Dichter J.W. Oerlemans

Door Stefan Ruiters

We kennen allemaal de grote namen Achterberg, Gerhardt, Bloem, Vasalis, Slauerhoff, noem ze maar op. Die moeten we lezen en blijven lezen, helemaal terecht. Mijn aandacht blijft toch vaker haken bij de wat onbekendere namen. Toen ik begon met studeren en echt begon met lezen, las ik juist de debuten van Nederlandse schrijvers in plaats van de grote Couperus, Reve of Haasse. Het antiquariaat waar ik wekelijks kwam, legde zelfs de nieuwste titels op de toonbank voor me klaar.

Poëzie die me raakt is meestal de poëzie over afstand, nostalgie, het onbereikbare, de omgang met dat wat verdwenen is, het proberen te vangen van een moment. De dichter J.W. Oerlemans (1926-2011) is een dichter die al een jaar of 20 in mijn buurt verkeert, althans zijn woorden dan.

Al werkend nemen wij, de antiquaren, veel boeken in onze handen die we vooral financieel en af en toe geestelijk waarderen. Die roman zet ik voor een tientje in de winkel en die dichtbundel neem ik even mee naar huis om te lezen. Zo ging dat ook met Oerlemans, tijdens zijn leven historicus. Ik kreeg zijn bundel In de neerslachtige polder en elders (Bert Bakker, 1976) onder ogen, las een gedicht en raakte geïntrigeerd door de sensitieve beschrijving van wat ons omringt en onze omgang met elkaar en de verglijdende tijd. Oerlemans dicht over het mogelijke, onzichtbaar nabije, het vervliegen van momenten en het langzame besef van verlies. Een van zijn mooiste gedichten vind ik ‘Sporen’:

De drempel schittert nog van jouw voet
er is nog vocht in de gang
van jouw jas en iets van nevel
is tegen de deur gebleven

Zoals ik nu in het boek Complot tegen Amerika van Philip Roth een historische parabel lees van de politieke realiteit van nu – waar ik niet bepaald rustig van slaap – zo kom ik in de gedichten van Oerlemans gelukkig tot rust.

Nou, nog eentje dan:

Vannacht heeft zij de aarde getekend
op de achterkant
van een groot stuk wit papier
er staan geen mensen op
of andere dingen
alleen de ademhaling van de aarde
en het neerstorten
van het licht.

De zachte dimensie van het poëtische woord prefereer ik verre boven de harde realiteit van het politieke woord.

 

Uit: Dichtbundel Balsem (Herik, 2000)

 

 

Recent

17 juli 2018

Legenden en leven

Literair Nederland - 10 jaar geleden

18 juli 2008

Leven na een moord

Door Pauline van der Lans

Zoals de in het begin van de serie Desperate Housewives overleden Mary Alice Young met een alziende blik de gebeurtenissen in Wisteria Lane weergeeft, zo vertelt in Alice Sebolds roman De wijde Hemel de vermoorde tiener Susie Salmon hoe het haar achterblijvers vergaat.

Lees meer