13 juni 2014

De kraker, de agent, de jurist en de stad – Marieke Aafjes , Aart Taminiau, Jasmijn Snoijink, Sjoerd Kaandorp

De stad was van ons!

Recensie door Teunis Bunt

In de jaren tachtig was het kraken van leegstaande panden geregeld in het nieuws, vooral als het daarna tot ontruimingen kwam. We kennen allemaal nog de namen van De Groote Keyser en de Lucky Luyk, waar met harde hand de bewoners verdreven werden. Geregeld waren er in die tijd ‘krakersrellen’. De dag dat Beatrix ingehuldigd werd als koningin, waren de woningnood en het kraken nadrukkelijk een thema. Overal zag en hoorde je de leus ‘Geen woning, geen kroning’. Hoe hard het er bij die rellen aan toe ging, is terug te lezen bij A.F.Th. van der Heijden, De slag bij de Blauwbrug.

Na de jaren tachtig was het niet afgelopen met het kraken, maar het haalde niet meer de voorpagina’s van de kranten. Dat het kraken doorgegaan is, lezen we in de beeldroman De kraker, de agent, de jurist en de stad. Het boek volgt drie verhaallijnen, getekend door drie verschillende tekenaars, die allen met één steunkleur werken. Het verhaal van de kraker wordt verteld door journalist Moira van Dijk en getekend door Maia Matches. De kleur is rood, wat goed het verzet aangeeft van de krakers. Jasmijn Snoijink vertelt het verhaal van de agent en Aart Taminiau tekent het. Hier is de steunkleur natuurlijk blauw. De jurist wordt verteld door de al eerder genoemden, plus Marieke Aafjes. Sjoerd Kaandorp maakte de tekeningen, met een groenige steunkleur.

Je zou het boek een documentaire kunnen noemen, maar evengoed een roman. Veel van de feiten kloppen, maar niet iedere betrokkene wilde zijn medewerking verlenen of herkenbaar in beeld gebracht worden. In zo’n geval werd er een fictief personage opgevoerd.

Het boek begint met de ontruiming van een pand aan de Lauriergracht, in 2012, afwisselend beschreven vanuit de kraker en vanuit de agent. Daarna krijgen we te lezen wat eraan vooraf ging. Een belangrijke rol speelt daarbij de Wet Kraken en Leegstand, uit 2010, die het kraken verbood. Over die wet lezen we vooral in de verhaallijn van de juristen.
De juristen staan aan de kant van de krakers. Ze worden met een vette knipoog geïntroduceerd als een soort superhelden, die blijkbaar het kwaad bestrijden. De bekendste naam is die van Britta Böhler, die onlangs als romanschrijver debuteerde.

Voor het evenwicht, zou je ook graag iets willen lezen over de juristen die aan de kant van de overheid stonden. De kraker, de agent, de jurist en de stad is nu wel erg een boek geworden met sympathie voor de krakers, wat toch wat afbreuk doet aan het documentaire karakter van het boek. Weliswaar wordt in het ‘blauwe’ gedeelte wel beschreven en getekend hoe het overleg in de ‘driehoek’ (burgemeester, hoofdofficier van justitie, chef van de politie) verloopt, maar de lezer leeft meer mee met de krakers en met de juristen die hen ondersteunen.

Het motto waarmee het boek begint, is ‘De stad is van ons!’, een kreet die verbonden is met de kraakbeweging. Zo’n kreet roept een complete wereld op, van anarchie, verzet, vrijgevochtenheid; van het bevechten van een eigen plekje in de maatschappij. Het is nu een verzuchting in de verleden tijd geworden: de stad was van ons. De kraker, de agent, de jurist en de stad toont ons de nadagen van de tijd dat krakers het voor het zeggen dachten te hebben.

Dat is onmiskenbaar een kwaliteit van het boek: het geeft een beeld van een stad in een verwarrende periode, waarin repressie en vrijheidsdwang met elkaar botsten. Verder documenteert het boek goed het ontstaan van de Wet Kraken en Leegstand. Aan het eind van het boek is een uitgebreid namenregister opgenomen, compleet met portretten, zodat we kunnen zien hoe eenzelfde persoon er bij de drie verschillende tekenaars uitziet. Verder is er een verklarende woordenlijst.

Er is alles aan gedaan om De kraker, de agent, de jurist en de stad tot een degelijk tijdsbeeld te maken. Bovendien hebben de scenaristen ervoor gezorgd dat het verhaal prettig leest en ook de tekenaars hebben goed werk geleverd. Dat het boek niet helemaal objectief is, is maar een klein bezwaar. Juist daardoor kan de lezer zich gemakkelijk identificeren. In de boekhandel mag het boek op twee plankjes terechtkomen. Bij de beeldromans en bij de geschiedenisboeken.

 

 

 

De kraker, de agent, de jurist en de stad
Marieke Aafjes , Aart Taminiau, Jasmijn Snoijink, Sjoerd Kaandorp
Verschenen bij: Bezige Bij, De
ISBN: 9789054924210
128 pagina's
Prijs: € 19,90

Meer van Teunis Bunt:

15 november 2017

Een portret in stukjes

Over 'Waarom ik mensen niet in mootjes hak' van Renske de Greef
7 november 2017

De dreiging van het duister

Over 'Wol' van Aart Taminiau
16 januari 2017

Sprookjes hebben geen woorden nodig

Over 'Sprookjes van Grimm zonder woorden' van Frank Flöthmann

Recent

17 november 2017

Uitzichtloos leven in Unthank / Glasgow

Over 'Lanark' van Alasdair Gray
14 november 2017

Diepe emoties in weloverwogen zinnen met originele beelden

Over 'Binnenplaats' van Joost Baars
13 november 2017

Een aaneenschakeling van mislukkingen?

Over 'We haten elkaar meer dan de Joden' van Els van Diggele
9 november 2017

Verlangen in vele variaties

Over 'Het raadsel van de liefde' van Andre Aciman
8 november 2017

Biografie Herman de Coninck gedicteerd door De Coninck zelf

Over 'Toen met een lijst van nu errond' van Thomas Eyskens

Verwant

13 juni 2014

Je kunt altijd opnieuw beginnen

Over 'De terugkeer van de wespendief' van Marieke Aafjes , Aart Taminiau, Jasmijn Snoijink, Sjoerd Kaandorp