Het is leuk gesigneerde boeken te hebben. Hoewel, ergens vind ik het kinderachtig. Alsof de schrijver belangrijker is dan het boek. Alsof het een pop- of filmster betreft. Sommige schrijvers wekken overigens graag die indruk. Maar het maakt het boek wel persoonlijker. Dichter bij de schrijver kun je niet komen, tenzij je tot de literaire incrowd behoort. Zoals biograaf Wim Hazeu ooit schreef: de schrijver heeft het boek toch in zijn handen gehad. Het vastpakken van een gesigneerd boek als een verre handdruk. En een mens mag iets verzamelen. Het moet wel een bewonderde schrijver zijn, hoewel je daar gradaties in hebt. Er zijn weinig schrijvers voor wie ik in de rij ga staan. Op zich al iets waar ik een hekel aan heb. Het gedrang voor een balie of tafeltje.

De interessantste schrijvers zijn op leeftijd en signeren niet of nauwelijks meer of zijn – de grootste groep – overleden. Veel gesigneerde boeken koop ik dus antiquarisch. Het is opvallend hoe weinig zo’n handtekening kost. Een gesigneerde Mulisch, Wolkers of Haasse tik je voor 25 euro op de kop. Natuurlijk bestaan er van deze schrijvers tienduizenden gesigneerde boeken, die in boekenkasten gekoesterd of vergeten worden. Belangrijk is dat het boek alleen gesigneerd en – liefst – gedateerd is. Zonder opdracht dus. Een opdracht aan een ander maakt het minder persoonlijk. Bovendien heb je het gevoel te raken aan andermans intimiteit. Op de laatste Deventer Boekenmarkt zag ik bij een antiquariaat tot mijn vreugde een hele kast gesigneerde boeken. Maar allemaal met een opdracht voor een verzamelaar die onlangs was overleden. De familie zag van de gesigneerde boeken blijkbaar de waarde niet in of vond dat zij er niets mee te maken had.

Later scoorde ik op de Boekenmarkt een gesigneerde Het stenen bruidsbed. In een antiquariaat in de stad kwam ik nog een gesigneerde Brakman tegen, in de gelegenheidsdruk Oom Anton. Uniek ook omdat de kluizenaar uit Boekelo weinig signeerde. Brakman is een van mijn grote helden. Verder vond ik een gesigneerd boek van Maarten ’t Hart: De droomkoningin, gedateerd Zutphen, 9 september 1980. De volgende avond las ik in De IJssel stroomt feller dan de Amstel, de herinneringen van de Zutphense ex-boekverkoper Ad ten Bosch,  dat ’t Hart dat jaar de eerste schrijver was die ooit in zijn boekhandel signeerde. Alles viel even op zijn plaats en dat maakt dit exemplaar extra bijzonder.

 


Mathijs van den Berg volgt de literaire ontwikkelingen op de voet, maar laat zich evengoed inspireren door schrijvers en dichters uit het verleden.