20 juni 2017

Chelsea Girls – Eileen Myles

Een mens van vlees en bloed

Recensie door Els van Swol

Het is niet vreemd dat juist nu een vertaling wordt uitgebracht van Chelsea Girls uit 1994 van de Amerikaanse dichter en schrijfster Eileen Myles. Het boek landt te midden van andere levensportretten, variërend van Midden in een jazztijd (1931) van Knud Sønderby tot Roaring nineties (2016) van Jannah Loontjens en Moskouse nachten (2017) van Nigel Cliff. De vorm verschilt: mémoires, roman, filosofie en biografie, maar het zijn allemaal portretten van een generatie.

Individuele verhalen
Het lijkt wel of lezers in de geglobaliseerde wereld behoefte hebben aan individuele verhalen, om het even uit Denemarken, Nederland, Rusland of Amerika. Niet alleen vanwege het specifieke van een bepaalde tijd in een bepaald land, maar ook om overeenkomsten tussen mensen te zien, of, zoals Nigel Cliff in zijn weergaloze biografie over de Amerikaanse pianist Van Cliburn te midden van het Russische muziekleven schrijft: ‘Hoe meer ze over hem hoorden, hoe meer ze vonden dat hij “net als wij” was.’ Het lijkt of we dat in onze tijd nodig hebben: er met ons neus op te worden gedrukt dat mensen mensen zijn, waar, wanneer en hoe ze ook maar leven en zijn, of zoals Eileen Myles constateert: ‘De kroegen in Bath zijn net als overal.’

Dichter
Niet dat ze zich niet onderscheidt van andere kroeglopers, op seks beluste drugs gebruikende, lesbische vrouwen die ze lief heeft: ze is dichter! Dat betekent voor haar altijd ‘heilige of held, het dansende personage op het glas-in-loodraam van mijn ziel, de hand die zich langzaam door de tijd heen opricht, het gezoem dat mijn materiaal vastlegt tegen het sterke licht, mijn god, waarvoor ik leef.’
Eileen groeide op met een alcoholistische vader op wie ze vaak moest passen en een moeder die bang was voor alles wat niet normaal leek. Zelf was ze bang om alleen te zijn, voor sommige plaatsen, bijvoorbeeld de weg naar de afkick-dokter. Afkicken had de uitwerking ‘van het platte oppervlak van een glasplaat [die] gleed over mijn gevoelens, alles gladgestreken en visueel.’ Behalve over haar gedichten, want die stroom bleef onverminderd helder op gang, wat aan de andere kant wel weer haar vermeende vreemdheid bevestigde.

Lamlendig bestaan
Het is een lichtpuntje in een lamlendig bestaan, dat met uitzondering van poëtische zinnen zoals die hiervoor werden geciteerd, soms al even lamlendig wordt beschreven. Er wordt gewacht op van alles en iedereen, nogmaals gewacht en nog steeds gewacht, op geld, op een baan, tot de elektra wordt afgesloten.
Soms zitten er tussen al die lamlendigheid opeens juweeltjes aan herinneringen aan de kindertijd, soms nog niet eens anderhalve pagina lang, zoals ‘Mijn litteken’, opgelopen nadat ze met haar knie op de bodem van een fles Walkers sinaasappellikeur was gevallen. Want schrijven, dat kan ze!
In achtentwintig hoofdstukken staat telkens een ander onderwerp centraal, wat leidt tot mooi afgeronde verhalen en verhaaltjes over een hond, haar vader, over vrienden en noem maar op. Met als refrein het door haar moeder aangeprate idee dat ze ‘niet normaal’ was, ‘dat was mijn leed.’

13 februari 1982
Het centrale hoofdstuk in het boek, ’13 februari 1982’, gaat over het verschijnen van Myles’ eerste dichtbundel. Allen Ginsberg bedelt om een handtekening, Robert Mapplethorpe – van wie tot en met 27 augustus a.s. werk te zien is in de Kunsthal Rotterdam (‘vertolkingen’ noemt Myles het) – had al een foto van haar gemaakt die het omslag van het boek siert en waar ze een schrijnend hoofdstuk aan wijdt. Over hoe hij slingerde door het huis van haar moeder, die hem maar niet ophing omdat ze geen passend lijstje had.
In Nederlandse vertaling kenden we haar – voor zover was na te gaan – tot nu toe alleen van het voorwoord dat ze schreef bij het op deze site ook besproken I love Dick van Chris Kraus. Ook de uitgever hult zich in stilzwijgen over deze al dan niet eerste Nederlandse vertaling van haar werk, door Evi Hoste en Anniek Kool. Je zou haast zeggen: dat werd tijd. Of misschien beter: de tijd is er rijp voor. Zulke boeken zijn in ons huidige tijdsgewricht meer nodig dan ooit tevoren.

 

Chelsea Girls
Eileen Myles
Vertaling door: Evi Hoste en Anniek Kool
Verschenen bij: Uitgeverij Lewbowski
ISBN: 9789048836116
256 pagina's
Prijs: € 19,99

Meer van Els van Swol:

4 augustus 2017

Wondranden

Over 'Een tuin in de winter' van Anna Enquist
31 mei 2017

Als een rivier onder de grond

Over 'De onderwereld' van Kevin Canty
9 mei 2017

Indrukwekkend boek dat tot nadenken stemt

Over 'Zo begin je een revolutie' van Nadja Tolokonnikova

Recent

17 augustus 2017

Gedichten die op afstand blijven maar ook weten te ontroeren

Over 'De wereld onleesbaar' van Jeroen van Kan
11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

Over 'Herinneringen in aluminiumfolie' van Jamal Ouariachi
9 augustus 2017

Wachten op Godot aan de Moldau

Over 'Een afgedane zaak' van Patrik Ouredník
7 augustus 2017

Een kanjer

Over 'De tandeloze tijd 6 : Kwaadschiks' van A.F.Th. van der Heijden
2 augustus 2017

Jannie Regnerus gebruikt geen woord te veel

Over 'Nachtschrijver' van Jannie Regnerus

Verwant

20 juni 2017

Een verknipt boek van grote urgentie

Over 'I love Dick' van Eileen Myles