8 april 2010

Op hoop van zonnezegen – Mark van Tongele

Recensie door: Rein Swart

De rivier als psychotherapeut

De in Nederland vrij onbekende Vlaming Mark van Tongele verblijft in het zomerseizoen op de eenvoudige camping à la ferme in de Lozère in Frankrijk. Hij is het moderne leven ontvlucht om de natuur op te zoeken. De rivier Chassezac die langs de camping stroomt, heeft daarin een belangrijk aandeel. De vroegere student geneeskunde en latere vermogensbeheerder bij een bank, die het gevoel van de sixties nooit is kwijtgeraakt, heeft vrouw, dochter en kleinkind enige tijd achtergelaten om de rust te vinden die in het beroepsleven en zelfs in het privé-leven niet meer te vinden is. De westerse maatschappij gaat steeds meer gebukt onder het op hebzucht en egoïsme gebaseerde principe van de commercie.

Mark keuvelt met boer Bernard en mede-kampeerders, zoals een gepensioneerde gendarme en een Hollandse paracommando, peinst over de oorsprong van de aarde, doet boodschappen in een naburig stadje en maakt uitstapjes naar dolmens en menhirs. Het gebied tussen Alpen en Centraal Massief is al vroeg bewoond geweest en sporen daarvan zijn in de buurt van de camping te vinden. Er doen legenden de ronde over spoken, feeën en draken.
Diepzinnige gedachten over de aard van het leven worden afgewisseld met oppervlakkig gekeuvel. Hetzelfde geldt voor prozafragmenten met sensitieve, soms cryptische gedichten. Van Tongele eindigt een bespiegeling vaak met een rits fantasiewoorden, alsof zijn brein er geen genoeg van kan krijgen en hij de overvloed aan nieuwe woorden toch op een of andere manier kwijt moest.

De comateuze toestand, waarin hij na een auto-ongeluk terechtkwam, heeft hem ontvankelijk gemaakt voor de betrekkelijkheid en schoonheid van het leven. ‘Is het levensecht dat we verblind zijn door de dood?’ vraagt Van Tongele zich verschillende keren af. Hij meent dat onze doodsangst ons wordt aangepraat en dat die wordt geëxploiteerd. Het ongeval heeft hem de ogen geopend voor de machtshonger van de westerse mens, die verslaafd is geraakt aan steeds nieuwere ontwikkelingen op het gebied van kennen en kunnen. Van Tongele leent zijn oor liever aan de mystica Hadewijch die ‘de minne’ aanbeveelt en de filosoof Levinas, die de medemens een prominente plaats in zijn denken toekent. Tijdens de vakantie mijmert Van Tongele over zijn dichterschap. Hoewel hij zelf weet dat zijn inzicht in de werkzaamheid van deze bezigheid hopeloos tekort moet schieten, komt hij tot de volgende vaststelling:

‘Ik wil hoe dan ook levenslang mijn vermogen tot verwondering, tot het tederste, tot het hart van de lichttrillingen oerdeelachtig in mij, doodgemoedereerd intens en kwetsbaar naakt, openhouden, al is het maar een fractie van een seconde, mijn diepste levensnoodzakelijkheid.’

De bespiegelingen van deze nazaat van Simon Vinkenoog leveren heerlijke vakantieliteratuur op of in ieder geval een boek, dat je ernaar doet verlangen om een stil natuurgebied in te trekken, waar je op een simpele camping alleen de rivier hoort ruisen en af en toe de boer op zijn trekker hoort wegscheuren, waarna de hemelse rust weerkeert.

Op hoop van zonnezegen

Auteur: Mark van Tongele
Verschenen bij: Uitgeverij Atlas
Prijs: € 19,90

Op hoop van zonnezegen
Mark van Tongele
ISBN: 9789045017006

Meer van :

17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars

Recent

13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman
8 november 2017

Biografie Herman de Coninck gedicteerd door De Coninck zelf

Over 'Toen met een lijst van nu errond' van Thomas Eyskens
7 november 2017

De dreiging van het duister

Over 'Wol' van Aart Taminiau
6 november 2017

Het licht gaat uit

Over 'Laatste dagen op Ellis Island' van Gaëlle Josse

Verwant