Recensie door: Rein Swart

Leendert van der Valk en zijn vriendin Winnifred Wijnker fietsten in de zomer van 2010 een maandlang door de Deep South, van Memphis langs de Mississippi Delta naar New Orleans en deden daarvan verslag in Duivelsmuziek. De tekst van Leendert is aanschouwelijk gemaakt met prachtige foto’s van Winnifred, aan het begin van elke reisdag krijgen we een soundtrack mee en aan het eind van de dag vaak nog een zakelijke tekstblokjes over de blues. Dat laatste was ook de reden van hun tocht. Ze wilden zoeken naar de wortels van de blues, de oude muziek die door de negerslaven uit Afrika was meegenomen naar de katoenplantages. De blues diende vooral om de eigen ellende te vergeten, te bezingen en uit te houden, en het lot te delen.

Het lijkt erop dat de fietstocht een middel is om de ellende weer op te roepen, om aldus helemaal in de sfeer van de blues te kunnen doordringen. Het Hollandse stel zwoegt door de extreme hitte, over snelwegen die ze moeten delen met vrachtwagens, tegen de wind in, aangevallen door honden, aangestaard, toegeschreeuwd en ongetwijfeld voor gek verklaard door lieden die zich nooit buiten wagen, in het veilige stalen karkas van hun auto. ‘Als mijlen toch eens kilometers waren,’ verzucht Leendert op een dag.

Het is fantastisch het dappere stel door het arme Zuiden te volgen, hun zoektocht naar de blues mee te maken, zestig jaar te laat, zoals Leendert met ironische toon opmerkt. Overal speurt hij naar een gerimpelde neger die op het balkon van zijn huis de blues zingt (‘Liefst blind. Welja joh.’), maar hij vindt hem pas in een sushibar met Belgisch bier in New Orleans, niet oud en gerimpeld, maar jong en blank.

In Memphis is het niet pluis, ze slapen later in een shack, een hutje van negerslaven, bezoeken het graf van folksong zanger Mississippi John Hurt, realiseren zich op een dag dat de Delta kaal is, omdat de mensen eruit zijn verdwenen. Ze zien in The 7th ward de gevolgen van  orkaan Katrina en vermaken zich in sin city New Orleans, de meest noordelijke stad van de Cariben, dat bruist van de brass bands. Ze lopen mee in een optocht achter de muziek aan, die vertraagd Just a closer walk with thee speelt als ze een begraafplaats passeren.

‘Wat ís the blues? had Sonny Page gister gevraagd.’ Voor Leendert is het een lastige vraag. De muziek van de Blues Brothers is bluesrock. Anders dan de religieuze gospelmuziek is de blues duivelsmuziek, vaak geassocieerd met voodoo. Jazz is stedelijk, de blues komt van het platteland. Een blues onderzoeker ging het liefst naar gevangenissen om daar het authentieke geluid op te nemen. In New Orleans werden allerlei stijlen door elkaar gemengd.

Af en toe deed het boek me denken aan een muziekdocumentaire waarin in korte tijd heel veel spraakmakende muzikanten de revue passeren. Leendert heeft een losse manier van vertellen. Je hoort hem bijna praten. ‘Hondenliefhebbers moeten hun smoel houden’, laat hij zich een keer ontvallen. Het was een heerlijke ervaring om vanuit de luie stoel en met The Blind Boys op de achtergrond hun fiets- en zoektocht mee te maken.

Tenslotte nog wat filmpjes van enkele in het boek genoemde bluesmuzikanten, zoals Howlin’ wolf over wat de blues is, Sonny Boy Williamson met veel gevoel in Nine below zero, Robert Johnson met Crossroad. Een lied van Johnson is meegegaan de ruimte in om bewoners op andere planeten iets van ons te laten horen. Johnson was een gevaarlijk man, zegt Muddy Waters die Mississippi Delta blues ten gehore brengt. The Blind boys of Alabama tenslotte zingen Motherless child. Hier meer over dit nummer en andere vertolkingen.

 

Duivelsmuziek
Op de fiets van Memphis naar New Orleans

Auteur: Leendert van der Valk
Foto’s:  Winnifred Wijnker
Verschenen bij: Uitgeverij L.J. Veen
Aantal pagina’s: 192
Prijs: € 24,95

Omslag Op de fiets op zoek naar de blues -
Op de fiets op zoek naar de blues
ISBN: 9789020466614

Recent

15 november 2018

Het zoeken naar de juiste context

Over 'De verzuimcoördinator' van Nicole Montagne
13 november 2018

Schuld en geluk na val van de trap

Over 'Afgelegen' van James Wood
12 november 2018

Zwanger van dood

Over 'De lange droogte' van Cynan Jones
9 november 2018

Deze roman is een fantastische reflectie op het schrijverschap

Over 'Als de schaduw die verdwijnt' van Antonio Muñoz Molina
7 november 2018

Alzheimer en andere teloorgangen

Over 'Kleine helden zijn wij' van Stijn van der Loo

Verwant