Kevin Headley
Column

De vertoning

Geconcentreerde blikken, knikken als blijk van goedkeuring en gelach om de hilarische momenten. Mijn documentaire A Strey fu a Sranantongo werd vertoond in bejaardentehuis Majella. Ook ouderen van het naastgelegen bejaardentehuis Margriet waren uitgenodigd. Het was bijzonder om te merken hoe de ouderen bepaalde momenten uit hun jongere jaren herkenden. Zij hebben namelijk ook ervaren hoe het was in de periode waarin het Sranantongo werd ontmoedigd, maar toch gewoon op straat werd gesproken. Vaak als een vorm van rebellie. Het was interessant om een ouder publiek kennis te laten maken met mijn documentaire over het Sranantongo en te zien hoe zij erop zouden reageren.

Tijdens de vertoning stond ik zelf stil bij mijn eigen ervaringen en de uitdagingen die ik tijdens het maken van de documentaire heb moeten overwinnen. Van het doen van onderzoek naar de taal, dat behoorlijk veel tijd in beslag nam, tot het zoeken naar een goede verhaallijn en het maken van de opnames. Dat deed ik steeds in overleg met mijn producent Ann Hermelijn. Makkelijk was het niet. Het proces nam ruim vier jaar in beslag, maar toen ik opnieuw naar het eindproduct keek, gaf dat me een gevoel van voldoening. Het was ons met het team gelukt om een goed product af te leveren.

Het Sranantongo is een belangrijk onderdeel van onze Surinaamse identiteit. De taal is onze lingua franca en wordt in vrijwel het hele land gesproken. Ook in Nederland heeft de taal ingang gevonden en worden verschillende Sranan-woorden inmiddels algemeen gebruikt, zoals fawaka (hoe gaat het?), oso (huis), duku (geld), sma (dame) en tori (verhaal).

Ik besef dat mijn zoektocht naar de betekenis en de rijkdom van het Sranantongo nog lang niet voorbij is. Er is nog zoveel onbekend over de taal en er zijn nog zoveel verhalen die verteld kunnen worden. Film kan daarbij een belangrijke rol spelen, maar ook literatuur biedt mogelijkheden om de taal verder te verkennen en zichtbaar te maken. Dat maakt me nieuwsgierig naar de mogelijkheden om het Sranantongo verder in de literatuur te verwerken. Zelf wil ik in mijn korte verhalen vaker meerdere talen gebruiken, vooral in dialogen. Ik wil onderzoeken hoe ik het Sranantongo daarin een natuurlijke plek kan geven en tegelijkertijd een groter publiek ermee kan bereiken.

Voor mij is het belangrijk om me te blijven inzetten voor de taal. Niet alleen om haar zichtbaarder te maken, maar vooral omdat het Sranantongo een vanzelfsprekend onderdeel is van ons bestaan. Het is ook een eerbetoon aan de mensen die zich jarenlang voor de taal hebben ingezet, onder wie taalwetenschapper Hein Eersel.

Aan het einde van de vertoning verraste een van de bewoners de aanwezigen met een zelfgeschreven gedicht in het Sranantongo. Het was een prachtige afsluiting van een bijzondere avond, waarin film, herinneringen, taal en identiteit op een mooie manier samenkwamen.

Kevin Headley is documentairemaker en journalist. Vanuit Paramaribo schrijft hij over Surinaamse taal en literatuur. Zijn korte verhalen zijn gepubliceerd in Ware Tijd, Parbode, Papieren Helden.

Columns