1 april 2017

Klein geluk

Door Inge Meijer

Ik was in de Deventer Schouwburg. Op het toneel bracht Urban Myth, We hadden liefde, we hadden wapens, naar het boek van Christine Otten. Het was een ontspannen voorstelling over een beladen onderwerp. Er werd gezongen, er werden namen geroepen. Namen van gekleurde mensen die als gevolg van rechteloos geweld waren omgekomen: Michael Brown, Christian Taylor, Tamir Rice, Eric Garner, Akai Gurley, Trayvon Martin en Mitch Henriquez.

Die laatste sloeg er in, bracht het beladen onderwerp zeer dichtbij. Al wat van ver komt maakt onbekend, onvoorstelbaar. Ze riepen ook: ‘En het houdt niet op.’ En ik wist: het houdt niet op. Gekleurde mensen in verdachte omstandigheden blijkt een reden tot doden. Relativering is nodig om veranderingen en chaos het hoofd te bieden. Stefan Ruiters beschreef in zijn blog van deze week  hoe het heden vanuit een ander perspectief bekeken kan worden door het verleden te bezien: ‘De actualiteit kan minder indringend of verwarrend worden ervaren als je met enig historisch besef het heden beleeft en vervolgens beziet.’ Een mooi besef.

De voorstelling ging over Robert F. Williams (1925-1996), een actief strijder voor rassengelijkheid in het Zuid-Amerika van de jaren vijftig en zestig. In de geschiedschrijving van Amerika komt hij niet voor. Christine Otten hoorde over hem toen ze in 2008 naar Amerika ging voor het NRC, om verslag te doen van de presidentverkiezingen. Ze ontmoette daar de weduwe van Williams, Mabel.

‘We hebben geleerd ons koest te houden en hij wilde alles veranderen’, zei de weduwe. ‘Verandering is goed’, zei de rassengelijkheidsstrijder, ‘verandering is nodig.’ Maar niet alles moet veranderen. Het zou wel eens rustig zijn als je een keer wegkijkt’, zei de weduwe, daarmee een traditie van angst en onderdrukking in ruil voor klein geluk voorstaand.

Ik heb rassenongelijkheid nog nooit zo indringend ervaren als tijdens deze voorstelling. Natuurlijk kende ik het lied Strange fruit  van Billie Holyiday. ‘Southern trees bear strange fruit/ Blood on the leaves and blood at the root’. Maar soms wil je de dingen niet weten. Een film is vast erger dan de werkelijkheid kan zijn, dacht ik. Maar de werkelijkheid blijkt erger, want in tegenstelling tot een film, komt er geen einde aan.

Williams zag geweld, anders dan Marin Luther King, soms als noodzaak. ‘Het is altijd een onvervreemdbaar recht geweest van de Amerikanen, dat, als de staat het recht niet wil handhaven, de burger gewapend mag en kan ingrijpen als hij zichzelf moet verdedigen tegen rechteloos geweld,’ schreef hij in zijn boek Negroes with Guns (1962).

Ik las dat als je wel eens liegt er in je hersenen een stofje, dat ervoor zorgt dat je de waarheid vertelt, minder wordt aangemaakt. Dat de neiging tot liegen groter wordt naarmate dat stofje minder wordt aangemaakt. Ik denk dat er ook een stofje in de hersenen bestaat dat ervoor zorgt dat zwarte en witte mensen elkaar gewoon vinden. Dat we vergeten zijn dat stofje te activeren. Als we onszelf nu trainen in de gedachte dat verschillen normaal zijn. Dan wordt dat stofje vast aangemaakt en blijken we gewoon mensen van allerlei huidskleuren, geloven en ideeën te zijn. Niets om bang voor te zijn.

 

 

Recent

16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

13 oktober 2017

Leven zonder moeder

Literair Nederland - 10 jaar geleden

22 oktober 2007

Klein boek zonder enige allure
Door Frans

Waarom gaf de commissie – Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek – aan Geert Mak de opdracht om het boekenweekgeschenk 2007 te schrijven? Vermoedelijk vanwege zijn succes met de dikke pil ‘In Europa’. Zou Mak daarom als onderwerp voor zijn boek de Galatabrug, die Europa met Klein-Azië verbindt, gekozen hebben?

Lees meer