14 december 2016

In memoriam Peter van Straaten (1935-2016)

Door Ingrid van der Graaf

De man die zei, ‘Zonder tekenen niets te zijn’, is donderdag 8 december jongstleden overleden. Tekenaar Peter van Straaten was al geruime tijd ziek en werd 81 jaar.

Van Straaten begon zijn carrière in 1958 bij Het Parool als reportagetekenaar. Zijn eerste tekening verscheen op 26 juli 1958. Later begon hij politieke tekeningen te maken. Hij startte in 1968 met de strip ‘Vader & Zoon‘ in Het Parool. Deze politiek getinte strip over een dikke en conservatieve vader in krijtstreep pak en zijn slordige, linksgeoriënteerde zoon was een groot succes en bleef tot in 1987 verschijnen. Een groot deel van zijn leven tekende Peter van Straaten voor Het Parool (1958 -2012) later ook wekelijks voor de Volkskrant en had een geïllustreerde column in het NRC.

Hij genoot grote bekendheid om zijn politieke prenten die door de humoristische toonzetting, een verfrissende en relativerende werking hadden. Hij had een goed oog voor de kleine ongemakken van alledag. Vooral het klein leed tussen echtelieden wist hij feilloos en treffend uit te beelden in zijn cartoons, steevast voorzien van een beknopt en immer trefzeker onderschrift. Als schrijver publiceerde Van Straaten vanaf 1968 het feuilleton Agnes in Vrij Nederland over het slordige, met witte wijn overgoten en door handtastelijke mannen bevolkte leven van een alleenstaande moeder en haar opgroeiende zoon (gebundeld in twaalf boeken). Van Straaten noemde het zelf ‘een soort edelkitsch’, maar waren evengoed zeer populair. Er was de briefwisseling met Eelke de Jong en Rijk de Gooyer en drie bundels verhalen die hij voor Het Parool schreef. Het kinderboek Een jongen en zijn boom (1998) en een aantal toneelstukken waaronder Een lichte lunch (1987). Alles bij elkaar laat hij een oeuvre van tientallen publicaties en duizenden tekeningen na en is ruim dertig jaar verbonden geweest met uitgeverij De Harmonie, waar hij meer dan 70 titels heeft uitgebracht.

In 2006 ontving hij de Gouden Ganzenveer en in 2010 werd hem de Jacobus van Looy-prijs toegekend, een prijs voor dubbeltalenten. In 2011 ontving Van Straaten een eredoctoraat aan de Rijksuniversiteit Leiden vanwege de wijze waarop zijn cartoons het menselijk gedrag inzichtelijk maken. Zijn erepromotor, hoogleraar klinische psychologie, Willem van der Does gebruikt al jaren de cartoons van Peter in colleges en in zijn boeken “Zo ben ik nu eenmaal!” en “Dat moet mij weer gebeuren”.

Van Straatens laatste tekening verscheen dinsdag 2 augustus 2016 in de Volkskrant (Daar lag Engeland). In september van dit jaar ontving hij voor de vijfde maal de Inktspotprijs, prijs voor de beste politieke tekening van het jaar.

Peter van Straaten was getrouwd met kunstenaar Els Timmerman en heeft een dochter uit een eerder huwelijk.

 

 

Foto Els Timmerman

 

 

Recent

25 september 2017

Een waardig gedragen ongeluk

24 september 2017

What's in a design

22 september 2017

Modiano's spel met de lezer

20 september 2017

In de huid van een leeuwin

Literair Nederland - 10 jaar geleden

01 oktober 2007

Aan tien schrijvers werd een door hen zelf geschreven stuk tekst voorgelegd en gevraagd waarom ze het op die manier hebben geschreven, waarom ze die woorden gebruikt hebben. Het is zeer interessant om te lezen hoe over elk woord nagedacht wordt.

De teksten zijn van: Rene Appel – de thriller, John Leenaarts – de journaaltekst, Richard Wouters – de verkiezingsfolder, Freek Staps – het krantenbericht, Arthur Japin – de roman, Robin Kemme – de reclametekst, Ron Punselie – de webtekst, Bart-Jan Langewaard – de brief, Wouter Klootwijk – de column, Frank van der Lecq – de toespraaak..

Opvallend is dat het verschillende uitgangspunt zo van invloed is op de tekst. De schrijvers van boeken mogen hun eigen teksten maken, Het merendeel van de andere schrijvers moeten rekening houden met het doel van hun schrijven.

Lees meer