Dichter J.W. Oerlemans

Door Stefan Ruiters

We kennen allemaal de grote namen Achterberg, Gerhardt, Bloem, Vasalis, Slauerhoff, noem ze maar op. Die moeten we lezen en blijven lezen, helemaal terecht. Mijn aandacht blijft toch vaker haken bij de wat onbekendere namen. Toen ik begon met studeren en echt begon met lezen, las ik juist de debuten van Nederlandse schrijvers in plaats van de grote Couperus, Reve of Haasse. Het antiquariaat waar ik wekelijks kwam, legde zelfs de nieuwste titels op de toonbank voor me klaar.

Poëzie die me raakt is meestal de poëzie over afstand, nostalgie, het onbereikbare, de omgang met dat wat verdwenen is, het proberen te vangen van een moment. De dichter J.W. Oerlemans (1926-2011) is een dichter die al een jaar of 20 in mijn buurt verkeert, althans zijn woorden dan.

Al werkend nemen wij, de antiquaren, veel boeken in onze handen die we vooral financieel en af en toe geestelijk waarderen. Die roman zet ik voor een tientje in de winkel en die dichtbundel neem ik even mee naar huis om te lezen. Zo ging dat ook met Oerlemans, tijdens zijn leven historicus. Ik kreeg zijn bundel In de neerslachtige polder en elders (Bert Bakker, 1976) onder ogen, las een gedicht en raakte geïntrigeerd door de sensitieve beschrijving van wat ons omringt en onze omgang met elkaar en de verglijdende tijd. Oerlemans dicht over het mogelijke, onzichtbaar nabije, het vervliegen van momenten en het langzame besef van verlies. Een van zijn mooiste gedichten vind ik ‘Sporen’:

De drempel schittert nog van jouw voet
er is nog vocht in de gang
van jouw jas en iets van nevel
is tegen de deur gebleven

Zoals ik nu in het boek Complot tegen Amerika van Philip Roth een historische parabel lees van de politieke realiteit van nu – waar ik niet bepaald rustig van slaap – zo kom ik in de gedichten van Oerlemans gelukkig tot rust.

Nou, nog eentje dan:

Vannacht heeft zij de aarde getekend
op de achterkant
van een groot stuk wit papier
er staan geen mensen op
of andere dingen
alleen de ademhaling van de aarde
en het neerstorten
van het licht.

De zachte dimensie van het poëtische woord prefereer ik verre boven de harde realiteit van het politieke woord.

 

Uit: Dichtbundel Balsem (Herik, 2000)

 

 

Recent

17 januari 2018

Rusland, mijn Rusland

Literair Nederland - 10 jaar geleden

28 januari 2008

Mevrouw Couperus,Sophie Zijlstra

Maandag 2 juli 1900 vroeg in de ochtend.

Na een doorwaakte nacht, wachtend op haar man, wil Elisabeth Baud-Couperus uit haar stoel opstaan als hij eindelijk thuiskomt. Dan blijkt dat ze niet meer kan lopen…

Hiermee begint het schitterende verhaal over mevrouw Couperus, een zeer intelligente vrouw. Zoals gebruikelijk in die tijd wordt haar verlamming, na allerlei onderzoeken, gezien als een 'hysterische aandoening'. Uiteindelijk besluit ze naar dokter Bende te gaan, een arts die vrij nieuwe methodes toepast om mensen te genezen, te weten…

Lees meer