De verhalen in het bundeltje Ik hou van u van Anton Tsjechov, ingeleid en vertaald door Anna Tuinenburg, zijn soms dweperig, maar altijd speels en kolderiek. Vrij lichte kost dus – perfect voor warme dagen zoals deze, waarop men zich misschien het liefst even niet het hoofd breekt op zwaarmoedige of breedsprakige literatuur.

In de inleiding bij de bundel schrijft Tuinenburg dat Tsjechov de liefde zag als een ziekte die men het beste maar kan vermijden. Die overtuiging verwoordt Tsjechov in het verhaal ‘De diplomaat’ vrij letterlijk bij monde van meneer Koelvydin. Die gaat gebukt onder zijn affectie voor zijn vrouw en laat zich plompverloren ontvallen: ‘Liefde is een ongeneeslijke kwaal!’ In de verhalen komt inderdaad in de eerste plaats een, op zijn lichtst gezegd, kritische kijk op het huwelijk en op de liefde tot uitdrukking. De verhalen druipen van het cynisme wat deze onderwerpen betreft. De pessimistische blik op het matrimonium gaat Tsjechov echter met een groot gevoel voor humor te lijf. Zo lezen wij in ‘Huwelijkse perikelen’: ‘De inkt van de trouwakte is nog nat, maar ik wil me nu al voor de kop schieten!’ Het karikaturale zelfmedelijden en de melodramatische toon van de verhalen hebben een uiterst komisch effect. 

Droge spottende toon

Ook vindt Tsjechov in het absurdisme een geschikte uitingsvorm voor zijn scepsis. Zo lezen we in ‘Wraak’, waarin een wapenhandelaar allerlei revolvers aanprijst ten overstaan van een klant die voornemens is zijn vrouw, haar minnaar en zichzelf te doden, het volgende: ‘Jezelf of je vrouw doden met een Le Foch wordt nu gezien als een teken van mauvais ton. Alleen een Smith & Wesson getuigt van verfijning.’ Door de droge toon waarop de spot wordt gedreven met maatschappelijke kwesties zoals ongeluk in het huwelijk en overspel, laten sommige verhalen zich lezen als satire.

Tsjechovs cynisme over het huwelijk wordt gemotiveerd door een groot wantrouwen ten overstaan van oprechtheid en deugdzaamheid. Die twee waarden worden in dit boek naar voren geschoven als vereisten voor een gelukkig huwelijk. Sommige verhalen, zoals ‘Vergif’ of ‘De bruidegom’, voeren schijnbaar idealistische personages ten tonele, die wel degelijk van ware liefde in de ban lijken. Het duurt bij hen echter niet lang voordat het dunne laagje oprechtheid is weggekrabd, en hun goede bedoelingen worden uiteindelijk steevast gecorrumpeerd, voornamelijk door geld of ijdelheid.

In het verhaal ‘Vergif’, bijvoorbeeld, is Pjotr Lysov vastberaden het hart van zijn geliefde te veroveren. Hoewel hij aanvankelijk als onvermoeibare romanticus wordt geschetst, raakt hij er op den duur toch van overtuigd dat de weg naar het hart van het meisje met geld is geplaveid. Hij raakt geobsedeerd door het idee om de vierhonderd roebel te bemachtigen die een kennis hem nog verschuldigd is, en is er op zijn zoektocht naar het geld niet vies van zich in allerlei bureaucratische bochten te wringen. Ook voor dit personage is romantiek uiteindelijk slechts een transactie. Tsjechovs boodschap is helder: ware liefde bestaat niet en affectie is een sluw roofdier, waar je het beste ver uit de buurt blijft.

Literaire traktatie

Het dunne bundeltje bevat een aantal storende typografische onvolkomenheden, zoals sluitende aanhalingstekens zonder openende tegenhanger, gedachtestreepjes die nu eens lang (–) zijn en dan kort (-) en opmerkelijke witruimtes onderaan pagina’s. Storender zijn echter de vele taalfoutjes die we in de teksten aantreffen. Toch mogen deze details de pret niet al te zeer drukken; de uitgave Ik hou van u is een fijne literaire traktatie, en een laagdrempelige kennismaking met Tsjechov.