9 oktober 2013

IJsbrood – Owen Donkers

Recensie door Rein Swart

Hoe lang is een tijdje?

Dammers zijn bijzondere mensen met een bepaalde hersenkronkel waardoor ze gemakkelijk de weg vinden op het speelbord. Jannes van der Wal was het meest sprekende voorbeeld van een dammer: hij kwam moeilijk uit zijn woorden, was erg verlegen, maar aan de wedstrijdtafel onverslaanbaar. Owen Donkers tovert, binnen het fraaie omslag van Ron van Roon, in zijn tweede roman een vergelijkbaar personage uit zijn hoed, al staat deze nog aan het begin van zijn carrière.

De elfjarige dammer in IJsbrood is zijn moeder kwijt. Zij is weggelopen uit het gezin vanwege de vele ruzies met haar man, een onverstoorbare ambtenaar die in zijn vrije tijd de schilderskwast hanteert en zich verder afsluit. Zijn zoon moet zich zoveel mogelijk in zijn eentje zien te redden, want aan zijn zus die op de middelbare school zit, heeft hij niet veel. Ze redderen samen het huishouden, maar in gevoelskwesties staan ze beiden machteloos. Daar kunnen ze niet mee overweg. De jongen verwoordt dit fraai in de zin: ‘Soms kreeg je lasagne, soms kwam er zuurkool op tafel. Niks had je erover te zeggen.’

Het is voor de jongen uit groep acht totaal onduidelijk wat er met zijn moeder gebeurd is. Zij kon na een ongeval met de fiets niet eens lopen. Ze is in het weekend opgehaald met een auto, had zijn zus gehoord. Zelf sliep hij vast. De jongen heeft geen flauw idee wie haar heeft opgehaald. Pas later vertelt zijn vader dat hun moeder een tijdje bij Ron, de ex-vriend van haar vriendin, is gaan wonen.

Met zijn ontwapenende schrijfstijl neemt Owen Donkers de lezer mee het verhaal in. In een tijd dat platen langzaamaan vervangen worden door cd’s probeert een nogal weerloze jongen de onduidelijkheden in zijn leven te beredeneren. Hij vraagt zich af wanneer zijn moeder terugkomt. Hoe lang duurt het ´tijdje´ dat zijn vader genoemd heeft? Door te dammen kan hij zijn gedachten verzetten. Het blijkt een geschikte hobby, waarin hij snel vorderingen maakt. Op de club en op school doet hij mee aan wedstrijden. Hij heeft al de nodige medailles gewonnen en aast op een beker.

In korte zinnen schakelt de verteller verrassend tussen gebeurtenissen, waarin op subtiele wijze de wanhoop van de jongen duidelijk wordt:
‘Mijn vader zette een pan op tafel, en mijn zus vroeg: Wanneer komt mama terug? De pan, zag ik, was een pan met bloemkool. Bloemkool was al erg genoeg, maar nu mijn vader het had gemaakt zou het nog wel erger zijn.’

De humor is onderkoeld en grappig, bijvoorbeeld over kinderen die op het schoolplein vaak de pineut zijn, op boksen moeten gaan van hun ouders en dan weer in elkaar geslagen worden of over regen in het park. ‘In het park bleef het altijd nog een kwartier regenen als het niet meer regende. Daar stond tegenover dat het ook pas begon te regenen als het al een kwartier regende. In het park wist je niet of het nou regende of niet.’

Af en toe staan er cursieve stukjes in het verhaal, zoals een Polygoon journaalachtig stukje over de damsport, die moeilijk te plaatsen zijn. Een ander minpuntje is dat Donkers de magie niet weet vol te houden. Langzaam zakt de verrassing uit het verhaal weg, maar de machteloosheid van de sympathieke jongen blijft toch in het geheugen gegrift.

 

IJsbrood

Auteur: Owen Donkers
Verschenen bij: Uitgeverij Thomas Rap
Aantal pagina’s: 112
Prijs: € 16,90

IJsbrood
Owen Donkers
ISBN: 9789400403963

Meer van :

23 november 2017

Weidse landschappen, bekraste zielen

Over 'Idaho' van Emily Ruskovich
21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

Over 'en toen aten we zeehond' van Nicoline Timmer
20 november 2017

Het leven ontwijken

Over 'Kraaien tellen' van Lucas de Waard

Recent

17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman

Verwant