10 januari 2013

Hotel Linda – Arjan Visser

Een schuldbelijdenis

Recensie door Lodewijk Lasschuijt

Het leven van Jonah Jacobson is verborgen achter sluiers. Als er een tipje van de eerste sluier wordt opgelicht vertoont zich weer een nieuwe. Achter de laatste worden de koortsdromen en hallucinaties van Jonah zichtbaar, hij zegt zijn gebed Sjema Israel en er komt daarna niemand Kaddish zeggen.

Jonah vlucht in de Tweede Wereldoorlog voor het oprukkende kwaad van het Nationaal Socialisme. De bedoeling is om via Frankrijk en Portugal uit te wijken naar Engeland, echter door een speling van het lot komt hij terecht in Brazilië. Vijfenzestig jaar later onderneemt Jonah een reis naar Amsterdam, de stad waar hij zijn jeugd heeft doorgebracht. Hij herinnert zich zijn vader, een sjacheraar, een handelaar in van alles en nog wat. Een lieve zorgzame moeder met wie hij vaak een bioscoop bezocht. Een armoedige bedoening in de Weesperstraat die door zijn moeder werd opgefleurd met ingelijste plaatjes uit tijdschriften. De geur van schimmel en de tocht die door het huis trok en de sjabbat kaarsen deed flakkeren.

Jonah wordt diamantslijper en hij is in zijn vrije tijd een niet onverdienstelijk bokser hetgeen hem van pas komt wanneer hij samen met zijn vrienden op het Waterlooplein een paar NSB-ers te lijf gaat.  Na het overlijden van Jonah’s vader hertrouwt zijn moeder met Landau, die hem vertrouwd maakt met de Thora. In mei 1942 komt er een oproep van de Zentralstelle für Jüdische Auswanderung waarop Landau en Jonah’s moeder zich moeten melden op het Centraal Station, om van daaruit te worden vervoerd naar een herstellingsoord. Bij de oproep zijn twee gratis kaartjes gevoegd voor de tram. Een afscheid voor altijd. Het bestaan in Amsterdam wordt steeds moeilijker en een voormalig lid van de boksclub brengt hem in contact met Bobby die voor valse persoonsbewijzen zal zorgen. Er is een groep die joodse mensen naar veilige adressen in de provincie brengt. Bij de brug over de Amstel wacht Linda op Jonah om hem op weg te helpen. Onder andere omstandigheden was er beslist iets moois ontstaan tussen Linda en Jonah. Hij zal haar later ruimschoots belonen voor de door haar bewezen diensten en wanneer hij na al die jaren terugkeert naar Amsterdam, is hij eigenlijk alleen op zoek naar haar.

In Brazilië bouwt hij een nieuw bestaan op. Met een oude motorfiets met zijspan rijdt hij meer dan vijfhonderd kilometer door het land alvorens hij Nana ontmoet, zij wordt de vrouw van zijn leven. Jonah wordt door zijn vrienden Azulão, blauwe vogel, genoemd en hij heeft zich voorgenomen om naar diamanten te gaan zoeken. Het geluk lacht hem toe en op een dag vindt hij een bijzonder waardevolle diamant. Door een voormalig collega uit Amsterdam wordt de kostbare steen verkocht en de opbrengst wordt overgemaakt aan Catherina Hovenier die Jonah eerder had leren kennen als Linda en aan wie hij  zijn vrijheid te danken heeft. Er is overeen gekomen dat de ontvangster niet te horen zal krijgen wie haar weldoener is. Jaren later bereikt hem een ansichtkaart van Hotel Linda waarin de begunstigde haar pecunia heeft belegd. Na Nana’s dood wordt Jonah verzorgd door Vicky, een meisje dat in ruil voor de huishoudelijke hulp bij hem in komt wonen. Hij vertelt haar verhalen over dat platte landje aan de overkant van de oceaan en zij dringt er op aan dat hij nog een keer zijn vaderland zal bezoeken. Gedurende de lange vliegreis worden de herinneringen uit de put van zijn geheugen omhoog gehesen. Hij ziet de Amstel weer aan zich voorbij stromen en hoort de marktlui op de Albert Cuyp hun waren aanprijzen. In het bijzijn van Sonja, een kleindochter van Linda, spreekt Jonah in het ziekenhuis zijn schuldbelijdenis, Widoei, uit en gaat voor altijd slapen.

Arjan Visser slaagt er in om levendige beelden op te roepen van zowel het vooroorlogse Amsterdam als van het leven op het platteland in Brazilië. De chronologie is in zijn roman vaak ver te zoeken maar dat is nu juist één van de charmes van het verhaal, het is zonder meer meeslepend. Het is daarnaast ook een aangrijpend boek dat echter nooit sentimenteel wordt.

 

Hotel Linda

Auteur: Arjan Visser
Verschenen bij: Uitgeverij De Arbeiderspers
Aantal pagina’s 232
Prijs: € 19,95

Hotel Linda
Arjan Visser
ISBN: 9789029585019

Meer van Lodewijk Lasschuijt:

2 augustus 2013

Stof tot nadenken

Over 'Schatplicht ' van Nelleke Noordervliet
4 maart 2013

Is het een somber boek?

Over 'In de schaduw van toekomstige rampen ' van Max Niematz
14 november 2012

De muziek voelt zich verongelijkt

Over 'Met het oog op klassiek' van Stephan Sanders

Recent

23 oktober 2017

Zingende gedichten onovertroffen in hun beeldspraak

Over 'Nacht & navel' van Yannick Dangre
20 oktober 2017

Soepel en licht vallende poëzie

Over 'Wax Hollandais' van Abdelkader Benali
18 oktober 2017

‘Een luchtig sprookje’

Over 'Waterscheerling' van Rascha Peper
17 oktober 2017

Van poldercrimineel tot godfather in Frankrijk

Over 'Ondijk/Punt' van Barry Smit
16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

Over 'De Tanimbar-legende' van Aya Zikken

Verwant

10 januari 2013

Fijngestampte hersens, hartzeer en de dood

Over 'De gebroeders Sisters' van Arjan Visser
10 januari 2013

Recensie door: Rein Swart

Over 'Recensie: Met de hand ' van Arjan Visser