Oogst week 44 – 2023

Door Anky Mulders

Jan Slauerhoff (1898-1936) was een van de belangrijkste dichters en schrijvers van het interbellum en behalve dat arts en reiziger. Wereldreiziger welteverstaan. De zee had een aantrekkingskracht op hem waaraan hij geen weerstand kon bieden. Als scheepsarts maakte hij talloze reizen naar verre landen op continenten als Zuid-Amerika, Afrika en Azië. Vooral China was favoriet. De man die schreef ‘Alleen in mijn gedichten kan ik leven’ wilde altijd weer weg uit Nederland, keerde soms tijdelijk terug om te herstellen van een ziekte, want hij had een zwakke gezondheid. Op het schip schreef hij en legde zijn leven vast in de omgeving waar hij vertoefde.

Logboek SlauerhoffDagboeken en reisverslagen bevat, zoals de ondertitel aangeeft, alle dagboeken en reisreportages, plus fragmenten uit brieven. De teksten waren niet zelden de bron voor zijn verhalen en gedichten. Het boek is geïllustreerd met veel foto’s, onder meer van Slauerhoff zelf, en met andere documenten als aantekeningen en half afgemaakte manuscripten. De teksten zijn chronologisch weergegeven zodat de lezer Slauerhoff kan volgen tijdens zijn reizen en verblijfplaatsen. In het Literatuurmuseum bevindt zich de zeemanskist waarin hij zijn foto’s en documenten bewaarde. Veel van de illustraties in Logboek Slauerhoff komen uit deze verzameling. Het boek bevat ook een handige wie-is-wie lijst van historische personen die in het boek voorkomen. Slauerhoff is een goede observator, vertelt geestig en is soms karikaturaal. Maar het zijn zijn eigen woorden en ‘dichter bij Slauerhoff kom je niet’ zegt de uitgever.

Omslag Logboek Slauerhoff - Dagboeken & reisverslagen - Jan Slauerhoff
Logboek Slauerhoff - Dagboeken & reisverslagen
Jan Slauerhoff
Verschenen bij: Uitg. Nijgh & van Ditmar
ISBN: 9789028233119
424 pagina's
Prijs: € 29,99

De Amerikaanse schrijver Paul Auster (1947) schreef tientallen boeken, romans, essays, gedichten, filmscripts. Hij is een van de grootste schrijvers van de Verenigde Staten. Hij werd bekend met experimentele detectiveverhalen waarin hij de detectivevorm gebruikt om het over existentie en identiteit te hebben. Identiteit, persoonlijke betekenis en toeval zijn thema’s in zijn werk. Dat wordt in meer dan veertig landen vertaald.

Austers laatste roman handelt over Sy Baumgartner, een 71-jarige professor filosofie met pensioen in het vooruitzicht. Hij valt ten prooi aan zijn door elkaar lopende herinneringen, flitsen waarop hij geen vat heeft. Ze gaan over Anna, zijn vrouw die bijna tien jaar geleden bij een zwemongeluk om het leven kwam. ‘De woeste, monsterlijke golf die haar rug brak en haar doodde, en sinds die middag, sinds die middag – nee, zegt Baumgartner tegen zichzelf, je moet daar niet heen gaan.’ Veertig jaar lang hadden ze een gepassioneerde relatie. Het huis is onveranderd sinds Anna’s dood. Naast herinneringen aan haar ziet Baumgartner ook zijn jeugd voorbij komen en zijn vader, een in Polen geboren mislukte revolutionair. De vraag waar het in het boek om draait is: waarom worden sommige momenten en gebeurtenissen in het leven een herinnering en andere niet?

Omslag Baumgartner - Paul Auster
Baumgartner
Paul Auster
Vertaling door: Ronald Vlek
Verschenen bij: Uitg. De Bezige Bij
ISBN: 9789403128849
224 pagina's
Prijs: € 22,99

Deze non-fictie leest als een avonturenboek. Fitzroy Maclean (1911-1996) vertelt in Oostwaarts over zijn spannende belevenissen als diplomaat en militair in vijandelijk gebied. Hij was een Schots politicus, diplomaat, militair en schrijver. Het avontuurlijke zat diep in hem. In 1937 begon hij zijn loopbaan als diplomaat in Parijs, maar de geneugten van het bijbehorende leventje begonnen hem te vervelen en hij verzocht overplaatsing naar Moskou. ‘Ik was vijfentwintig. Toch begon ik al wat vast te roesten in mijn gewoonten; misschien, overpeinsde ik in mijn zeldzame momenten van introspectie, werd ik zelfs een beetje zelfgenoegzaam.’

In Moskou verbleef hij tot 1939. Veelvuldig reisde hij naar afgelegen Centraal-Aziatische streken in de Sovjet-Unie, geschaduwd door de geheime dienst en zelfs werd hij eens gearresteerd. Hij was getuige van de Stalinistische zuiveringen. Toen de oorlog uitbrak wilde hij meevechten maar mocht als diplomaat niet in het leger. Daarop nam hij ontslag en meldde zich bij een rekruteringsbureau.

In Noord-Afrika ging hij bij de Special Air Service (SAS) waar hij onverschrokken deelnam aan gevaarlijke missies. Hij vocht onder meer in Libië en Irak. Later, in 1943, leidde de krachtdadige Maclean op verzoek van Churchill een missie naar Joegoslavië. Hij stortte zich in het partizanenbestaan en had vele gesprekken met Tito.
Op soms ironische toon getuigt hij gedetailleerd van deze avontuurlijke jaren, die wel doen denken aan T.E. Lawrence (Lawrence van Arabië). Hun levens en boeken bevatten veel dezelfde elementen: verre reizen, andere culturen, vorstelijke genoegens van het diplomatenleven, oorlogshandelingen en avontuur.

Omslag Oostwaarts - Een avontuurlijke reis achter vijandelijke linies - Fitzroy Maclean
Oostwaarts - Een avontuurlijke reis achter vijandelijke linies
Fitzroy Maclean
Vertaling door: Tessa van Dooren
Verschenen bij: Uitg. Van Oorschot
ISBN: 9789028233119
672 p. pagina's
Prijs: € 37,50

Recent

Soms moet je je gedachten poetsen
22 juni 2024

Soms moet je je gedachten poetsen

Over 'De weg naar morgenochtend' van Joke van Leeuwen
Verrassende en wijsgerige roman
21 juni 2024

Verrassende en wijsgerige roman

Over 'Over het zwijgen' van Roelof ten Napel
Krachtig essay-debuut
20 juni 2024

Krachtig essay-debuut

Over 'De wereld een lichaam' van Melani Reumers
Een eenpersoons fanfareorkest
19 juni 2024

Een eenpersoons fanfareorkest

Over 'Houdbaar' van Heere Heeresma