13 februari 2013

De inzending – Amy Waldman

Heftige emoties en de rol van de media

Recensie door Dominique Rothengatter

Recensie door Dominique Rothengatter 

Met De inzending heeft Amy Waldman een tot de laatste bladzijde, intrigerend, in al zijn nuances boeiend en geloofwaardig verhaal geschreven.

Precies 10 jaar na de aanslagen in New York wordt een ontwerpwedstrijd voor een monument op Ground Zero gehouden. Diverse ontwerpers dienen hun ontwerp in.
Eén van de juryleden van de ontwerpwedstrijd is de jonge, ontwikkelde weduwe Claire Burwell. Ze vertegenwoordigt de nabestaanden. Burwell is fulltime moeder van 2 zoontjes en heeft haar carrière bijna als vanzelfsprekend opgegeven voor die van haar man. Andere nabestaanden waarmee we kennis maken zijn de werkloze Sean. Hij is zijn heldhaftige broer, die brandweerman was, verloren. En we leren de Bengalese, illegale moslima Asma en haar zoontje Abdul kennen. Ook haar man Iman is omgekomen bij de aanslag.

Uit de inzendingen voor de wedstrijd maakt de jury een keuze. Een van de journalisten die schrijft over het selectieproces is de nieuwswolf, Alyssa Spier. Wanneer ze verhaal ruikt, de vermeende winnaar van de wedstrijd zou een moslim zijn, belt ze de juryvoorzitter Rubin persoonlijk op. Maar deze laat niets los.

Vervolgens wordt de uitslag officieel bekendgemaakt. Het winnende ontwerp blijkt van een Indiase moslim te zijn, Mohammad Kahn. Er breekt er een mediacircus los rondom deze Mohammad Khan, de juryleden en alle mensen die er zijdelings bij betrokken zijn. Dat Khan een geboren en getogen Amerikaan is, schijnt er geheel niet toe te doen. Journaliste Spier slaat meedogenloos haar slag.

De vraag die dit oproept is of het ‘moslim zijn’ van de kunstenaar relevanter is dan de kwaliteit van zijn ontwerp voor een aansprekend monument voor de slachtoffers en nabestaanden van 9-11. In de daarop volgende strijd om het ‘vermeende recht’ van de slachtoffers, gaat een groep nabestaanden behoorlijk ver in hun acties. Ze organiseren protestmarsen en toespraken op verschillende plekken in het land. De grenzen tussen ‘de goeden’ en ‘de fouten’ vervagen langzamerhand aardig. Toch ontstaat er gek genoeg ook begrip bij de lezer voor deze losgeslagen groep nabestaanden. Ze zoeken een uitingsvorm voor hun gevoelens van verlies, rouw en woede.

Ondanks alle onder invloed van de media ontstane commotie weigert Kahn pertinent om zijn ontwerp terug te trekken uit de wedstrijd. Uiteindelijk legt hij in een hoorzitting de achterliggende gedachte van zijn inzending ‘De Tuin’ uit aan een groot publiek van nabestaanden.  Wederom publiceren de media een – in hun ogen – aanstootgevend feit, de illegaliteit van de Bengalese moslima Asma. Door haar vurige toespraak tijdens de hoorzitting van Kahn, heeft ze de aandacht getrokken van de pers. De Bengalese wordt neergestoken op straat.
‘“De pers! De pers! Die heeft haar vermoord!” riep iemand uit. De journalisten liepen verspreid in de menigte als afval op een zich vertakkende rivier.’ (p. 356) In deze menigte bevindt zich ook Alyssa Spier. Ze wordt wrang genoeg gered en afgeleverd bij de politie door Nasruddin, een vriend van Asma.

‘Wat ze ook gedaan had, ze moest beschermd worden, maar vanbinnen was hij net zo woedend als zijn buren. “Zorg dat haar niets overkomt”, zei hij. “Zij is hiervoor verantwoordelijk.”’ (p. 357)

Waldman presenteert een kritisch beeld van de opruiende, alles over één kam scherende media. Er is geen ruimte meer voor nuance en waar het werkelijk om gaat, een monument dat de nagedachtenis van de slachtoffers eert. Dit gebrek aan nuance blijkt ook uit de ontmoeting tussen jurylid Claire en Mohammad. Claire wil een aanpassing van het ontwerp.

‘“Ziet u niet in dat u alleen zichzelf beschadigt?” zei ze. “Als u wilt dat ik voor u opkom – u kunt hier niet van op de hoogte zijn, maar ik was het enige jurylid dat niet weifelde toen we uw naam te horen kregen -, dan moet ik meer over u weten. Ik wil graag dat u een aantal van deze ideeën verwerpt, of er tenminste afstand van neemt, of dat simpelweg in uw ontwerp tot uiting laat komen. Het gaat hier niet om u. Het gaat hier om godsdienst”’ (p. 374)

Mohammad weigert zijn ontwerp aan te passen omdat hij vindt dat zijn ontwerp niets te maken heeft met zijn achtergrond en religie.‘Krijg ik mijn verdiende loon omdat ik toevallig dezelfde religie aanhang als een stelletje malloten?’ (p. 374)
De tegenstellingen lijken onoverbrugbaar. Dat er een monument moet komen, daar is iedereen het over eens. Maar mag de kunstenaar dan een moslim zijn? En is het antwoord op die vraag een kwestie van beschaving of tijd? Dat zijn de vragen waar de lezer mee blijft zitten.

 

De inzending

Auteur: Amy Waldman
Vertaald door: Thera Idema
Verschenen bij: Uitgeverij Contact
Aantal pagina’s: 414
Prijs: € 24,95

 

De inzending
Amy Waldman
ISBN: 9789025437558

Meer van Dominique Rothengatter:

20 juli 2015

Onmiskenbaar Scott Fitzgerald

Over 'De rijke jongen ' van F. Scott Fitzgerald
30 mei 2010

Recensie door: Dominique Rothengatter

Over 'Recensie: Nomade ' van Ayaan Hirsi Ali
25 januari 2010

‘In het plafond zat een spatkrater, de muren hadden kogelgaten'

Over 'De spelers' van Manon Uphoff

Recent

17 augustus 2017

Gedichten die op afstand blijven maar ook weten te ontroeren

Over 'De wereld onleesbaar' van Jeroen van Kan
11 augustus 2017

Zorgenkind of zondagskind

Over 'Herinneringen in aluminiumfolie' van Jamal Ouariachi
9 augustus 2017

Wachten op Godot aan de Moldau

Over 'Een afgedane zaak' van Patrik Ouredník
7 augustus 2017

Een kanjer

Over 'De tandeloze tijd 6 : Kwaadschiks' van A.F.Th. van der Heijden
4 augustus 2017

Wondranden

Over 'Een tuin in de winter' van Anna Enquist

Verwant

13 februari 2013

Recensie door: Albert Hogeweij 

Over 'Tussen stijl en moraal verkommert het verhaal' van Amy Waldman
13 februari 2013

Recensie door: Albert Hogeweij

Over 'Recensie: De zeven laatste zinnen ' van Amy Waldman