24 mei 2017

Generaliseren

Door Adri Altink

Generaliseren, ik hou er niet van. Toch betrap ik me zelf er ook geregeld op. Ik dacht eraan toen ik deze week het boek Ontmoetingen met Syriërs van Eveline van der Sande en anderen doorlas. De schrijvers geven een beeld van het leven van Syriërs in hun land en hun ervaringen in Nederland. Dat allemaal aan de hand van een soort keukentafelgesprekken. Hoewel het aardige literatuur is, stoorde me iets in dit boek. De schrijvers zullen niet gekozen hebben voor een titel als Ontmoetingen met de Syriër. Toch voelde ik bij lezing dat me gemeenplaatsen opgedrongen werden die ik vanuit mijn persoonlijke contacten met Syriërs niet herkende. Ik praatte veel met Syriërs en leerde ze niet alleen te zien als lid van een bepaalde bevolkingsgroep of als vluchteling, maar als dorpsgenoot. Waarbij de een me sympathieker was dan de ander.

Ik ben geneigd te concluderen dat mijn contacten met Syriërs gemakkelijker wederkerig worden dan met Eritreeërs. En hup: daar heb ik weer een generaliserende opmerking gemaakt. Eritreeërs verschillen evenzeer van elkaar als Syriërs en Nederlanders. Het is een gedachte die ik al veel langer koester. Sinds Het zijn net mensen van Joris Luyendijk verscheen. Toen ik dat boek las kon ik niet meer vol vertrouwen kijken naar bijvoorbeeld Marieke de Vries, die vanuit Bejing bericht over gebeurtenissen in Zuid-Korea. Hoe zou ik vanuit Limburg moeten berichten over een incident in Friesland? Als me dat al niet lukt met een afstand van een paar honderd kilometer, hoe veel moeilijker kan dat zijn over hemelsbreed duizend kilometer? En op microniveau: wat mag ik voor conclusies trekken uit één gesprek met een Syriër, of met twee, of meer?

Dat wringt voor mij aan Ontmoetingen met Syriërs. Vrijwel alle gesprekken in het boek zijn gevoerd met mensen die goed opgeleid zijn én in Nederland een plek hebben verworven als muzikant, filmer, rechter, sociologe of als architect.
Het is een informatief boek, maar ik vraag me tijdens het lezen voortdurend af wat ik er mee kan. De Syriërs met wie ik omga, zijn vaak al twee jaar in Nederland. Ze zijn aan het inburgeren, hebben geen baan en zitten soms nog op gezinshereniging te wachten. Ze hebben wel wat anders aan hun hoofd dan koketteren met cultuurverschillen. Het gebeurt wel, maar mondjesmaat.

Het boek past wel in ons geknuffel met Syriërs. Hoeveel boeken zijn er verschenen over Eritreeërs en hun omgang met onze cultuur en die van ons met de hunne? Ik zocht het op in de catalogus van de landelijke bibliotheken Picarta. Eén treffer in het Nederlands. Een onderzoeksrapport uit 1993. Gelukkig schoot Google te hulp om aan te tonen dat het zo triest nu ook weer niet is. Daar vond ik ook nog Wachtkamer Havenstraat van Tanja te Beek. Een recensie op ‘www.Majella.nl’ heeft als kop De Eritreeërs waren er ook. Het generaliserende ‘De’ vergeef ik ze. De titel is heel toepasselijk: alsof de auteur zich verontschuldigt vanwege de aandacht voor een minder geknuffelde groep. Ik moet het maar eens gaan lezen.

 

 

Recent

16 oktober 2017

Nooit meer los van Indië

13 oktober 2017

Leven zonder moeder

Literair Nederland - 10 jaar geleden

22 oktober 2007

Klein boek zonder enige allure
Door Frans

Waarom gaf de commissie – Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek – aan Geert Mak de opdracht om het boekenweekgeschenk 2007 te schrijven? Vermoedelijk vanwege zijn succes met de dikke pil ‘In Europa’. Zou Mak daarom als onderwerp voor zijn boek de Galatabrug, die Europa met Klein-Azië verbindt, gekozen hebben?

Lees meer