26 februari 2017

Engagement

Door Marijn Sikken

Het is al weer even geleden dat Aafke Romeijn schrijvers opriep zich te mengen in het publieke debat. De vraag die haar stuk bij me opriep, sluimerde al langer: in hoeverre zijn kunstenaars het aan zichzelf en de wereld verplicht om zich uit te spreken over – dan wel actief in te grijpen in de huidige maatschappij en de problemen die onze tijd met zich meebrengt?
Soms voel ik me ongemakkelijk. Aan de ene kant denk ik: moet ik ook niet eens wat zeggen – over vrouwenrechten, seksisme, armoede in de wereld of over politiek? Anderzijds ben ik zo ontzettend meningen-moe. Als ik wil nadenken over rassenkwesties – vrouwenonderdrukking of wat voor onderdrukking dan ook – neig ik naar fictie. Niemand kan beter over vrouwen- en rassenhaat schrijven dan Toni Morrisson, om maar iets te zeggen. Of zij in haar romans uit eigen ervaring put of verzint, doet er niet toe. Het probleem blijft net zo actueel. Verschuil ik me hiermee achter andermans woorden, ontduik ik mijn plicht?

 

Uit nieuwsgierigheid nam ik Vrouwen schrijven niet met hun tieten mee uit de bibliotheek. Misschien was die nieuwsgierigheid niet helemaal zuiver, misschien was ik al een beetje voorbereid op een lekker potje hate-reading, zoals ik Not that kind of girl van Lena Dunham enkel las om bevestigd te zien dat Dunham een vrouw-zijn bespreekt waarbij ik mij niet thuis voel.
Er stonden goede stukken in het Tietenboek, eerlijke teksten die niet alleen over een individuele pijn gingen, maar deze juist aangrepen om een groter probleem te illustreren. Ik was onder de indruk van Alma Mathijsen en Anke Laterveer. Zoals deze vrouwen zijn aangetast, zo ben ik dat nooit. Dus kan ik alleen zeggen: wat is dat erg, hoe kunnen we ervoor zorgen dat zoiets niet meer gebeurt? Mijn plek is niet vooraan de barricade, dat is hun plek, hun pijn en niet de mijne. Indien Mathijsen en Laterveer willen, dan kunnen zij die pijn en woede prima zelf verwoorden – blijkt al uit hun teksten.
Niet schreeuwen over iets dat niet jouw pijn is, daar geloof ik heel sterk in. Daarom vond ik het stuk van eerder genoemde Romeijn, waarin zij ingaat op de reacties die Anke Laterveer over zich heen kreeg met haar #zeghet-campagne op Twitter, nogal ergerlijk. Romeijn heeft geen ongelijk, die reacties waren vreselijk, maar is het aan haar om daarover te schrijven? En is het aan mij om daar weer over te schrijven?

(Vermoeide zucht)

Armoede en schending van mensenrechten zijn ook niet direct mijn pijn, dus zwijg ik daar liever over. Maar als iedereen zijn mond houdt, hoe lossen we deze problemen dan op?
Daar ben ik nog niet over uit.
De mensen die de moed hebben om op de barricades te gaan staan, hebben mijn bewondering. En wanneer het tijd is om mijn plek vooraan in te nemen, zal ik dat doen. Tot die tijd beperk ik me tot zorgvuldige voorzichtigheid. Er zijn al genoeg meningen. En er is een heleboel leerzame fictie.

 

 

 

Recent

21 november 2017

Reizen in een binnenwereld

20 november 2017

Het leven ontwijken

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

26 november 2007

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren. In het nu leven, de weg gaan die klaarblijkelijk zo moet zijn. Bij dit boek reageren mensen hetzelfde "Dat is toch dat boek van die dominee die niet in God gelooft? Dat is toch die atheïst?." Opschudding alom.

Een aantal jaren geleden heb ik een boek gelezen getiteld De kunst van het niets doen. Veel mensen reageerden met: "Oh, dat zou ik ook wel willen, een tijdje niets doen." Daar ging het boek echter helemaal niet over. Dat boek ging over Taoïsme en de gebeurtenissen in je leven op je af laten komen, van alle kanten bekijken, en dan weer verder gaan met je leven. Niet steeds in willen grijpen, dingen naar je hand willen zetten of bezweren.

Lees meer