Historische rede Lucebert teruggevonden

De verloren gewaande historische toespraak die Lucebert in 1949 hield in het Stedelijk Museum tijdens de legendarische CoBrA-tentoonstelling wordt zestig jaar na dato voor het eerst gepubliceerd in Hollands Maandblad door de neerlandicus Peter Hofman. De rede van Lucebert eindigde destijds geleden in groot tumult en markeerde de doorbraak van CoBrA en de ‘Vijf-tigers’.

De 25-jarige nog onbekende schilder, tekenaar, lithograaf en dichter Lucebert (L.J. Swaanswijk) hield het openingswoord op de tijdens de CoBrA-tentoonstelling georganiseerde ‘dichtersavond’ van 5 november 1949. De rede werd legendarisch omdat Lucebert het verzet van de nieuwe generatie dichters en schilders tegen de ‘letterdames en letterheren’ van het naoorlogse Nederland voor het eerst openlijk verwoordde. Niet voor niets ontaardde de dichtersavond in het Stedelijk Museum te Amsterdam, waar onder meer Gerrit Kouwenaar, Bert Schierbeek en Jan Elburg zouden voordragen, kort na de woorden van Lucebert in geschreeuw, chaos en handgemeen.

Ondanks de historische betekenis van Luceberts rede is zij nooit eerder gepubliceerd geweest en werd zij verloren gewaand. Onlangs werd het grotendeels handgeschreven manuscript van het openingswoord echter teruggevonden door de neerlandicus Peter Hofman, tezamen met ander ongepubliceerd werk van Lucebert. De toespraak van Lucebert is nu voor het eerst te lezen in het zojuist verschenen nieuwe nummer van het literaire tijdschrift Hollands Maandblad.

De tumultueuze entree van CoBrA en de Vijftigers in het Nederlandse culturele landschap leidde tot snerende commentaren in de pers. De Waarheid repte van een ‘Trotzkistische rel’ terwijl Het Vrije Volk concludeerde: ‘Wie deze tentoonstelling gezien heeft, heeft geen hoop meer, dat er uit Karel Appel en Corneille, uit Constant en Théophile Wolvenkamp, uit Gerrit Kouwenaar en Lucebert ooit iets anders zal groeien dan wat ze nu al zijn: knoeiers, kladders’. Minder bekend is dat het op deze avond ook meteen kwam tot een breuk tussen de dichters en de ‘experimentele’ schilders in CoBrA.

(bron: persbericht Hollands Maandblad, www.hollandsmaandblad.nl)

Recent

18 april 2018

Tja

12 april 2018

Unheimlich verblijf

Literair Nederland - 10 jaar geleden

10 juli 2008

Saramago lezen tegen de tijdgeest
Recensie door Menno Hartman

‘De Nederlandse musea bevinden zich in een identiteitscrisis. Ze lijken niet te weten waar hun eigenlijke taak ligt: bij kunst of bij entertainment.’ schreef Janneke Wesseling in het NRC-Handelsblad van zaterdag 30 oktober. Verscheidene musea kiezen niet meer voor tentoonstellingen die gewijd zijn aan een kunstenaar, maar laten zich door een kunstmarketingbureau adviseren overzichtstentoonstellingen te maken met titels als Bloemen van verlangen, vier eeuwen bloemen in de kunst.

Lees meer