Oogst week 23 – 2022

door Adri Altink

Wie de indrukwekkende verzameling Bij ons in Auschwitz van Arnon Grunberg uit 2020 las, zal zich Tadeusz Borowski herinneren. Hij verschafte Grunberg niet alleen de titel van diens verzameling getuigenissen, maar ook het openingsverhaal Hierheen naar de gaskamer, dames en heren. Onder die titel is nu ook de bundel verhalen en gedichten van Borowski verschenen die hij in 1947 publiceerde.

De opmaak van het omslag is identiek aan de verzameling die Grunberg maakte. En Grunberg is op zijn beurt de inleider van deze bundel van de Poolse schrijver. Borowski werd in 1943 tewerkgesteld in Auschwitz, waar hij met een longontsteking in het kampziekenhuis belandde. Hij was er getuige van de rijen gevangenen die in de gaskamers verdwenen. In 1958 maakte Borowski een einde aan zijn leven. Hij was toen 28 jaar.
Een van de gedichten uit Hierheen naar de gaskamer, dames en heren is getiteld Een kindersprookje.

Op lange familieavonden
Zullen wij kinderen vertellen
over gevangeniskelders, verhoren,
over kampen, over ovens.

We zullen vertellen over bundels,
over goud, over juwelen uit transporten,
we zullen kinderen vertrouwd maken op school
met de techniek van plundering en moord.

Door generaties zullen woorden gaan,
ze zullen kwaad opwekken en haat.
Kinderen zullen gaskamers bouwen,
kinderen zullen er mensen in vermoorden.

Omslag Hierheen naar het gas, dames en heren - Tadeusz Borowski
Hierheen naar het gas, dames en heren
Tadeusz Borowski
Vertaling door: Charlotte Pothuizen en Karol Lesman
Verschenen bij: Querido
ISBN: 9789021433066
472 pagina's
Prijs: € 23,99

Vanuit de lucht ziet Barrøy eruit als een voetstap in de oceaan, met in het westen een paar verbrijzelde tenen. Ware het niet dat niemand Barrøy ooit vanuit de lucht heeft gezien, met uitzondering van de bemanning van de bommenwerpers, die niet wisten wat ze zagen, en Onze-Lieve-Heer, die geen enkele bedoeling lijkt te hebben gehad met deze afdruk die hij in de zee heeft achtergelaten’. Deze schets van het eiland waarmee  De ogen van de Rigel opent, maakt duidelijk dat hier geen gemakkelijk leven worden geleid. Deze roman is het derde deel  van de trilogie van de Noorse schrijver Roy Jacobsen, waarvan eerder verschenen De onzichtbaren ((2021) en Witte Zee (eveneens 2021).

In De onzichtbaren erfde Ingrid, de enige dochter van de familie die op Barrøy leefde van visvangst en turfsteken, het eiland. In Witte Zee is ze nog de enige bewoner van het eiland als Alexander, een Russische krijgsgevangene (het is 1944), aanspoelt die ze in huis neemt. In het nu verschenen De ogen van Rigel verlaat Ingrid het eiland om de vader van haar kind (Alexander). De Rigel is de naam van het scip waarmee hij in deel 2 strandde. Haar zoektocht levert een beschrijving op van wat de Tweede Wereldoorlog met Noorwegen en Zweden heeft gedaan.

Omslag Ogen van de Rigel - Roy Jacobsen
Ogen van de Rigel
Roy Jacobsen
Vertaling door: Paula Stevens
Verschenen bij: De Bezige Bij
ISBN: 9789403136813
240 pagina's
Prijs: € 23,99

Nader tot de ontreddering: De koude revolutie 2022 van Michel Houellebecq is een flink herziene editie van De koude revolutie uit 2004. Die uitgave met losse essays van de auteur werd twee jaar geleden in Frankrijk gevolgd door Interventions 2020, dat ook al weer een uitbreiding was van een uitgave onder die titel in 1998. Volgens Houellebecq zijn nu al zijn losse stukken gebundeld.

Nader tot de ontreddering is gebaseerd op Interventions 2020, maar bevat niet alles daaruit. Ten opzichte van De koude revolutie uit 2004 zijn zestien nieuwe stukken opgenomen., waaronder zelfs weer één dat de Fransman schreef ná 2020 (een pleidooi tegen euthanasie). ‘De voorstanders van euthanasie’, zo lezen we, ‘zwelgen in woorden waarvan ze de betekenis zozeer verdraaien dat het recht om ze uit te spreken hen zou moeten worden ontzegd. In het geval van “medelijden” is de leugen voelbaar. In het geval van “waardigheid” is het geniepiger. We zijn ver van de kantiaanse definitie van waardigheid afgeweken door het lichamelijk wezen geleidelijk aan in de plaats te stellen van het zedelijk wezen (…), door het wezenlijk menselijke vermogen om te gehoorzamen aan de categorische imperatief te vervangen door gezondheidstoestand, een veel dierlijker en platter idee, dat inmiddels een soort mogelijkheidsvoorwaarde van de menselijke waardigheid is geworden, tot het daarvan uiteindelijk de enige ware betekenis vertegenwoordigt’.

Omslag Nader tot de ontreddering - Michel Houellebecq
Nader tot de ontreddering
Michel Houellebecq
Vertaling door: Martin de Haan
Verschenen bij: De Arbeiders Pers
ISBN: 9789029544924
480 pagina's
Prijs: € 27,50

Recent

9 december 2022

Liefde en sterven in een mooi geschreven novelle

Over 'Als de liefde' van Theodor Holman
8 december 2022

Op zoek naar waarheid en onafhankelijkheid

Over 'De kwestie van de grilligheid van de verloren tijd ' van Rune Christiansen
7 december 2022

Smaakvol en leerzaam verhaal over hygiëne

Over 'Het mooiste boek van grote viezigheid - een onfrisse geschiedenis' van Monika Utnik-Strugata en Piotr Socha
6 december 2022

De eeuwige slang en de zachte klank van regen

Over 'Boekhandel in de bergen' van Alba Donati
5 december 2022

Het belang van de glimlach

Over 'Glimlach' van Sarah Ruhl