12 januari 2011

BUtterfield 8 – John O'Hara

BUtterfield 8

Recensie door Marjolein Paalvast

In de zomer van 1931 houdt een gruwelijk drama de stad New York wekenlang in zijn greep. Op het chique strand van Long Beach spoelt het zwaar beschadigde lichaam van een jonge vrouw aan. Haar naam is Starr Faithfull. In de weken die volgen, duiken van haar hand twee dagboeken en een vermeende zelfmoordbrief op en de kranten spinnen het verhaal breed uit: hoogopgeleid meisje uit gegoede kringen houdt zich op in de wereld van seks, drugs en rock en roll en heeft affaires met meerdere prominente figuren, waaronder een bekend politicus. Starr sterft wanneer ze, onder invloed van drugs, over de reling van een schip valt. Haar dood wordt nooit opgehelderd.

Het is dit drama waarop BUtterfield 8, het tweede boek van de Amerikaanse schrijver John O‘Hara (1905-1970), losjes is gebaseerd. In de roman, daterend uit 1935, wordt de rol van Starr vertolkt door Gloria Wandrous, een glamourgirl in de jaren dertig wiens karakter en levenswijze zijn gemodelleerd naar die van haar onfortuinlijke voorbeeld. Tussen de ochtend waarop Gloria op pagina 1 ontwaakt in het appartement van een onbekende man ? ‘Veel te vroeg voor de nacht die achter haar lag, ontwaakte op deze zondagmorgen in mei dit meisje dat later in New York een sensatie zou veroorzaken’ ? en het moment dat zij over de reling van een oude raderboot haar dood tegemoet valt, laat O‘Hara ons zien dat mensen bovenal slachtoffer van zichzelf zijn: zij dragen allen een lot in zich dat zich hoe dan ook zal realiseren.

Toch zijn het niet de lotgevallen van Gloria die de aandacht van de lezer opeisen. Plot en personages lijken slechts bijzaak ? de zangeressen in het achtergrondkoortje. Hoofdrolspeelster is zonder twijfel de stad New York, gehuld in een frivool jaren dertig-jurkje, wankelend op halfhoge hakken, met een smeulende sigaret tussen haar gestifte lippen. De personages dansen hun choreografie tussen de verwoestende gevolgen van de beurskrach op Wall Street van 1929, de ijzeren greep van de Drooglegging (1920-1933) en een rijkgeschakeerd decor van contemporaine figuren en gebeurtenissen. Van woordgrapjes over burgemeester Walker tot gedetailleerde aandacht voor de omgangsvormen in het maatschappelijk leven: O‘Hara heeft het New York van begin jaren dertig van de vorige eeuw onder een glazen stolp geplaatst en levensecht geconserveerd.

Precies die zaken die BUtterfield 8 destijds tot een populaire roman maakten bij het grote publiek ? het spel met de actualiteit, met als resultaat een gevoel van ‘erbij horen’ ? maken het boek moeilijk toegankelijk voor de lezer anno nu. Het verhaal leest vaak moeizaam, niet alleen doordat actuele situaties van toen voor lezers van nu veelal onbekend zijn, maar ook door de overvloedige beschrijvingen, de rijkheid aan details en de wijze waarop de dialogen van de hak op de tak springen. Hierdoor verlies je als moderne lezer de plot en de thematiek ? menselijke vrijheid is een illusie ? makkelijk uit het oog.

BUtterfield 8 verwijst naar de nieuwe codering van de New Yorkse telefooncentrales in 1930: alle centrales kregen een code die bestond uit een naam en een cijfer. BUtterfield werd zo BUtterfield 8. Het boek wemelt van dit soort grappige weetjes, maar die zijn voor de lezer van nu jammer genoeg niet altijd even duidelijk herkenbaar en daardoor mis je veel. Als levendig portret van een stad en een tijd is BUtterfield 8 wel zeker de moeite waard. Wil je echt in het verhaal doordringen, dan moet je het boek echter meerdere keren en met toelichtend materiaal lezen. Geen tijd of geen zin? Dan is er altijd nog de verfilming uit 1960, met Elisabeth Taylor in de hoofdrol. Ook zeker de moeite waard.

 

BUtterfield 8
John O'Hara
Vertaling door: Saskia van der Lingen en Caroline Meijer
Verschenen bij: Arbeiderspers
ISBN: 9789029573702
288 pagina's
Prijs: € 19,95

Meer van Marjolein Paalvast:

25 oktober 2010

Recensie door: Marjolein Paalvast

Over 'Recensie: Zacht als Staal ' van Richard de Nooy
9 augustus 2010

Recensie door: Marjolein Paalvast

Over 'Recensie: Een hemel zonder vogels ' van Esther Göbel
26 april 2010

Recensie door: Marjolein Paalvast

Over 'Strijkend licht ' van Lilian Blom

Recent

23 november 2017

Weidse landschappen, bekraste zielen

Over 'Idaho' van Emily Ruskovich
21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard
17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef

Verwant

12 januari 2011

Fijngestampte hersens, hartzeer en de dood

Over 'De gebroeders Sisters' van John O'Hara
12 januari 2011

De rijkdom van het menselijk tekort

Over 'Zware pijnstillers' van John O'Hara