Jeroen Brouwers

Jeroen Godfried Marie Brouwers (Batavia, 30 april 1940) is journalist, schrijver en essayist. Zijn omvangrijke oeuvre omvat onder andere romans, toneelwerken, essays, polemieken en novellen. Brouwers staat tevens bekend als een voorvechter voor een betere (financiële) positie voor auteurs. Zo weigerde hij de prestigieuze Prijs der Nederlandse Letteren in ontvangst te nemen, omdat hij het prijzengeld (16.000 euro) ‘een fooi’ vond. Naar aanleiding van zijn weigering is het prijzengeld verhoogd tot 40.000 euro.

Persoonlijk
Jeroen Brouwers werd geboren in Batavia. Na de Japanse invasie in 1943 werd zijn vader overgebracht naar een krijgsgevangenenkamp in de buurt van Tokio. Brouwers werd samen met zijn oma, moeder en zus in het Japanse interneringskamp Kramat geplaatst. Na een paar maanden werden ze overgeplaatst naar kamp Tjideng, in een buitenwijk van Batavia. Zijn grootouders overleefden de kampen niet. In 1981 schreef Jeroen Brouwers in Bezonken rood over de Japanse bezetting van Indonesië.

In 1947 verhuisde Brouwers samen met zijn moeder en broers en zussen naar Nederland, zijn vader volgde een jaar later. Vanaf zijn tiende leefde hij in verschillende rooms-katholieke pensionaten.

Na zijn dienstplicht ging Jeroen Brouwers in 1961 werken als leerling-journalist. In 1964 verhuisde hij naar België om bij uitgeverij Manteau als redactiesecretaris te gaan werken. Later wordt hij (hoofd) redacteur van de uitgeverij.

In 1964 debuteert Brouwers met de verhalenbundel Het mes op de keel. Sinds 1976 wijdt Jeroen Brouwers zich geheel aan het schrijven.

In 1979 verscheen de roman Het verzonkene, het eerste deel van een aan zijn Indische jeugd gewijde trilogie. Het tweede deel, Bezonken rood (1981) is een zeer groot succes, maar leidde ook tot heftige discussies. Zo bestreed Rudy Kousbroek het waarheidsgehalte van Brouwers opmerkingen over de Japanse kampen in Nederlands-Indië. De zondvloed (1988) maakt de trilogie compleet.

In 2000 verschijnt Geheime kamers, een roman die een nieuwe periode in zijn schrijversschap inluidt. Na tien jaar van betrekkelijke stilte, was dit de grote roman waar het publiek en de kritiek op hadden gewacht. Beide waren erg enthousiast.

In 2007 verscheen zijn jongste roman, Datumloze dagen.

Jeroen Brouwers woont in Zutendaal (België) en heeft een dochter en twee zoons, waarvan de oudste zoon in 2006 overleed.

Bijzonderheden:

  • Volgens de jury van de Prijs der Nederlandse Letteren heeft Brouwers ‘in de naoorlogse Nederlandstalige literatuur bakens uitgezet en verzet’. Hij heeft ‘het egodocument verheven tot een volwaardig literair genre’ en zijn brievenboeken zijn volgens de jury ‘ongeëvenaarde kwaliteit’. Brouwers schreef zijn bekende polemieken ‘met veel vuur en verontwaardiging maar vooral steeds met veel liefde voor het onderwerp’. Door Vlaanderen vaak als onderwerp te nemen, ‘vormt hij als geen andere auteur een brug binnen het Nederlandse taalgebied over de landsgrenzen heen.’
    Bron:
    www.taaluniversum.org
  • Jeroen Brouwers publiceerde werk onder verschillende pseudoniemen. Zo gebruikte hij onder ander de namen Roosje W. Breuner, Jouwre Broesner, Henri van Maaren en Jeroen Zondervan.
  • Theodoor Holman gebruikte Jeroen Brouwers als pseudoniem in Propria cures.
  • Datumloze dagen is oorspronkelijk geschreven als theatermonoloog voor Roef Ragas, die vlak nadat hij de proefdruk had gelezen, onverwacht overleed.
  • Het woord ‘zon’ komt in veel titels van romans van Brouwers op een verborgen wijze voor. Er is wel gesuggereerd dat dit komt door de kwelling van de brandende zon die hij in een jappenkamp moest verduren.
  • Jeroen Brouwers heeft een fascinatie voor zelfmoordenaars.
  • De Standaard beschuldigde Jeroen Brouwers in 2001 ten onrechte van plagiaat in zijn roman Joris Ockeloen en het wachten (1967).

Links

www.jeroenbrouwers.nl

Werken

  • Edith Piaf. Lyrische straatmus (1961)
  • Van rondeel tot chanson (1963)
  • Couperus. 1863-1963 (1964)
  • Het mes op de keel (verhalen) (1964)
  • Joris Ockeloen en het wachten (roman) (1967, roman)
  • De toteltuin. Gevallen van de sfinx (1968, verhalen)
  • Groetjes uit Brussel (1969, verhalen)
  • Zonder trommels en trompetten (1973, novelle)
  • Zachtjes knetteren de letteren. Een eeuw Nederlandse literatuurgeschiedenis in anekdoten. (1975)
  • Zonsopgangen boven zee (1977, roman)
  • Klein leed (1977, verhalen)
  • Mijn Vlaamse jaren (1978, verhalen, herinneringen, pamfletten, dagboekfragmenten, brieven)
  • De nieuwe Revisor (1979, pamflet)
  • Kladboek (1979, essays)
  • Het verzonkene (1979, roman)
  • De bierkaai. Kladboek 2 (1980, essays)
  • Zonder onderschriften (1980, toneel)
  • Bezonken rood (1981, roman)
  • Et in Arcadia ego (1981, verhaal)
  • De spoken van Godfried Bomans (1982, essay)
  • Alleen voor Vlamingen (1982, essays)
  • Es ergo sum (1982, essay)
  • Verhalen en levensberichten (1983, verhalen)
  • De laatste deur (1984, essays)
  • Winterlicht (1984, roman)
  • De levende stilte van Stig Dagerman (1985, essay)
  • Hélène Swarth: haar huwelijk met Frits Lapidoth, 1894-1910 (1986, essay)
  • De sprong (1986, novelle)
  • Hij is reeds aan de overzijde (1986, necrologieënbloemlezing)
  • Miniatuur van wanhoop (1987)
  • Kroniek van een karakter. Deel 1 (1976-1981) De Achterhoek (1987, brieven)
  • Kroniek van een karakter. Deel 2 (1982-1986 De oude Faust (1987, brieven)
  • De schemerlamp van Hélène Swarth (1987, essay)
  • Sire, er zijn geen Belgen (1988, Boekenweekessay)
  • De zondvloed (1988, roman)
  • Het tuurtouw (1989, essay)
  • Zomervlucht (1990, roman)
  • Het vliegenboek. Kladboek 3 (1991, essays)
  • Het is niets (1993, essay)
  • Twee verwoeste levens (1993)
  • De vervulling (1993, monoloog)
  • Steeds dezelfde zon (1994, toespraak Dodenherdenking)
  • Het circus der eenzaamheid. Kladboek 4 (1994, essays)
  • Vlaamse leeuwen (1994, essays)
  • Adolf & Eva & de Dood (1995, essays)
  • Oefeningen in nergens bijhoren (1995, essay)
  • Het aardigste volk ter wereld: Willem Frederik Hermans in Brussel. Bijdrage aan zijn biografie. (1996)
  • De vervulling (1996, verhalen)
  • Kilometers (1996)
  • In memoriam patris (1997)
  • Alles is iets (1998, dagboekbladen en brieven)
  • De verliefden, hommage aan Fernand Victor Toussaint van Boelaere, 50 jaar na overlijden. (1998)
  • Een beroemde naamgenoot (1998)
  • Terug thuis, verhalen, leerervaringen, voetnoten (1998)
  • Al dat papier (1999)
  • De zwarte zon, essays over zelfmoord en literatuur in de 20e eeuw (1999)
  • Geheime kamers (2000, roman)
  • Papieren levens (2001)
  • Zachtjes knetteren de letteren. Literaire anekdoten – herziene en uitgebreide editie (2001)
  • Stoffer en blik (2004)
  • De schemer daalt (2005)
  • Warme herfst (2005)
  • In het midden van de reis door mijn leven (2006, Oerboek)
  • De stilte bestaat uit zoveel antwoorden (2007, briefwisseling met Gerrit Komrij)
  • Datumloze dagen (2007, roman)

Prijzen

  • 1967 Vijverbergprijs voor Joris Ockeloen en het wachten
  • 1980 Multatuliprijs voor Het verzonkene
  • 1981 Dr. Wijnaendts Franckenprijs voor Kladboek
  • 1982 Geuzenprijs voor gehele oeuvre
  • 1989 Ferdinand Bordewijk Prijs voor De zondvloed
  • 1993 Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre
  • 1995 Gouden Uil voor Vlaamse Leeuwen
  • 1995 Prix Fémina Etranger voor Rouge décanté (Bezonken rood)
  • 2001 Multatuli-prijs voor Geheime Kamers
  • 2001 AKO Literatuurprijs voor Geheime kamers
  • 2001 Gouden Uil voor Geheime kamers
  • 2001 Humo’s Gouden Bladwijzer voor Geheime kamers
  • 2007 Prijs der Nederlandse Letteren voor gehele oeuvre. Deze heeft hij echter geweigerd omdat het prijzengeld te laag zou zijn.
  • 2007 Zutendaalse cultuurprijs.
  • 2007 Tzum-prijs voor de beste literaire zin. De bekroonde zin luidt: ‘Al stond in het centrum van het huis een kachel als uit de machinekamer van een stoomschip en stortte ik deze vol kolen en hout uit het bos, ze verspreidde geen warmte, -zoals er ook van mij, volgestort met het witte water van de firma Bols, niet echt meer iets constructiefs uitging’
  • 2008 Gouden Uil voor Datumloze dagen.

Bron: www.literaireprijzen.nl

Benoemingen

  • 1992 Orde van de Vlaamse Leeuw
  • 1993 Ridder in de Belgische Kroonorde
  • 1998 Eredoctoraat Universiteit van Kessel-Lo

Tekening: Marrien Bos, www.antisomer.nl.

Recent

17 januari 2018

Rusland, mijn Rusland

12 januari 2018

Voelen met verstand

Literair Nederland - 10 jaar geleden

21 januari 2008

Een verhalendebuut
door Bernadet

Het blijft altijd lastig een verhalenbundel te bespreken hoewel door deze verhalenbundel een rode draad loopt. Op de flaptekst staat: De personages in deze verhalen treden elke dag de wereld monter tegemoet, om dan altijd weer te ontdekken dat het leven tegenstrijdige eisen stelt. De situaties waarin ze terechtkomen zijn verwarrend – tragisch voor hen, vaak hilarisch voor de lezer.

Lees meer