023
26 december 2023

Beste boeken van 2023

Een oeverloos bestaan
26 december 2023

Een oeverloos bestaan

Over 'oeverloos' van Nisrine Mbarki
Over leugens en verwerking
25 december 2023

Over leugens en verwerking

Over 'Terug naar de Stichtstraat' van Paul Gellings

Verwant