Doeschka Meijsing – Het kauwgomkind

Een onvoltooid verhaal…

Recensie door Sunny Jansen

Doeschka Meijsing stierf begin 2012 voor zij haar verhalenbundel Het kauwgomkind kon voltooien. In mei 2012 verscheen de bundel met de door haar geselecteerde verhalen postuum. Het kauwgomkind geeft een goede dwarsdoorsnede van Meijsings werk, beginnend met I’ve got a bird that whistles, I’ve got bird that sings, het verhaal waarmee zij in 1969 debuteerde in een literair tijdschrift en eindigend met het onvoltooid gebleven Het kauwgomkind. Een open einde dus.

Van de 23 verhalen in Het Kauwgomkind zijn de laatste vier nog niet eerder gebundeld. Meijsing had ze bedoeld voor een nieuw boek met familieverhalen die ‘hard en kaal, genadeloos’ moesten zijn, zoals Xandra Schutte in het nawoord vertelt. Het is maar goed dat Schutte ook uitleg geeft over de titel van deze bundel, want het verhaal zelf was nog niet zo ver gevorderd dat dit duidelijk wordt. ‘Van haar moeder mág ze helemaal geen kauwgom kauwen’, licht Schutte toe, ‘en dus ontwikkelt ze de stiekeme gewoonte uitgespuugde kauwgom van de stoep te pulken en in haar mond te stoppen.’ Een kauwgomkind, dus.

De verhalen zijn divers en meesterlijk. Het vroege werk is allemaal in de ik-vorm geschreven en heeft bij vlagen wel iets weg van dagboekfragmenten. Wat de verhalen gemeen hebben zijn de ijzersterke beginzinnen. Zinnen die nieuwsgierig maken naar het verhaal. Joey Santa’s dood bijvoorbeeld begint zo: ‘Aan mijn hoeden meet ik mijn succes.’ Of bij een ander verhaal: ‘Ik ben niet in Haarlem geboren en ik zal er hoogstwaarschijnlijk niet sterven …’ Zelfs als de lezer zich afvraagt of het wel een Meijsingwaardig verhaal wordt, in het geval van De hanen met als beginzin ‘Hanen zijn merkwaardige dieren.’, volgt een aangename verrassing in de vorm van een onverwachte wending en een ijzersterk thema. Ideeën en thema’s worden met een grote stelligheid geponeerd. Met een vanzelfsprekendheid zelfs, al lijkt die logica soms ver te zoeken. ‘Een thema roept een beginzin op en zo’n beginzin dicteert hoe het verhaal verder gaat,’ zegt Schutte in het nawoord. Dit lijkt een goede weergave van Meijsings manier van verhalen vertellen. Want de verhalen zijn niet zo maar verhalen. Altijd gaat er een groter idee of thema schuil in de eigenzinnige, en soms knorrige, logica van de auteur.

Vrijwel alle hoofdpersonen hebben iets tragisch of melancholisch. Hoe kan dat ook anders in een bundel waarin niets heel blijft: relaties sneuvelen, huwelijken stranden en individuen raken op drift. Maar toch overheerst de ellende niet: de verhalen zijn prachtig geschreven. Spitsvondig en filosofisch. Wendingen zijn origineel. Ook dit weet Xandra Schutte weer prima te verwoorden in het nawoord: ‘De zinnen zijn lichtvoetig en trefzeker, de verhaalwendingen grillig en vaak geestig, maar onder de luchtigheid proef je een groot verlangen en melancholie.’ De nieuwe verhalen in deze bundel worden steeds harder. Scherper. Melancholie heeft plaatsgemaakt voor eenzaamheid. Want in alle gezinnen en relaties die Meijsing beschrijft is wel iets mis. Eenzaamheid overheerst. En uiteindelijk is iedereen op zichzelf aangewezen. En misschien is dat wel het overkoepelende thema van Het kauwgomkind.

Doeschka Meijsing (1947 – 2012) was een veelzijdig auteur: ze schreef verhalen, gedichten, essays en romans. Ze debuteerde in 1964 met een verhaal in een literair tijdschrift en 10 jaar later in boekvorm met De hanen en andere verhalen. Voor Tijger, tijger! (1980) ontving ze de Multatuliprijs. Haar roman De tweede man (2000) werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs en 100% chemie (2002) voor de Libris Literatuur Prijs. Over de liefde, haar meervoudig bekroonde roman uit 2008 (AKO Literatuurprijs, de F. Bordewijkprijs en de Opzij Literatuurprijs) werd een grote bestseller. Daarmee brak ze pas echt door bij het grote publiek. Haar totale oeuvre werd in 1997 werd bekroond met de Annie Romeinprijs.

Naast haar schrijverschap was Meijsing redacteur van de Boekenbijlage van Vrij Nederland en schreef zij recensies voor Elsevier.

Lees ook: In memoriam Doeschka Meijsing op deze site.

 

 

Omslag Het kauwgomkind - Doeschka Meijsing
Het kauwgomkind
Doeschka Meijsing
de verhalen
Verschenen bij: Uitgeverij Querido
ISBN: 9789021441689
224 pagina's
Prijs: € 14,00

steun-ons

In Lissabon, vlakbij het café waar Fernando Pessoa in de jaren 30 werkte, zaten afgelopen zomer twee zwervers die vijf dozen voor zich hadden neergezet. Op een stond ‘morning wine’ op een ‘midday beer’, ‘a casual whiskey’, ‘a port to top it’, op de laatste ‘some food’. Het was een uitnodiging er kleingeld in te werpen. In het midden een groot bord: ‘At least we are honest!

Literair Nederland heeft een wat hoger ambitieniveau, maar onze dagelijkse kosten zijn op jaarbasis zo’n € 1.755,- (postzegels € 775,-, hosting € 500,- , redactiebijeenkomsten € 480,- ).

Helpt u ons met uw donatie?

 

 

Meer van Sunny Jansen:

Recent

25 april 2018

Roman als gebeurtenis

Over 'Het genootschap van onvrijwillige dromers' van José Eduardo Agualusa
24 april 2018

Magie en melancholie en zintuiglijke belevingen

Over 'De zee heeft honger' van Kira Wuck
23 april 2018

Particuliere roerselen van Chris J. van Geel en Judith Herzberg

Over 'Brieven 1962-1974' van Judith Herzberg; Chris van Geel
20 april 2018

Ik ben buiten, dus ik ben

Over 'Rotgrond bestaat niet' van Gerbrand Bakker
19 april 2018

Getrotseerde aanvallen op het vaderschap

Over 'Vaderinstinct' van Hans Boland