5 oktober 2011

Op de fiets op zoek naar de blues

Recensie door: Rein Swart

Leendert van der Valk en zijn vriendin Winnifred Wijnker fietsten in de zomer van 2010 een maandlang door de Deep South, van Memphis langs de Mississippi Delta naar New Orleans en deden daarvan verslag in Duivelsmuziek. De tekst van Leendert is aanschouwelijk gemaakt met prachtige foto’s van Winnifred, aan het begin van elke reisdag krijgen we een soundtrack mee en aan het eind van de dag vaak nog een zakelijke tekstblokjes over de blues. Dat laatste was ook de reden van hun tocht. Ze wilden zoeken naar de wortels van de blues, de oude muziek die door de negerslaven uit Afrika was meegenomen naar de katoenplantages. De blues diende vooral om de eigen ellende te vergeten, te bezingen en uit te houden, en het lot te delen.

Het lijkt erop dat de fietstocht een middel is om de ellende weer op te roepen, om aldus helemaal in de sfeer van de blues te kunnen doordringen. Het Hollandse stel zwoegt door de extreme hitte, over snelwegen die ze moeten delen met vrachtwagens, tegen de wind in, aangevallen door honden, aangestaard, toegeschreeuwd en ongetwijfeld voor gek verklaard door lieden die zich nooit buiten wagen, in het veilige stalen karkas van hun auto. ‘Als mijlen toch eens kilometers waren,’ verzucht Leendert op een dag.

Het is fantastisch het dappere stel door het arme Zuiden te volgen, hun zoektocht naar de blues mee te maken, zestig jaar te laat, zoals Leendert met ironische toon opmerkt. Overal speurt hij naar een gerimpelde neger die op het balkon van zijn huis de blues zingt (‘Liefst blind. Welja joh.’), maar hij vindt hem pas in een sushibar met Belgisch bier in New Orleans, niet oud en gerimpeld, maar jong en blank.

In Memphis is het niet pluis, ze slapen later in een shack, een hutje van negerslaven, bezoeken het graf van folksong zanger Mississippi John Hurt, realiseren zich op een dag dat de Delta kaal is, omdat de mensen eruit zijn verdwenen. Ze zien in The 7th ward de gevolgen van  orkaan Katrina en vermaken zich in sin city New Orleans, de meest noordelijke stad van de Cariben, dat bruist van de brass bands. Ze lopen mee in een optocht achter de muziek aan, die vertraagd Just a closer walk with thee speelt als ze een begraafplaats passeren.

‘Wat ís the blues? had Sonny Page gister gevraagd.’ Voor Leendert is het een lastige vraag. De muziek van de Blues Brothers is bluesrock. Anders dan de religieuze gospelmuziek is de blues duivelsmuziek, vaak geassocieerd met voodoo. Jazz is stedelijk, de blues komt van het platteland. Een blues onderzoeker ging het liefst naar gevangenissen om daar het authentieke geluid op te nemen. In New Orleans werden allerlei stijlen door elkaar gemengd.

Af en toe deed het boek me denken aan een muziekdocumentaire waarin in korte tijd heel veel spraakmakende muzikanten de revue passeren. Leendert heeft een losse manier van vertellen. Je hoort hem bijna praten. ‘Hondenliefhebbers moeten hun smoel houden’, laat hij zich een keer ontvallen. Het was een heerlijke ervaring om vanuit de luie stoel en met The Blind Boys op de achtergrond hun fiets- en zoektocht mee te maken.

Tenslotte nog wat filmpjes van enkele in het boek genoemde bluesmuzikanten, zoals Howlin’ wolf over wat de blues is, Sonny Boy Williamson met veel gevoel in Nine below zero, Robert Johnson met Crossroad. Een lied van Johnson is meegegaan de ruimte in om bewoners op andere planeten iets van ons te laten horen. Johnson was een gevaarlijk man, zegt Muddy Waters die Mississippi Delta blues ten gehore brengt. The Blind boys of Alabama tenslotte zingen Motherless child. Hier meer over dit nummer en andere vertolkingen.

 

Duivelsmuziek
Op de fiets van Memphis naar New Orleans

Auteur: Leendert van der Valk
Foto’s:  Winnifred Wijnker
Verschenen bij: Uitgeverij L.J. Veen
Aantal pagina’s: 192
Prijs: € 24,95

Op de fiets op zoek naar de blues
ISBN: 9789020466614

Meer van :

20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard
17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef

Recent

14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman
8 november 2017

Biografie Herman de Coninck gedicteerd door De Coninck zelf

Over 'Toen met een lijst van nu errond' van Thomas Eyskens
7 november 2017

De dreiging van het duister

Over 'Wol' van Aart Taminiau

Verwant