Kunsterzieher

Waddenblog door Hans Muiderman

‘Plaats 40, met de voorkant van uw camper in de richting van het pad,’ zegt de man achter de receptie. Alhoewel ik hier te gast ben, klinkt het als een opdracht. Even later sta ik in een rij enorme campers met namen van vliegtuigen zoals Concorde en AeroCar. Het is druk in deze zachte decemberweek. Achterop de helwitte camper tegenover mij lees ik ‘Wohnmobil United, Friedrichsdorf.’ United, ik krijg gelijk een hekel aan dat woord.
Als gevolg van ‘alle neuzen in de richting van het pad’, zitten de deuropeningen van de campers allemaal aan dezelfde kant met daarvoor een stukje grond met uitklaptafel en twee stoelen met verstelbare rugleuning. Ik voel me figurant voor een reclamefoto van de Kampeerkampioen.

Op de weg achter de dijk naar deze camping in Norddeich bewijst het uithangbord met ‘Kartoffeln Hollandaise’ dat ik nog steeds in Ostfriesland ben. De Nederlanders hielpen hier met het bouwen van de dijken.
Vanaf de haven kan je met de veerboot naar het eiland Norderey, maar de drukte daar kan ik ook op Scheveningen of in Zandvoort vinden. Daarom kies ik in dezelfde haven voor het eiland Just. Just komt van ‘gust’, dat onvruchtbaar betekent. Ooit liep dat eiland bij vloed onder water.
Ik hou van veerboothavens. Grote lege oppervlakten en veel restruimten. Overal hekken die op de meeste tijden van de dag geen functie hebben. Even verderop een bus zonder chauffeur bij een verloren halte. Naar Just vertrekken maar twee boten per dag, niet langer dan een uur na hoogwater. Die beperkte bereikbaarheid geeft me een aangenaam gevoel.

 

 

Op de boot is het rustig. Voordat we aanmeren bij de haven van het eiland klinkt er accordeonmuziek door de speakers. Bij uitstek reismuziek, de weemoed van afscheid nemen en vertrekken. Er staan paard-en-wagens klaar, dat is hier het openbaar vervoer. Ook voor het ophalen van vuilnis en andere publieke functies rijdt er de paard-en-wagen. De loodgieter passeert me op zijn fiets met een karretje erachter. Het is heerlijk om hier op straat te lopen, je hoeft nauwelijks op het verkeer te letten. Het tempo is uit het einde van de 19eeeuw, lijkt het. Het stadhuis was toen een badhuis, ‘Warme Seebäder’ staat er op de gevel.
Geen nieuwe rijken, geen protserige huizen. Alles is hier rustig en gewoon. Op het stille brede strand zijn er – met mijzelf meegeteld – twee wandelaars. Alleen het Kurhaus imponeert. Bij een school spelen kinderen in de duinen.

Op het Friedhof, in een duinpan aan de oostkant van het eiland, sta ik bij het graf van Fritz Hafner. Fritz was Kunsterzieher lees ik op een bordje. De gemeente onderhoudt zijn graf. Wellicht als compensatie voor een besluit uit 1934, vanaf dat jaar werd om politieke redenen zijn Kunsterziehung verboden. Ik ga zitten op een bankje en zoek via mijn telefoon Fritz Hafner op. Hij was beeldend kunstenaar en richtte op dit eiland ‘die Schule am Meer’ op. Ik ben net langs het enige schoolgebouw gefietst. Hij was daar Kunsterzieher en leraar Kennis der Natuur. Het Ostfriesche landschap was zijn inspiratiebron. Hij leerde kinderen kijken, gaf lessen in de duinen en liet hen zien dat ook in de allerkleinste plant de mooiste vormen zichtbaar zijn. Totdat Duitsland veranderde. De school moest sluiten.
Later ging hij weer schilderen en streefde daarbij, net als hij de kinderen dat leerde, ‘der winzig kleine Wahrheit’ vorm te geven.
Ik raak met mijn hand, bij wijze van groet, zijn graf aan en kijk naar het bankje achter mij. Het is net geschilderd. Op de rugleuning een koperkleurig bordje. ‘Mors certa – hora incerta’ lees ik. De dood is zeker, het uur onzeker. Mijn boot vertrekt over een kwartier.

 


Hans Muiderman bezoekt graag de eilanden en de kustgebieden tot waar de zeeklei ophoudt en het hogere land begint. Zijn reizen gaan van de Kop van Noord-Holland tot het midden van Jutland in Denemarken. Hij reist niet in die volgorde maar ‘springt heen en weer’.

 

 

foto strand: Anneke van Kroonenburg

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

27 mei 2009

Zoektocht door een klein stukje van de stad

Na 16 jaar is er dan eindelijk weer een lang verwachte roman van de dichter Frank Starik, onder Amsterdammers vooral bekend van zijn initiatief De eenzame uitvaart waarbij hij eenzame mensen in gezelschap van collega-dichters uitluidt aan de groeve. De Gastspeler bestaat uit 54 hoofdstukjes rond 6 hoofdthema’s.

Lees meer