‘Wie weggaat van de wereld laat voor wie blijft een
 spoor van vragen achter.’ 

In Amsterdam was het stil op straat. Anderhalvemeter afstand leek een overbodige regel. Ik liep over de Nieuwmarkt naar de Nieuwezijds Voorburgwal, naar de Sint Olofspoort, het Waterlooplein, ging onder het IJ door. Onderweg verzamelde ik herinneringen van mensen die je gekend hebben, zoek je in de verhalen van anderen. Langzaam ontstaat er een beeld, worden lijnen zichtbaar waarop ik mijn vinger leg, beweeg van A naar B, als op een plattegrond, om te zien waar je ging. Geregeld denk ik, ‘Als ik dit geweten had’, of, ‘Als ik dat gedaan had, hoe zou het dan?’ Een poëtische gedachte, de ‘als dit of dat’ gedachte. Het helpt om het verleden voor even naar je hand te zetten. Deze zomer las ik de gedichten van de Portugese schrijfster Maria do Rosário Pedreira. Daarin krijgen emoties de vrije hand, enkel de woede ontbreekt. Daar had ik wat mee te stellen de laatste tijd, met onverwachte woede, om hoe de dingen gegaan zijn. 

‘Ik herinner me het muurtje tussen de weg en
het strand. Daar gingen we zitten alsof we voor altijd
het eerste streepje zonlicht konden bewaren, januari,
een tijdens de nacht geleerd woord, of een eiland
dat oprees uit de zee en doelloos ronddreef. Veel later
zouden wespen en meeuwen op het geluid van mijn
vingers in je haar afkomen – als lang verwachte engelen.’

Pedreira dicht over verlangens die kwellen, van liefdes en levens die voorbij zijn, tussen de strofen door sijpelt verdriet en een zekere tederheid. Er spreekt verlatenheid in deze bundel, die niet zonder meer Scherven heet. Een verlatenheid die ook uit de verhalen van Natalia Ginzburg spreekt. Scherven is tweetalige uitgegeven – wat mooi is, de Portugese taal in het Nederlands te kunnen zien overgaan – waarmee een vertaler zijn werk vrijgeeft, laat zien welke keuzes hij maakte. Hoe in de ene regel het woord ‘medo’ vertaald wordt als ‘bang’, in een andere regel met ‘angst’. En ‘assustada’ ook de betekenis van bang zijn heeft. De nuances, het zoeken van de vertaler naar de juiste gradatie van een emotie. Ik zocht naar verschillende benamingen, gradaties van emoties.
‘ik ben bang. De maan is er nog maar voor de helft, de aarde beeft. En ik beef van angst dat je niet terugkeert.’
(estou assustada. A lua está apenas por metada, a terra treme. E eu tremo, com medo que nao voltes.)

Deze bundel was de hele zomer bij me. Telkens sloeg ik het open, verkende opnieuw de regels van verlangen, herkende klanken van voorbije levens.  Sommige gedichten zijn als een lied, het zingt terwijl je leest.

‘Ze bewaarde een paar stiltes en ook de dingen
 die ze gewoon bij toeval niet had gezegd. Ook bewaarde ze
 nu die toevalligheden, blanco berichten tussen de woorden,
 waarvan ze er te over had. Desondanks zou ze altijd die
 woorden bewaren, of het beeld van lippen terwijl ze ze
 zeiden – een gezicht dat nog niet triest aan de zomer herinnerde.’

Zomers kenmerkten zich vroeger door een zomerliefde, een zomerhit. Door deze bundel zal ik mij de zomer van 2020 altijd blijven herinneren.

 

 

Scherven / Maria do Rosário Pedreira / gekozen, vertaald, nawoord  Harrie Lemmens / Uitgeverij Koppernik


Inge Meijer is een pseudoniem, reist met een mondkapje, op zoek naar een goed verhaal.

Meer van Inge Meijer: