1 maart 2017

Interculturele dialoog

Door Els van Swol

We schrijven augustus 1977. Ik zat op de eerste rij bij een recital in de St. Annakerk in Brugge. Eén van de musici was de Spaans-Catalaanse viola da gamba-speler Jordi Savall. Het leek wel of hij alleen voor mij speelde, want hij keek mij veelvuldig aan. Ik voelde me vereerd, maar ook steeds meer opgelaten. Toch volg ik vanaf dat moment de carrière van deze grote musicus – die in 1991 doorbrak met de film Tous les matins du monde – met steeds meer bewondering. Zeker de laatste tijd, waarin hij bruggen bouwt tussen muziek uit oost en west, noord en zuid, joden, christenen en islamieten. Niet voor niets werd hij in 2008 door de Europese Unie benoemd tot ambassadeur van de interculturele dialoog.

Eén van Savalls aandachtspunten is de Mozarabische kunst uit Spanje. Ook Louis Couperus heeft er stil bij gestaan en een roman geschreven over het Granada uit de 15de eeuw: De ongelukkige. Daarin staat een prachtige passage over wat het symbool van een veelal gelukkig samenleven tussen joden, christenen en moslims in Andalusië is: de Leeuwenhof in het Alhambra. Dat gaat zo: ‘De zuilen, de slanke, bloemgestengelde zuilen, zoo tenger en teêr en bros en broos, bloeiden naast elkaar op tot kelkachtige kapiteelen; de bogen zwollen breed en spitsten dan puntiglijk uit; de teedere architectuur, onwaarschijnlijk van tooverachtigheid, zelfs in het helle licht van dit zonnemorgenuur, lijnde en boogde tot het paleis van een peri; in het midden van het hofverschiet spuwden de betooverde leeuwen de stralen, spoot de hoogste straal òp uit het groote bekken en viel neêr tusschen de droomende bloemen, goudblank op zwanehalssteelen, de arums, die tusschen de fonteinewateren met hare langwerpige bladeren zich hieven of neêr vielen als bezielde wezens bloemwezens, smachtend en sierlijk, onder het azuur boven den hof.’

Een paradijselijk tafereel, en dat wilde de Leeuwenhof ook uitstralen. Romantisch? Deels, wellicht. Net als het feit dat Alfonso el Sabio, die vanaf 1252 koning was van Castilië en Léon, behalve vrouwen ook moslims en joden als hofmusici in dienst had. Volgens de een was dit omdat de koning hun spel hoog achtte, volgens de ander niet meer dan een soort wapenstilstand omdat haat tegen joden en islamieten gewoon doorging. Net als nu.

Gelukkig zijn er meer ensembles die net als El Sabio en Jordi Savall ‘altijd op zoek zijn naar intrigerende samenwerkingen met musici uit andere culturen’, zoals in het programma 2016-2017 van het Nederlands Blazers Ensemble viel te lezen. Een voorbeeld uit dat concertseizoen was het programma Stemmen uit het Oosten met Moshen Namjoo, de ‘Bob Dylan uit Iran’ en de Iraans-Nederlandse verhalenverteller Sahand Sahebdivani. Van de leider van het ensemble, hoboïst Bart Schneemann, hangt terecht in de Eregalerij van de eenentwintigste eeuw in de Amsterdamse Hermitage, een prachtig portret van Mariecke van der Linde. Ere wie ere toekomt! Jordi Savall, Alfonso el Sabio én Bart Schneemann.

 

 

Recent

21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

20 november 2017

Het leven ontwijken

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

26 november 2007

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren. In het nu leven, de weg gaan die klaarblijkelijk zo moet zijn. Bij dit boek reageren mensen hetzelfde "Dat is toch dat boek van die dominee die niet in God gelooft? Dat is toch die atheïst?." Opschudding alom.

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren.

Lees meer