Oogst week 13 – 2022

Door Daan Lameijer

De titel van Christine Ottens nieuwste boek, De ander bestaat niet, klinkt in eerste instantie als navelstaarderij: alleen jijzelf doet ertoe, naar anderen moet je niet kijken. Precies het hardnekkige schrikbeeld over elitaire schrijvers, die slechts op zichzelf reflecteren terwijl ze ondertussen vervreemd raken van de maatschappij. Otten (1961) bewees echter in het verleden al met Een van ons en De laatste dichters middenin de samenleving te staan en daarover te schrijven. Zij dwong met deze romans tweemaal een Libris-nominatie af en won de prijs zelfs in 2004. Niet ‘l’art pour l’art’, maar ‘met de voeten in de modder’ typeert haar poetica. Ook Gevangenismonologen is een mooi voorbeeld van haar realiteitszin.

De ander bestaat niet is een bundeling van essays die de kracht van literatuur aantonen, haar invloed beter gezegd. Schrijven is volgens Otten geen gewichtloze bezigheid, een louter bellettristische stijloefening. Literatuur, verhalen en narratieven vormen ons denken zo ingrijpend, dat we ons daar niet altijd bewust van zijn. Via geesteswetenschappelijke concepten als culturele toe-eigening, de Auteur als ‘neutrale’ instantie en het maatschappelijk engagement in fictie zwengelt Otten discussies aan die de relevantie van literatuur onderstrepen.

Omslag De ander bestaat niet - Pleidooi voor moed in de literatuur - Christine Otten
De ander bestaat niet - Pleidooi voor moed in de literatuur
Christine Otten
Verschenen bij: De Geus
ISBN: 9789044545746
72 pagina's
Prijs: € 10,00

Bij de liefdeslyriek uit de Klassieke Oudheid denken we doorgaans aan Catullus, Sappho of Ovidius. Een minder bekende dichter luistert naar de naam Albius Tibullus. Hij leefde van 54 tot 19 voor Christus en produceerde in zijn vijfendertigjarig bestaan vele liefdesgedichten. Classica Mieke de Vos vertaalde er het leeuwendeel van en doopte de compilatie om tot Mijn liefste is op het land, naar een van zijn beroemdste verzen. Door de moord op Julius Caesar groeide de politieke instabiliteit in het Romeinse Rijk, hetgeen Tibullus’ familie tot de bedelstaf veroordeelde. Tibullus geniet de reputatie van een poète maudit avant la lettre, omdat hij zich door die armoede veroordeeld zag tot de rand van de maatschappij.

Mijn liefste is op het land valt onder de herderspoëzie, ook wel bucolische dichtkunst genoemd. Hierin schittert het ongerepte en toch lieflijke platteland als decor voor vrije liefde. Zoals de gewoonte was in de Klassieke Oudheid, zijn Tibullus’ verzen niet slechts heteronormatief: zijn erotiek richt zich op zowel mannen als vrouwen. Bezit en status wijst hij af, soberheid prijst hij aan, met een spottende ondertoon. Volgens de classici behoort Tibullus bovendien tot de zogeheten Elegiaci, een groep elegie-schrijvers. Zijn poëzie bevat dan ook veel klaagzangen. Is de verliefde niet te beklagen én te benijden tegelijk?

Omslag Mijn liefste is op het land - Tibullus
Mijn liefste is op het land
Tibullus
Vertaling door: Mieke de Vos
Verschenen bij: Van Oorschot
ISBN: 9789028221192
96 pagina's
Prijs: € 20,00

Grete Simkuté (1991) debuteert deze maand met de historische roman De man die een berg werd. Dit verhaal speelt zich af in vroeg negentiende-eeuws Japan. Voor de verschijning van haar eersteling was Simkuté al bekend als columniste voor De Morgen, De Standaard en ELLE. Bovendien biedt zij haar diensten aan voor talloze kunstenaars, architecten en ontwerpers. De geboren Litouwse werkt niet alleen vanuit België, maar ook vanuit Noorwegen en (bij vlagen) Japan. Haar diepe fascinatie voor het Oost-Aziatische land én haar verblijf in Noord-Europa komen samen in De man die een berg werd.

De titel is al voer voor genoeg speculatie. In de Japanse mythologie, met name het shintoïsme, geldt een berg als een heilige entiteit. Wie kent niet de berg Fuji, gelegen op 112 kilometer afstand van wereldstad Tokio? Religie en spiritualiteit spelen dan ook een grote rol in Simkutés boek. Hoofdpersoon Myo treedt toe tot een bergsekte, die hem blootstelt aan allerlei mentale en fysieke beproevingen. Gebruikmakend van haar kennis over Japan, vermijdt Simkuté exotiserende clichés over ‘De Oriënt’. Wel behandelt zij via Haruki Murakami’s De moord op Commendatore het fenomeen ‘sokushinbutsu’: zelfmummificatie in het hooggebergte.

Omslag De man die een berg werd  - Grete Simkuté
De man die een berg werd
Grete Simkuté
Verschenen bij: Lebowski Publishers
ISBN: 9789048859481
368 pagina's
Prijs: € 22,99

Recent

9 december 2022

Liefde en sterven in een mooi geschreven novelle

Over 'Als de liefde' van Theodor Holman
8 december 2022

Op zoek naar waarheid en onafhankelijkheid

Over 'De kwestie van de grilligheid van de verloren tijd ' van Rune Christiansen
7 december 2022

Smaakvol en leerzaam verhaal over hygiëne

Over 'Het mooiste boek van grote viezigheid - een onfrisse geschiedenis' van Monika Utnik-Strugata en Piotr Socha
6 december 2022

De eeuwige slang en de zachte klank van regen

Over 'Boekhandel in de bergen' van Alba Donati
5 december 2022

Het belang van de glimlach

Over 'Glimlach' van Sarah Ruhl